Шәһри Казан

ГМО: зыянлымы, файдалымы яки ансыз да яшәп булмыймы?

Соңгы вакытта дөньякүләм билгеле галимнәр генә түгел, хәтта Казан белгечләре дә кеше организмында ГМО тәэсире турында «чәкәләшә» башлады. Берәүләр, ул кешедә яман шеш бар­лык­ка китерә, хатын-кызларны баласыз калдыра, дип чаң сукса, икенчеләр исә, бу фәннең алга китеше дип, ГМОны күккә чөя. Кемгә ышанырга?

Реклама

Гади халык галимнәрнең бәхәсләрен көтеп тора алмый: ГМОлымы ул, ГМОсызмы көн саен кибет киштәләреннән ризык алуын дәвам итә.

ГМО - гены моди­фи­ка­ция­ләнгән (үзгәртелгән) организм. Ул бер организмның генын икенчесенә (үсемлекләргә, микроорганизмнарга, хайваннарга) күчерү нәтиҗәсендә барлыкка килә. Башта ук ГМО үсемлекләрнең уңышы артсын, авыруларга чыдам булсын өчен булдырылган. Бер сүз белән әйткәндә, галимнәрнең максатлары - аз чыгымнар белән күп керем алу була. Американың «Монсанто» оешмасы мондый төр ризыкларны беренчеләрдән булып җитештерә башлый. Ни гаҗәп, оешма моңарчы хәрби юнәлештә эшләгән, кораллар җитештергән. Шуңа да ГМОга каршы булган галимнәр аны озак еллардан соң тәэсир итәчәк биологик корал, дип атыйлар.

ГМО җиләк-җимеш, яшел­­чәләрдән алып казылык, консерва кебек ит ризыклары составында да булырга мөмкин. Бүгенге көндә кибеттә сатылган һәм балалар яратып ашаган Kit-Kat, Snickers, Milky Way, Twix шоколадлары, Nesquik шоколад эчемлеге, Lays бәрәңгеләре, Pepsi, Coca-Cola эчемлекләрен җитештерүчеләр рәсми рәвештә үзләренең ГМО куллануларын билгеләде инде. Россиядә мондый товарлар ГМО тамгасы белән сатылырга тиеш.

Республикада ГМО кулланышын Роспотребнадзор кулы астында эшләүче Татар төбәкара ветеринария лабораториясе контрольдә тота. Әлеге лабораториянең эшчәнлеге 80нче еллардан башлана. Элек ул бары тик кош авыруларын тикшерүгә юнәлгән булса, 2005 елдан, Россельхознадзор составына кушылу сәбәпле, туфрак, чәчүлек орлык тикшерү эшенә дә керешә. Хәзер исә биредә ГМО буенча да тикшеренүләр үткәрелә.

- Федераль күзәтчелек органына кушылу безгә федераль Россия күләмендәге төрле программаларда катнашырга мөмкинлек бирде. Алар ярдәмендә соңгы ике елда без 52 миллионлык сыйфатлы җиһаз алуга ирештек. Бу җиһазлар азык-төлек һәм терлек азыгын тикшерүгә юнәлтелгән. Иң зур казанышыбыз - 2016 ел эчендә гены модификацияләнгән организмнарны ачыклауга юнәлгән бүлек булдырдык. Бирегә тагын 30 миллионлык җиһаз кайтартырга торабыз, - ди Татар төбәкара ветеринария лаборатория­се директор урынбасары Айдар Садриев.

Лаборатория хезмәткәрләре, бер тавыштан: «иркенләп сулап куйдык», -ди. Чөнки яңа бүлек төзелү иң беренче чиратта белгечләргә иркенләп эшләргә ярдәм итә. Хәер, лаборатория моңарчы да гены үзгәртелгән ризыкларны ачыклый иде. (Тикшерүләр 2007 елдан бирле бара.) Тикшерү өчен лабораториягә макарон, кондитер ризыклары, алкоголь, чәй, тәмләткечләр, йомырка, сөт, яшелчә, җиләк-җимешләр, хәтта печән, силос, сенаж һәм комбикормага кадәр китерергә мөмкин.

- Узган елны республикабызның бер хуҗалыгында бозаулар өчен булган азыкта ГМО ачыкладык. Җитештерүчесе - Германия. Әле ул вакытта үз лабораториябез тулысынча эшләми иде, шуңа да азыкның пробасын Мәскәүгә җибәрдек. Ахыр чиктә бу җитештерүче ­Россия Федерациясе территориясенә үз товарын кертү хокукыннан мәхрүм булды, - ди Айдар Садриев.

Хәзер исә тикшеренүләрнең барлык этабы Казанда гына уза. Ничек ачыклыйлар соң ул ГМОны?
Башта пробада гены үзгәртелгән организм бармы-юкмы икәнен ачык­лыйлар. Булган очракта да Россия «Кулланучыларның хокукларын яклау турында»гы закон нигезендә, аның күләме 0,9 проценттан артмаска тиеш. Соңыннан «Идентификация линии ГМО» дигән тикшеренү үткәрелә. Биредә Россиядә тыелган һәм рөхсәт ителгән ГМОларны ачыклыйлар.

Рөхсәт ителгән ГМО булгач, димәк, ул организм өчен ул кадәр зыянлы түгел, диярсез бәлкем. Галимнәр үзләре дә әле ГМОны тулысынча өйрәнеп бетермәгән. Аның зыянын ачыклау өчен берничә дистә ел таләп ителә.

- Без - ветеринария лабораториясе. максатыбыз - ГМОның бармы-юкмы икәнен ачыклау гына. Ләкин биология өлкәсендә белгеч буларак шуны әйтә алам, республикабыз ГМОсыз җитештерелгән үз ризыклары белән дә халыкны туендыра ала. Безгә чит илдән азык-төлек кертү кирәкми. Без болай да аграр республика, - диде Айдар Садриев.

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 20 май 2018 - 10:53
    Төпсез чиләкләр Шәһәрдә яшәгән бала авылга кунакка кайта икән, ул төп йорттагы эреле-ваклы проблемаларны хәл итәргә, анысын-монысын төзәтергә, кыскасы, ул монда нәрсәдер эшләргә тиеш. Шәһәрдә дә кеше кул кушырып утырмый. Эт булып арырга мөмкин. Арыгансың икән – авылга кайтма. Ял итеп, йокыңны туйдырып кайт, чөнки монда синең кайларда нишләп йөрүең беркемгә дә кирәк түгел. Йоклап ята алмыйсың. Язу-сызу белән өстәл башында утыру да – соңгы чиктә генә.
    181
    0
    1
  • 20 май 2018 - 10:43
    «Рәхмәт сиңа, «алтын куллы» әтием!» Мин сезне үземнең алтын куллы әтием – Сәләхов Рамил Җәмигънур улы белән таныштырмакчы булам.
    108
    0
    0
  • 20 май 2018 - 10:10
    60
    0
    0
  • 20 май 2018 - 09:38
    Бабайлар һәм әбиләр, бакчага чыгыгыз! Казанның Авиатөзелеш районындагы «Крылья Советов» паркында 26 майда 12.00-18.00 сәгатьләрдә «Тормыш сөючеләр көне» бәйрәме була.
    64
    0
    0
  • 19 май 2018 - 13:00
    Илсөя Бәдретдинова: «Ул мине хәзер алдына алып сөя» Соңгы арада Илсөя Бәдретдинованы Инстаграм аккаунтына романтик рух керде: ниндидер ир-ат белән төшкән фотолар, һәрчак чәчәк гөлләмәләре... Илсөябез үзе дә чәчәк кебек: көннән-көн матурлана.
    2315
    0
    11
  • 19 май 2018 - 12:40
    Афиша 21-27 май
    171
    0
    0
  • 19 май 2018 - 12:35
    115
    0
    0
  • 19 май 2018 - 12:20
    Нәрсәгә тотынса – шуны булдыра Гаиләне учак белән тиңлибез, чөнки учак янына җылынырга җыелган кебек, гаиләдәге һәр кеше үз гаиләсенә сыена: шатлыгын бүлешә, кайгысын уртаклаша. Гаилә никадәр нык булса, аннан килгән җылылык та шулкадәр көчлерәк була. Гаиләнең терәге – ир-ат, әти кеше. Ә ана кеше үзенең бөтен булган күңел байлыгын, матурлыгын үз балаларына бирә.
    262
    0
    5
  • 19 май 2018 - 11:47
    Камыр эчендә гөмбә шашлыгы пешерү ЫСУЛЫ 250 гр шампиньон, 200 гр сыр, 250 гр чүпрәсез катлы камыр (кибеттә сатыла торган), 1 йомырка, тоз, борыч, үсемлек мае
    156
    0
    0
  • 19 май 2018 - 10:48
    Җилдерәчәкбез! Татарстанда барлыгы 3076 торак пункт исәпләнә, шуларның 559ында асфальт юллар әле һаман да юк. Быел 28 торак пункт арасында яңа юл салыначак. Аның гомуми озынлыгы – 69,4 км.
    190
    0
    0
  • 19 май 2018 - 10:20
    Киләчәк – роботлар кулында? Яки Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумы студентлары ничек имтихан тапшыра Республика WorldSkills эшче һөнәрләр чемпионатында актив катнаша башлаганнан соң, техникум, көллият укучыларына таләпләр тагын да артты. Ә хәзер студентлар чыгарылыш дәүләт имтиханнарын да WorldSkills стандартлары буенча күрсәтмә имтиханы буларак тапшыра башлаячак. Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумына имтихан тәртибен өйрәнү өчен Кытай, Иран, Һиндстан вәкилләре дә килгән.
    105
    0
    0
  • 18 май 2018 - 20:01
    Быелгы «Бәллүр каләм» тапшыру тантанасында «Шәһри Казан»ның ике журналисты бүләкләнде Редакциябезнең талантлы һәм тәҗрибәле журналисты Дилбәр Гарифуллина күпьеллык фидакарь хезмәте өчен Дәүләт Советы рәисе Фәрит Мөхәммәтшинның рәхмәт хаты белән бүләкләнде.
    183
    0
    2
Реклама
  • 17 май 2018 - 11:28
    Өй салуның ние бар? - 2
  • «Үлемсез полк» маршында 165 меңнән артык кеше катнашты
  • Казанның Меньеллык мәйданында узган Җиңү парадыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Суга сикерү буенча дөнья сериясе. Казан. 2018-FINA
  • 1 май митингыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукайга багышланган шигырь бәйрәменнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукай премиясен тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 25.04.2018
  • «TMTV» музыкаль премиясе тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Спорт гимнастикасы буенча Россия чемпионатыннан ФОТОРЕПОРТАЖ 18.04.2018
  • Икенчел чимал һәм кием җыю буенча мобиль пункты акциясе. Фоторепортаж
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 20 май 2018 - 20:04
    Казан марафоны җиңүчеләре билгеле булды Казанда бүген "Казан марафоны" уздырылды. Әлеге спорт бәйрәме Россиядә 3нче тапкыр үткәрелә һәм иң зур стартларның берсе булып тора. Быел стартка 10,5 мең кеше чыкты.
    22
    0
    0
  • 15 апрель 2018 - 10:48
    Вакулюклар хикмәте Элегрәк коллекция туплаучылар күп иде – сирәк очрый торган тиен акчалар, значоклар, маркалар, открыткалар, конфет тышларын җыючылар дисеңме. Заманалар үзгәреп, «бик алдынгы карашлы» булырга теләп, күп кенә җиһазлар, палас-чигешләр, китап-картиналар чүплеккә ташланды. Кая инде ул коллекция туплау – халык мал җыю, кесә калынайту белән мәшгуль хәзер. Шырпы кабындагы марка белән значок җыеп утырырга тиле ди ул сиңа.
    443
    0
    1
  • 15 апрель 2018 - 09:34
    Шаляпинның «антрепренеры» Хәйрулла  Россиянең һәм Татарстанның халык артисты Айрат Арслановның бөек җырчы Федор Шаляпин турында язган язмасын тәкъдим итәбез.
    355
    0
    0
Ночной режим