Шәһри Казан

Каюм Насыйриның туган авылына ярдәм кирәк

Яшел Үзән районының Кече Шырдан авылы үзенең якташы - танылган мәгърифәтче, галим Каюм Насыйри белән горурланып яши. Ел саен, Каюм Насыйриның туган көне уңаеннан, аның истәлегенә һәм бакыйлыкка күчкән авылдашлары рухына Коръән ашы уздырыла. Менә инде өченче ел рәттән, Бөтендөнья татар конгрессы белән берлектә, «Каюм Насыйри туган җирне яңартып торгызу»...

Быел Каюм Насыйриның тууына - 192 ел. Әлеге дата уңаеннан, Кече Шыр­данга галимнәр, укытучылар, кунаклар кайтты. Әдәби-музыкаль кичә белән башланган чара барышында бәйгедә җиңүчеләрне дә бүләкләделәр. Бәйгегә мәгърифәтчегә һәм аның туган авылына багышлап иҗат ителгән шигырьләр, Каюм Насыйриның әдәби әсәрләре башкарылган видеоязмалар - барлыгы 70кә якын эш кабул ителгән. Катнашучылар Татарстанның төрле район-шәһәрләреннән: Саба, Кайбыч, Яшел Үзән, Бөгелмә, Казан, шул ук вакытта Башкортстан, Чувашия, Мари Эл республикаларыннан. Бәйрәм кичәсе җиңүчеләрне бүләкләү, Каюм Насыйри турындагы истәлекләр, җыр, нәфис сүз, чыгышлар белән үрелеп барды. Бөтендөнья татар конгрессы башкарма комитеты рәисе урынбасары Данис Шакиров әлеге чараны оештыруда башлап йөрүче «Каюм Насыйри туган җирне яңартып торгызу» фондының башкарма директоры Асия Гобәйдуллинага һәм бу эштә күп көч куйган укытучы, Кече Шырдан авыл клубы мөдире Рамил Шакировка конгресс исеменнән Рәхмәт хатлары тапшырды.

- Бәйгегә тапшырылган эшләр географиясе ­ягыннан бик киң, эшләр дә тирән эчтәлекле. Берничә кеше башлангычында шундый зур эш башкарылган. Мине иң дулкынландырган әйбер ул - кеше факторы. Асия Наил кызының башкарган эшләре үрнәк алырлык, ә укучым - кичәне алып баручы Рамил Шакировны үзем өчен яңа яктан ачтым. Ул бүген үзе укытучы. Ихласлыгын, ике телдә дә камил сөйләшүен, чын укытучы булып формалашуын күреп, күземә яшьләр килде. Мин аның белән горурланам, - ди Казанның Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге 2нче гимназиясе директоры Камәрия Хәмидуллина.

Кече Шырдан - урамнарын, тыкрыкларын элек заманнардан бирле үзгәртмичә саклап калган борынгы авылларның берсе. Ул әле дә Каюм Насыйри эзләрен саклый. Мәгърифәтченең бюсты урнаштырылган. Күрше Олы Ачасыр авылында аның исемен йөрткән музей эшли. Кече Шырдандагы Каюм коесы да сакланган. 1902 елда Каюм Насыйри авылда мәчет салдырган. Совет чорында, манарасы киселгәч, 1972 елга кадәр ул мәктәп булып хезмәт итә. Соңрак бинаны күчергәч, анда китапханә, медицина пункты урнаша. Бу бинаны саклап калу максатыннан, 2013 елда шырданлылар аны кабат мәчет итеп торгызырга карар кылалар. Бүген биредә эш гөрли. Тиздән Кече Шырданда Каюм Насыйриның яңартылган мә­четен ачарга җыеналар.



- Каюм Насыйриның туган авылын чит илләрдә яшәүче ­милләттәшләребез кунакка кайтырлык һәм башка туристларны да җәлеп итәрлек ­дәрәҗәгә үстерәсебез килә. Соңгы ике елда авылда күп эш эшләнде: чишмәләр торгызылды, тиздән мәчет сафка басар, иншалла. Мәчет белән генә чикләнеп калырга уйламыйбыз. Элеккеге мәктәп бинасын яңартып, анда китапханә, музей оештырырга ниятлибез. Бу бина туристларны кабул итәрлек иҗтимагый үзәк булыр иде, - ди Асия Гобәйдуллина.

Реклама



Билгеле булганча, Каюм Насыйриның Зөя өязе авыллары тарихы турында хезмәте бар. Ул ел саен җәй көне авылга кайта торган булган. Вакытын Зөя өязе салалары этнографиясен, тарихын һәм археологиясен өйрәнүгә багышлаган, шифалы үсемлекләрне файдалануга кагылышлы материаллар туплаган. Асия ханым: «Бу авыллар тарихын өйрәнүне дәвам итәргә кирәк», - ди. Фикерне галим Зөфәр Рәмиев тә хуп­лады.



- Шырдан гына түгел, Каюм Насыйри хезмәт­лә­рендә әйтелгән ­ башка авыллар тарихы буенча да эзләнү эшләре башларга кирәк. Бу уңайдан кызык­лы, тарихи яктан исбатланган, әлегә кадәр беркемгә билгеле булмаган материаллар, фәнни эшләр бәйгесен башлыйбыз. Әйтик, үзебезнең Шырдан авылы Идел буе Болгар дәүләте таркалганчы ук барлыкка килгән, дигән фикерләр бар. Моны ничек исбатларга? 1861 ел­га кадәр Шыр­дан җирендә хаким иткән алпавытлар кемнәр алар? 1917 елдан соң авылда булган үзгәрешләрне тикшереп язучы да юк. Безнең яклар - бай тарихлы, җәмгыятьтә булган барлык вакыйгаларның шаһиты. Ел дәвамында барачак бу бәйгегә дип әзерләнгән материаллар авыллар тарихын өйрәнүгә зур өлеш кертер иде, - диде Асия Гобәйдуллина.
Әдәби кичә авыл клубында узды. Барлык кунаклар да мич белән җылытылган бу агач мәдәният йортын үзенә күрә бер тарихи объект, музей буларак кабул итте бугай. Югыйсә, интерактив такталар, компьютерлар белән дә җиһазландырылган бина.

- Бу мәдәният йортын күреп, балачагыма кайткандай булдым. Шул ук вакытта ул заманчалашкан да. XX гасыр белән XXI гасыр тәңгәлләшкән диярсең! 30 ел элеккеге дә, бүгенге дә бина бер хәлдә. Каюм Насыйриның туган авылы - тарихи урын, аны һич тә югалтырга ярамый, биредә яшьләрне җәлеп итү юлларын табарга, авылның киләчәген өметле итәргә кирәк, - ди Камәрия Хәмидуллина да.
Бөек шәхесебез - танылган мәгърифәтче Каюм Насыйриның исемен мәңгеләштерүгә зур тырышлык куйган, аның мирасын барлаган авыл халкы күбрәккә лаек, әлбәттә. Шырданлылар күп нәрсәне үз көчләре белән башкара. «Каюм Насыйри туган җирне яңартып торгызу» фондына җитәкчеләребез дә ярдәм кулы сузса, бу өлкәдә шактый алга китеш булыр иде. Зур тарихны саклаган борынгы авылны, Каюм Насыйриның туган җирен торгызуга битараф калмыйк.

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 23 май 2018 - 16:10
    Кичер, улым! Һәр авылның акылга зәгыйфь яки гарип кешесе була. Кемдер алардан курка, читләшә, кемдер, киресенчә, изге җан дип, хәер сузып китә. Безнең авылда да бар ул. Көн саен авыл урамнары буйлап акрын гына атлап, һәр кеше белән исәнләшеп, тирә-якны барлап йөри.
    280
    0
    0
  • 23 май 2018 - 14:59
    Гөлназ АСАЕВА: «Булачак иремне ике әтиемә дә охшатып сайлыйм» Гөлназ АСАЕВА – моңлы тавышлы яшь җырчы. 16 яшеннән бирле ялгызы гына концертлар куя. Сәхнәдә ул тыйнаклыгы һәм бай репертуары белән аерылып тора.
    668
    0
    4
  • 23 май 2018 - 14:47
    Доктор Комаровский: «Картлыгыңда 20 оныгың булганчы, бер бабаең булсачы» Кичә Казанда танылган табиб Олег Комаровский булып китте. Ул ике көн дәвамында семинар уздырды, әти-әниләрне кызыксындырган сорауларга җавап бирде, балалар сәламәтлеге турында сөйләде. Доктор Комаровскийның киңәшләрен “ШК” сатында биреп барырбыз.
    208
    0
    1
  • 23 май 2018 - 14:33
    Нут ашы пешерү ЫСУЛЫ Аның өчен 4 литр суга 400 гр фарш, 1 стакан нут, 3 бәрәңге, 1 кишер, 1 суган, 3 тырнак сарымсак, 1 болгар борычы, 2 аш кашыгы томат пастасы, үсемлек мае, тоз, борыч кирәк.
    104
    0
    0
  • 23 май 2018 - 14:18
    Илфак Шиһаповның кызы Зәринә: «Мин – Сөембикәнең җанатары» Бу көннәрдә Саба районының Сатыш авылындагы фермада булырга туры килде. Шунда, очраклы гына дисәм дә була, бер абзый белән таныштым. Ул Юлбат авылының тарих укытучысы Илдар Сафин булып чыкты. Шул ферманың бер амбарында аның аты тора икән.
    198
    0
    2
  • 23 май 2018 - 13:44
    «Репетицияләргә йөри-йөри бер дә сөйләшми торган балабыз сөйләшә башлады» Хыялга юл. Камал театрының зур залында Баулының нәни артистлары күрсәткән сәхнә күренеше нәкъ менә шулай дип атала. Хыял чынбарлык булсын өчен күпме сабырлык, тырышлык, үҗәтлек кирәк.
    108
    0
    0
  • 23 май 2018 - 13:00
    Өйдә тортлар пешереп, аларны социаль челтәрләр аша саткан декреттагы әниләргә Президент ярдәм итәргә җыена Татарстан Президенты каршындагы Эшмәкәрлек советы республикадагы үзмәшгульлек белән кызыксына башлаган. Бу хакта Татарстанның бизнес-омбудсмены Тимур Ногманов үзенең Инстаграм битендә хәбәр итә.
    141
    0
    0
  • 23 май 2018 - 10:26
    «Тели белсәң – теләк, тели белмәсәң – имгәк» Бергә эшли торган иптәш хатыным: «Ялга чыксам эшләмим, оныкларымны гына сөеп ятам», – ди торган иде.
    304
    0
    0
  • 23 май 2018 - 10:21
    Габделбәр Илдарханов: «Урман сукмакларыннан гел узсаң да, адаштыра да, авырганда дәвалый да» Кызыл Яшьләр авылы бик матур урында, урман янында утыра. Авыл урамында нарат, агач исе... Биредә Лаеш урманчылыгының Питрәч участок урманчылыгы урнашкан.
    97
    0
    1
  • 22 май 2018 - 17:26
    «Һәр гаилә үз законнарын яза» Татарстан Дәүләт Советында узган матбугат конференциясендә парламент башлыгы урынбасары, «Мәрхәмәт» хатын-кыз депутатлар берләшмәсе җитәкчесе Татьяна Ларионова хәбәр иткәнчә, быелдан инвалид балаларны уллыкка алган гаиләләргә 200әр мең сум акча бирелә башлады. Әлеге вакытта бу ярдәмнән сигез гаилә файдаланган.
    207
    0
    0
  • 22 май 2018 - 15:57
    «Татар кызчыгы – 2018» бәйгесе җиңүчесе кем? «Алтыда нинди, алтмышта – шундый», – ди халык. Димәк, тәрбияне дә, белемне дә кечкенәдән бирергә, әдәп-әхлакка, йолаларга, гореф-гадәтләргә, милли моңнарга мәхәббәтне дә сабый чактан сеңдерергә кирәк. Быел гына яңадан оешып, гөрләтеп эшләп киткән Бөтендөнья татар хатын-кызлары «Ак калфак» иҗтимагый оешмасының Казан бүлеге активистлары да нәкъ шул максатны күздә тотып оештырдылар «Татар кызчыгы – 2018» бәйгесен. Беренче тапкыр гына үтсә дә, «коймак» төерле булмады.
    244
    0
    0
  • 22 май 2018 - 14:44
    Даниярга аякка басарга ярдәм итегез! 28 апрель – Мөхетдиновлар өчен авыр көн. Берничә ел элек шул көнне әбиләре вафат булган, 2016 елда Алсу бала тудыру йортына сабыен табарга киткәч, бабайлары бакыйлыкка күчкән.
    268
    0
    1
Реклама
  • 17 май 2018 - 11:28
    Өй салуның ние бар? - 2
  • Хәйрия концертыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «Үлемсез полк» маршында 165 меңнән артык кеше катнашты
  • Казанның Меньеллык мәйданында узган Җиңү парадыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Суга сикерү буенча дөнья сериясе. Казан. 2018-FINA
  • 1 май митингыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукайга багышланган шигырь бәйрәменнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукай премиясен тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 25.04.2018
  • «TMTV» музыкаль премиясе тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Спорт гимнастикасы буенча Россия чемпионатыннан ФОТОРЕПОРТАЖ 18.04.2018
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 23 май 2018 - 10:54
    Кәгазе яңача булса да, түләве искечә калачак
    Россия халкы 1 июньнән торак-коммуналь хезмәтләр өчен яңа квитанцияләр алачак. Әлеге яңа түләү кәгазьләре искесеннән нәрсә белән аерыла һәм анда төп игътибарны нәрсәгә юнәлтәчәкләр?
    125
    0
    1
  • 23 май 2018 - 16:10
    Кичер, улым! Һәр авылның акылга зәгыйфь яки гарип кешесе була. Кемдер алардан курка, читләшә, кемдер, киресенчә, изге җан дип, хәер сузып китә. Безнең авылда да бар ул. Көн саен авыл урамнары буйлап акрын гына атлап, һәр кеше белән исәнләшеп, тирә-якны барлап йөри.
    280
    0
    0
Ночной режим