Шәһри Казан

Рөстәм МИҢНЕХАНОВ: «Телебезне, мәдәниятне һәм гореф-гадәтләрне саклау һәм үстерү, халкыбызның киләчәктәге урыны бары тик бездән тора»

Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм МИҢНЕХАНОВның Бөтендөнья татар конгрессының VI съездында чыгышы.

Реклама

Хәерле көн, хөрмәтле делегатлар! Кадерле кунаклар! Сезне чын күңелдән Казан шәһәрендә сәламлим.

Дөньяның төрле почмакларында, Россия төбәкләрендә һәм Татарстанда яшәүче татарлар өчен бүгенге көн аеруча мөһим. Конгрессның һәр съезды - көтеп алынган тарихи вакыйга. Әлеге съезд Бөтендөнья татар конгрессының 25 еллыгында үтү символик мәгънәгә ия. Бу вакыт эчендә конгресс тормышчан булуын исбатлады, үзен телне, мәдәниятне һәм татар халкының гореф-гадәтләрен саклаучы институт итеп күрсәтте, халкыбызны берләштерүче мөһим факторга әйләнде. Конгресс милләтебез һәм аның киләчәге өчен җан атучы барлык татарларны берләштерде. Үткән чирек гасыр эчендә ул күпләгән уңышлы проектларны күтәреп чыкты.

Ел саен республика ярдәме белән төрле зур чаралар уза. Алар арасында Бөтенроссия татар авыллары эшмәкәрләре җыены, Бөтендөнья татар хатыннары форумы, «Татарстанның эшлекле партнерлары» форумы, Бөтенроссия туган якны өйрәнүче татарлар съезды. Шулай ук Татар галимнәре, укытучылары форумнары, «Идел йолдызлары», «Урал сандугачы», «Дуслык җыры», «Таң йолдызы», «Көзге Иртыш моңнары» фестивальләре, «Искер-җыен» Себер татарларының тарихи-мәдәни мирасы халыкара фестивале, «Татар кызы» халыкара конкурсы, журналистлар һәм масса-күләм матбугат чаралары арасында узучы «Татар рухы һәм каләм» Бөтенроссия конкурсы киң танылды. 2014 нче елдан Бөтендөнья татар конгрессының «Дөнья» интернет-студиясе эшли. «Татарлар», «Халкым минем» телевизион тапшырулар, ай саен чыга торган «Халкым минем» гәҗите турында да әйтми мөмкин түгел.

Чит илдәге һәм башка төбәкләрдәге оешмаларның кызыклы башлангычларын билгеләп үтәсе килә: Казахстан татарлары конгрессы, Ташкент шәһәренең татар иҗтимагый мәдәни-агарту үзәге, Кыргызстан халыклары ассамблеясының «Туган тел» берләшмәсе, Төркия, Финляндия, Канада, Австралия һәм Кытай татар иҗтимагый берләшмәләре зур эш алып бара. Ульян, Чиләбе, Оренбург, Әстерхан, Курган өлкәләре, Чуваш республикасы, Новосибирск, Сарытау һәм Самара өлкәләре һәм Башкортостан республикасы төбәк оешмалары бигрәк тә зур хезмәт куя.

Яшьләр белән эшләүгә аеруча басым ясала. Бөтендөнья татар яшьләре форумы популярлашып килә. Әлеге юнәлешне киләчәктә дә үстерү кирәк. Үзара бәйләнешнең яңа төрләрен, беренче чиратта, ИТ технологияләрне, куллану мөһим. Татар социаль челтәрләре киң тарала бара. Мәсәлән, Инстаграмдагы сәхифә 130 мең, ВКонтактеда 430 мең кешене туплый.

Милли бәйрәмебез Сабантуйны популярлаштыру өчен зур көч куела. Европа, Федераль һәм Бөтенроссия авыл Сабантуйларын уздыру матур гадәткә әйләнде. Күптән түгел бәйрәм Әстерханда һәм Пенза өлкәсендә үтте. Быел Сабантуй Россиянең 59 төбәгендә һәм 32 чит илдә узды һәм ватандашларыбыз тормышында күркәм вакыйгага әйләнде. Бу конгрессның зур эше, республика, Россия төбәкләре һәм чит ил хакимиятләре булышлыгы, күпсанлы энтузиастлар хезмәте нәтиҗәсе.

Сабантуй ватандашларны һәм чит илдә яшәүче халыкларны татар мәдәнияте һәм горефгадәтләре белән таныштыра. Бәйрәм - милли-мәдәни байлыгыбыз. Аны ЮНЕСКО матди булмаган мәдәни мирасы исемлегенә кертү мәсьәләсен күтәрергә кирәк. Сез әлеге башлангычны хупларсыз дип уйлыйм.

Ел саен үтүче татар дин әһелләре форумын да билгеләп үтәсем килә. Ислам дине - милләтебезнең аерылмас өлеше. Форум замана куркынычларына карамастан актуаль мәсьәләләр буенча фикер алышу, бердәм карар кабул итү мәйданчыгына әйләнде.
Конгрессның иң зур казанышы - аның кешеләре. Хөрмәтле съездта катнашучылар, сезнең барыгызга да зур рәхмәт! Сез милләтебез киләчәге, телне, бай мәдәниятне, гореф-гадәтләрне саклау һәм үстерү өчен янып яшисез.
Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты рәисләре Индус Ризак улы Таһиров һәм Ринат Зиннур улы Закиров куйган олы хезмәтне билгеләп үтәсе килә. Шулай ук Казахстандагы Тәүфикъ Кәримов, Үзбәкстандагы Ришат Нәбиуллин, Австралиядәге Рөстәм Садри, Алманиядәге Бари Дианов һәм Венера Вагизова, Кытайдагы Торсынтай Галеев һәм Абдулла Аббас, Кыргызстандагы Гөлсинә Ульмаскулова, Литвадагы Таирас Кузнецовас, Финляндиядәге Атик Али һәм башкалар конгресс эшенә зур өлеш кертәләр. Илебез төбәкләрендә Әнвәр Алмаев (Әстерхан), Тамир Алимбаев (Омск), Вагиз Фәйзуллин (Красноярск), Әмир Гәрәев (Новосибирск), Фәрит Гибатдинов (Чувашия), Нурулла Саттаров (Төмән), Лена Колесникова (Чиләбе), Рәмис Сафин (Ульян), Бакир Акзегитов (Пенза), Камил Аблязов (Сарытау), Люция Вафина (Башкортостан), Марат Юнысов (Курган) һәм башкалар аеруча актив эшлиләр.

Конгресс татар милли-мәдәни федераль автономиясе белән уңышлы гына эш итә. Автономияне күп еллар дәвамында Илдар Ирек улы Гыйльметдинов җитәкли. Аңа да бик зур рәхмәт!
Татарстаннан читтә яшәүче ватандашларыбыз белән элемтәләрне ныгыту вәкаләте Республика Конституциясендә беркетелгән. Татарлар, кайда гына яшәмәсен, Татарстанны тарихи ватаны итеп саный. Шуңа күрә безнең алда телне, мәдәниятне һәм гореф-гадәтләрне саклау һәм үстерү бурычы тора.

Без татарлар яшәгән төбәкләр һәм илләр белән эшләүгә зур игътибар бирәбез, Бөтендөнья татар конгрессы проектларына ярдәм итәргә тырышабыз. Мәдәният, Мәгариф һәм фән министрлыклары линиясе буенча да булышлык күрсәтелә. «Без бергә» газетасы бастырыла, ТНВ-планета телевизион каналы эшли, балалар өчен канал булдырыла, «Татар-информ» агентлыгының татар редакциясенә үзгәреш кертелде. .tatar доменында татар сайты эшли башлады, «Татар әдәбияты үзәге» интернет-порталы булдырылды. Анда бүген 1100дән артык китап җыелган.

Татар телен, мәдәниятен һәм гореф-гадәтләрен саклауда хөкүмәт дәрәҗәсендә булган килешүләр һәм беркетмәләр ярдәм итә. Бүген Татарстан белән чит илләр арасында 26, Россия төбәкләре белән 74 хөкүмәтара килешү төзелгән. Алар кысасында без ватандашларга да булышабыз.
Россия төбәкләренә һәм чит илләргә барганда республика җитәкчелеге программасына һәрвакыт татар җәмәгатьчелеге белән очрашулар кертелә. Әлеге эшкә Россия Федерациясе тышкы эшләр министры Сергей Викторович Лавров югары бәя бирде. Даими булышлык күрсәтүләре өчен без аларга олы рәхмәтебезне белдерәбез.
Татарларга илебездә яшәүче барлык халыкларның милли телләре, мәдәниятләре һәм гореф-гадәтләре уңышлы үсешен тәэмин иткән көчле Россия кирәк. Әлеге мәсьәләләрне чишүдә ышанычлы гарант булып безнең милли лидер - ил Президенты Владимир Владимирович Путин тора. Аның эзлекле карашлары халыкларның милли үсешен, тынычлыкны һәм татулыкны саклауга юнәлгән. Дәүләт башлыгының корылтайга җибәргән сәламләве моны ачык исбатлый.

Татарстанның халыкара танылуы - республика һәм киң җәмәгатьчелекнең актив эше нәтиҗәсе. Казанда зур бөтенроссия һәм халыкара форумнар һәм ярышлар уза. Республика инвестицияләр җәлеп итә, 145 ил белән партнерлык мөнәсәбәтләрен үстерә, төп макроикътисади күрсәткечләр буенча Россиянең алдынгы төбәкләре рәтенә керә.
Татарстанны танытуда Казанның 1000 еллыгы, Бөтендөнья җәйге Универсиада, Спортның су төрләре буенча дөнья чемпионаты, Конфедерацияләр Кубогы шикелле масштаблы проектларның уңышлы гамәлгә ашырылуы ярдәм итте.

2018 елда республика башкаласы Футбол буенча дөнья чемпионаты уеннарын кабул итәчәк. 2019 елда бездә Һөнәри осталык буенча дөнья беренчелеге - WorldSkills, ә 2022 елда Йөзү буенча дөнья чемпионаты узачак.

Татарстанда тарихи-мәдәни мирасны саклауга зур игътибар бирелә. Хәзерге вакытта Россиянең ЮНЕСКО карамагында булган 29 объектының өчесе - республика территориясендә. Алар арасында - Казан Кремле комплексы, Болгар тарихи-археология комплексы һәм Свияжск утрау-шәһәрчегендә урнашкан Успение соборы һәм монастыре.
Республиканың уңышлы үсеше, уникаль тарихи һәйкәлләрне торгызу күпләгән туристны җәлеп итә. Бу өлкәдә Россия Федерациясе төбәкләре арасында Татарстан лидерлар санына керә. Узган ел нәтиҗәләре буенча республикада якынча 3 миллион кеше кунак булды.
Дөньяның тотрыксызлыгы, күп тискәре процесслар халыкларның милли-мәдәни үсешендә чагылыш таба. Бу күренешләргә каршы тору, телне, мәдәниятне, татар халкының гореф-гадәтләрен саклап калу һәм үстерүгә юнәлдерелгән иң яхшы башлангычларга һәм проектларга булышу бик мөһим.

Кызганычка каршы, әлеге әһәмиятле эш дәүләт һәм муниципаль хакимият органнары тарафыннан һәрвакытта да аңлау тапмый. Без иҗтимагый оешмаларның актив һәм нәтиҗәле эшенә, шул ук вакытта федераль үзәкнең ярдәменә ышанабыз. Әлеге көнүзәк сораулар хәзерге вакытта әзерләнеп килүче Россия Федерациясенең дәүләт милли сәясәте турындагы законда чагылыш тапса, бу бик дөрес булыр иде дип уйлыйм.
Бүгенге шартларда туган телне саклау мәсьәләсе бик катлаулы. Төрле сәбәпләр аркасында телне белмәү татарларның бердәмлегенә, үзебезне бердәм милләт итеп тоюга киртә булмаска тиеш диеп уйлыйм.
Татарларны халкыбызның нык рухы, милли хәзинәгә, мәдәни байлыкка, гореф-гадәтләргә тугрылык берләштерә. Милләт буларак билгеләүче бөтен әйбер безне берләштерергә тиеш.

Бөек мәдәнияткә һәм милли рухка якын булу телне өйрәнүдә дә ярдәм итәр дип ышанам. Монда «Ана теле» һәм «Татар иле» кебек ресурсларның роле зур.

Бүген татар иле дөньяда һәм Россиядә киң танылган исемнәргә бай. Безне барыбызны да татар булуыбыз берләштерә. Сезгә Төркиядән Надир Дәүләт, Финляндиядән Окан Дахер, Кыргызстаннан Рәйсә ханым Атамбаева, АКШтан Идел и Юлай Шамильоглу, Алманиядән Софья Гобәйдуллина һәм Рәшид Сюняев һәм башкалар яхшы таныш.
Без Россиянең танылган татарлары Роальд һәм Ренад Сагдеевлар, Мәхмүт Гәрәев, Альбина Шаһиморатова, Аида Гарифуллина, Роберт Нигмәтуллин, Ренат һәм Рәсим Акчуриннар, Шамиль Тарпищев белән горурланабыз. Тарихта тирән эз калдырган Гаяз Исхакый, Садри Максуди, Мирсәет Солтангалиев, Хөсәен Ямашев, башка мәдәният һәм сәнгать әһелләрен һәм галимнәрне дөньяда яхшы беләләр.

Хөрмәтле съезд делегатлары!

Конгрессның эш рәвеше хәзерге күренешләргә туры килеп, аңа кергән барлык оешмалар тәҗрибәсен исәпкә алуы бик мөһим.
Башкарма комитетның ролен югары бәяләп, татар оешмаларының иң күренекле һәм абруйлы әһелләрен туплаган киң вәкиллек органын формалаштыруга күбрәк игътибар итәргә кирәк.

Оешманың Уставына үзгәрешләр кертү мөһим. БТКның съезд тарафыннан сайланачак Милли Советын («Милли шура») булдыру бик вакытлы. Аны киң вәкаләтле һәм хөрмәткә лаек лидер җитәкләсә, дөрес булыр иде. Аның берничә урынбасары булу мөһим, аларны бүгенге съездда сайларга мөмкин.

Моннан тыш, оешмаларның киң географиясен исәпкә алып, Россия төбәкләре һәм чит илләр вәкилләренә карарлар кабул итүдә катнашу мөмкинлеген тәэмин итәргә кирәк. Шул ук вакытта, Башкарма комитет идарә аппараты буларак, аның җитәкчесе Милли шура рәисе урынбасары статусында калыр иде.

Кадерле дуслар!

Пленар утырыш программасы бик эчтәлекле. Бүген милләт киләчәге белән бәйле күп актуаль сораулар күтәреләчәк. Аларга кызыклы һәм продуктив җаваплар табылыр дип уйлыйм.

Шулай ук сез республиканың инновацион потенциалы, кайбер муниципаль районнар, безнең казанышлар, кешеләребез тормышы белән якыннан таныша алачаксыз. Очрашулар файдалы булыр дип ышанам.
Дәүләт Советы, республика хакимияте татар дөньясы өчен Татарстанның нинди зур әһәмияткә ия булуын тирәнтен аңлый. Без уртак эш нәтиҗәле булсын өчен бик тырышырбыз.

Татарлар язмышы - безнең кулда. Телебезне, мәдәниятне һәм гореф-гадәтләрне саклау һәм үстерү, халкыбызның киләчәктәге урыны бары тик бездән тора.
Һәммәбезгә дә уңышлы эш телим. Игътибарыгыз өчен рәхмәт!

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 23 май 2018 - 16:10
    Кичер, улым! Һәр авылның акылга зәгыйфь яки гарип кешесе була. Кемдер алардан курка, читләшә, кемдер, киресенчә, изге җан дип, хәер сузып китә. Безнең авылда да бар ул. Көн саен авыл урамнары буйлап акрын гына атлап, һәр кеше белән исәнләшеп, тирә-якны барлап йөри.
    279
    0
    0
  • 23 май 2018 - 14:59
    Гөлназ АСАЕВА: «Булачак иремне ике әтиемә дә охшатып сайлыйм» Гөлназ АСАЕВА – моңлы тавышлы яшь җырчы. 16 яшеннән бирле ялгызы гына концертлар куя. Сәхнәдә ул тыйнаклыгы һәм бай репертуары белән аерылып тора.
    664
    0
    4
  • 23 май 2018 - 14:47
    Доктор Комаровский: «Картлыгыңда 20 оныгың булганчы, бер бабаең булсачы» Кичә Казанда танылган табиб Олег Комаровский булып китте. Ул ике көн дәвамында семинар уздырды, әти-әниләрне кызыксындырган сорауларга җавап бирде, балалар сәламәтлеге турында сөйләде. Доктор Комаровскийның киңәшләрен “ШК” сатында биреп барырбыз.
    206
    0
    1
  • 23 май 2018 - 14:33
    Нут ашы пешерү ЫСУЛЫ Аның өчен 4 литр суга 400 гр фарш, 1 стакан нут, 3 бәрәңге, 1 кишер, 1 суган, 3 тырнак сарымсак, 1 болгар борычы, 2 аш кашыгы томат пастасы, үсемлек мае, тоз, борыч кирәк.
    102
    0
    0
  • 23 май 2018 - 14:18
    Илфак Шиһаповның кызы Зәринә: «Мин – Сөембикәнең җанатары» Бу көннәрдә Саба районының Сатыш авылындагы фермада булырга туры килде. Шунда, очраклы гына дисәм дә була, бер абзый белән таныштым. Ул Юлбат авылының тарих укытучысы Илдар Сафин булып чыкты. Шул ферманың бер амбарында аның аты тора икән.
    196
    0
    2
  • 23 май 2018 - 13:44
    «Репетицияләргә йөри-йөри бер дә сөйләшми торган балабыз сөйләшә башлады» Хыялга юл. Камал театрының зур залында Баулының нәни артистлары күрсәткән сәхнә күренеше нәкъ менә шулай дип атала. Хыял чынбарлык булсын өчен күпме сабырлык, тырышлык, үҗәтлек кирәк.
    106
    0
    0
  • 23 май 2018 - 13:00
    Өйдә тортлар пешереп, аларны социаль челтәрләр аша саткан декреттагы әниләргә Президент ярдәм итәргә җыена Татарстан Президенты каршындагы Эшмәкәрлек советы республикадагы үзмәшгульлек белән кызыксына башлаган. Бу хакта Татарстанның бизнес-омбудсмены Тимур Ногманов үзенең Инстаграм битендә хәбәр итә.
    139
    0
    0
  • 23 май 2018 - 10:26
    «Тели белсәң – теләк, тели белмәсәң – имгәк» Бергә эшли торган иптәш хатыным: «Ялга чыксам эшләмим, оныкларымны гына сөеп ятам», – ди торган иде.
    301
    0
    0
  • 23 май 2018 - 10:21
    Габделбәр Илдарханов: «Урман сукмакларыннан гел узсаң да, адаштыра да, авырганда дәвалый да» Кызыл Яшьләр авылы бик матур урында, урман янында утыра. Авыл урамында нарат, агач исе... Биредә Лаеш урманчылыгының Питрәч участок урманчылыгы урнашкан.
    95
    0
    1
  • 22 май 2018 - 17:26
    «Һәр гаилә үз законнарын яза» Татарстан Дәүләт Советында узган матбугат конференциясендә парламент башлыгы урынбасары, «Мәрхәмәт» хатын-кыз депутатлар берләшмәсе җитәкчесе Татьяна Ларионова хәбәр иткәнчә, быелдан инвалид балаларны уллыкка алган гаиләләргә 200әр мең сум акча бирелә башлады. Әлеге вакытта бу ярдәмнән сигез гаилә файдаланган.
    206
    0
    0
  • 22 май 2018 - 15:57
    «Татар кызчыгы – 2018» бәйгесе җиңүчесе кем? «Алтыда нинди, алтмышта – шундый», – ди халык. Димәк, тәрбияне дә, белемне дә кечкенәдән бирергә, әдәп-әхлакка, йолаларга, гореф-гадәтләргә, милли моңнарга мәхәббәтне дә сабый чактан сеңдерергә кирәк. Быел гына яңадан оешып, гөрләтеп эшләп киткән Бөтендөнья татар хатын-кызлары «Ак калфак» иҗтимагый оешмасының Казан бүлеге активистлары да нәкъ шул максатны күздә тотып оештырдылар «Татар кызчыгы – 2018» бәйгесен. Беренче тапкыр гына үтсә дә, «коймак» төерле булмады.
    242
    0
    0
  • 22 май 2018 - 14:44
    Даниярга аякка басарга ярдәм итегез! 28 апрель – Мөхетдиновлар өчен авыр көн. Берничә ел элек шул көнне әбиләре вафат булган, 2016 елда Алсу бала тудыру йортына сабыен табарга киткәч, бабайлары бакыйлыкка күчкән.
    267
    0
    1
Реклама
  • 17 май 2018 - 11:28
    Өй салуның ние бар? - 2
  • Хәйрия концертыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «Үлемсез полк» маршында 165 меңнән артык кеше катнашты
  • Казанның Меньеллык мәйданында узган Җиңү парадыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Суга сикерү буенча дөнья сериясе. Казан. 2018-FINA
  • 1 май митингыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукайга багышланган шигырь бәйрәменнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукай премиясен тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 25.04.2018
  • «TMTV» музыкаль премиясе тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Спорт гимнастикасы буенча Россия чемпионатыннан ФОТОРЕПОРТАЖ 18.04.2018
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 23 май 2018 - 10:54
    Кәгазе яңача булса да, түләве искечә калачак
    Россия халкы 1 июньнән торак-коммуналь хезмәтләр өчен яңа квитанцияләр алачак. Әлеге яңа түләү кәгазьләре искесеннән нәрсә белән аерыла һәм анда төп игътибарны нәрсәгә юнәлтәчәкләр?
    124
    0
    1
  • 23 май 2018 - 16:10
    Кичер, улым! Һәр авылның акылга зәгыйфь яки гарип кешесе була. Кемдер алардан курка, читләшә, кемдер, киресенчә, изге җан дип, хәер сузып китә. Безнең авылда да бар ул. Көн саен авыл урамнары буйлап акрын гына атлап, һәр кеше белән исәнләшеп, тирә-якны барлап йөри.
    279
    0
    0
Ночной режим