Шәһри Казан

«Җылы караш ташка ник кирәк?»

Шаян имән яфракларының иртәнге талгын җилдә, җилбер-җилбер килеп, күктән кояш каршылавын, таң кояшының шул вакытта очып-уйнап йөреп торган күбәләкләрне, зыңлап очкан бал кортларын, җирне күксел нурга мануын, гүзәллеккә хәйран калган дөнья сурәтен сирәк кешеләр генә сизәр.


Без санап үткән сүз-сурәтләрне «ни күрсәм дә, бергә күрәм халкым белән» дип раслаган Резеда Вәлиеваның «Җәйге иртә» шигыреннән табып була. Гап-гади сүзләр... Эпитетлар, кычкырып, күзгә бәрелеп торган ник бер метафора, метонимия яки шулар ише катлаулы башка бер троп булсын?! Шигырь техникасы өлкәсендә экспериментлар уздырып шаккатыра торган шагыйрә түгел ул. «Күңелем гөлләре» җыентыгындагы бер шигырьдә каеннардан мөлдер-мөлдер сары моң аккан көзләрдә язлар көтеп ашкынса, икенчесендә көзге бакчаның яңгырлы көндәге моңсу гүзәллеген тасвирлый. Агачлардан сары яфрак коелган бер мәлдә аңа үтә ямансу халәт иңә. Шулай да шагыйрә караңгы төсләр белән эш итми. Аның әсәрләренә оптимизм хас. Ләкин бу һич тә Р.Вәлиева чынбарлыктан читләшә дигән сүз түгел. Заман китереп чыгарган проблемаларның һәрберсе бу бай иҗатта үз урынын таба. Тискәре күренешләрне ул юмор аша үткәреп җибәрергә дә омтылып карый. Килен-каенана мөнәсәбәтләрен («Каенана такмаклары»), эчүчелек проблемаларын («Без сәбәпсез эчмибез») халыкчан юмор белән тасвирлый. Шагыйрәнең пейзаж лирикасына караган шигырьләре аеруча матур. Әлеге шигырьләрдә көзге усал җилгә үпкәләгән, йөзен чыткан, кашын җыерган табигать образы чуар күлмәк кигән моңсу урман фонында сурәтләнә. Урман янында гына бушап калган иген басулары, сүнгән учаклар, дерелдәшеп торган усаклар пәйда була. Р.Вәлиеваның «Кышкы урман»ын укыгач, кулга тизрәк пумала алып, рәсем ясый башлыйсы килә. Сүздән сурәт ясау менә нинди була, дип сокланасың. Татар илендә андый осталар тагын да бар. Шулай да Р.Вәлиева алардан кайсы ягы белән аерыла соң? Шул ук «Кышкы урман»га керик. Сихри тынлык, мамыктай йомшак кар, йоклаган каен... Шигырьдә Гыйнвар бабай образы бар. Ул, агачларны чишендереп, назлап йоклата. Ә чишенгәч, агачлар барысы да бертөрле, бертугандай булып калалар. Сирәк чагыштыру. Күңел күзе әнә шул матурлыкны күреп сөенә. Юкка гына Гегель: «Шигъриятнең максаты - гүзәллектән ләззәт табу», - димәгәндер.
Р.Вәлиевада патриотик тема анда-санда күренеп китә торган очраклы күренеш кенә түгел, шагыйрәнең һәр шигыре мәхәббәткә барып тоташа. Аның патриотизмы туган як табигатенә һәм кешеләргә мөнәсәбәтендә, кечеләрнең олыларга, олыларның кечеләргә ихтирам хисләрендә чагыла. Шагыйрәнең бигрәк тә Әти кеше образын сурәтләп язылган шигырьләре үзенчәлекле. Ә Р.Вәлиева ата һәм аның кыз баласы арасындагы җылы мөнәсәбәтләргә игътибар итә, ул патриотик темага гаиләдә ата кешегә карашны сурәтләү аша «чыга». Икенче бер шигырендә ана кешенең ир бала тәрбияләве серләрен ача.
Р.Вәлиеваның «Кояшлы яңгыр»ы баланы тугач ук тәрбияли башлый. Кешенең намус, вөҗдан төшенчәләрен ничек аңлавы табигатькә мөнәсәбәтендә чагыла. Балаларда миһербанлык тойгылары да табигать дөньясына мөнәсәбәттә туа. Шунысы сөендерә: әлеге шигырьләр коры дидактикадан тулысынча азат.
Бүгенге көндә күңелгә нәкъ менә Р.Вәлиева шигърияте кебек шигырь җитми. Хәзерге вакытта интеллектуаль шигырь күп языла, анда кодлаштырылган төшенчәләр, чит мәдәният текстларын шыплап тутыру, төрледән-төрле ымнар ишарәләр, эзоп теле тулып ята. Дөрес, фән дөньясында ачыш ясар өчен алары да кирәктер. Әмма күңелгә барыбер Резеда Вәлиева якынрак булып кала.
Һәр яз саен язучы-шагыйрьләр, ашкынып, Тукай һәйкәле янына шигырь укырга җыела. Анда кемдер кулына уч төбенә сыярлык китабын тота, кемдер дүрткә бөкләнгән кәгазь битенә карап сөйли. Әмма үз шигырьләрен Р.Вәлиева кебек тыңлаучыларга матур итеп җиткерә алучысы сирәк була. Шагыйрә һәр шигырен күңелдән белә, сәнгатьле сөйләм аша ихластан тамаша кылучыларга сеңдерә бара.
Әйтәсе килгәнем шул: халык яраткан язучы-шагыйрьләргә кадер-хөрмәт алар исән чакта ук күрсәтелсен иде. Шагыйрь әйтмешли, «җылы караш ташка ник кирәк?»

Реклама

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
Реклама
  • 13 апрель 2018 - 15:47
    «Шәһри Казан» ат җигәргә өйрәтә
  • Спорт гимнастикасы буенча Россия чемпионатыннан ФОТОРЕПОРТАЖ 18.04.2018
  • Икенчел чимал һәм кием җыю буенча мобиль пункты акциясе. Фоторепортаж
  • Казанда язгы өмә старт алды
  • Иң яхшы хат ташучылар бүләкләүдән ФОТОРЕПОРТАЖ 12.04.2018
  • Яшел Үзән районы Татар Танае авылын су баскан! 11.04.2018
  • Алдавыч боз балыкчыларны куркытмый
  • Авыл хуҗалыгы ярминкәләреннән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Илфак Шиһаповның тууына 50 ел тулуга багышланган кичәдән ФОТОРЕПОРТАЖ 5.04.2018
  • Мәшәкате күп булса да, яз – яз инде ул...
  • Яз җитте бит!
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 20 апрель 2018 - 16:55
    «Россия – минем тарихым» проектын 5 500 000 кеше караган Федеральный исторический проект «Россия-Мояистория» уверенно перешагнул отметку 5,5 миллионов, анонсировав сразу несколько крупных рекордов в различных уголках страны. Среди них Санкт-Петербург, привлекший на экспозиции за 5 месяцев 300 000 человек, Пермь,Махачкала и Волгоград, преодолевшие отметку в 100 000 посетителей менее, чем за полгода с момента открытия и Тюмень, где каждый третий школьник области уже побывал в историческом парке.
    16
    0
    0
  • 12 март 2018 - 08:37
    Илсөя Бәдретдиновага роза чәчәге урынына Роза кушаматлы тавык бүләк иткәннәр (ВИДЕО) Илсөя Бәдретдинова бу көннәрдә гастрольләр белән Татарстан һәм Башкортстан буйлап сәяхәт кыла. Аның инстаграмына карасаң, билет сатып алып килгән тамашачы, күчтәнәчсез дә килми икән.
    755
    0
    1
  • 11 март 2018 - 12:00
    И, адәм балалары... Кайчагында мин үземне чит планета кешесе сыман тоям. Җирдә яшәгән бу кавемнең минем нәселемдә дәхеле дә юктыр сыман була. Кайдадыр галәмнең гүзәл җирендә яшәүче бик акыллы һәм бик яхшы кешеләр ниндидер йомыш белән Җиргә төшкәннәрдер дә аны кисәк ташлап китәргә мәҗбүр булып сабый балаларын, ягъни мине онытып калдырганнардыр. Ә Җир кешеләренең берәрсе шул сабыйны бала тудыру йортына алып килгәндер...
    589
    0
    7
  • 11 март 2018 - 09:00
    Алдакчыны ничек танырга? Тормышта төрле хәл була, кайвакыт күзгә карап алдарга да туры килә. Статистика буенча, кеше көне буена 50 тапкыр да алдарга мөмкин икән. Мондый кеше инде чын алдакчы булып чыга. Аларны ялган детекторы ярдәмендә тиз ачыкларга була, әлбәттә. Ә башкача ничек танырга? Күзәтүләр аша.
    439
    0
    0
Ночной режим