Шәһри Казан

Үзебезнең бәйрәмнәр бар

Чишмә ашы

Һич кенә дә аңлый алмыйм, нишләп соң әле безгә әллә кайлардан килгән килмешәк бәйрәмнәрне тагарга телиләр? Безнең үзебездә дә ата-бабадан мирас булып, бүгенге көнгә кадәр исән-сау сакланган бәйрәм-йолаларыбыз шактый. Җитмәсә, һәр якның, һәр төбәкнең үзенә генә хаслары да җитәрлек.

Балык Бистәсе районының Олы Әшнәк авылында менә чирек гасыр инде Чишмә ашы үткәрелә. Әлеге халык бәйрәмендә башлап йөрүчеләрнең берсе - аш-су әзерләүне гомерлек һөнәре иткән Гөлсем апа Сәлахова белән шул хакта сөйләшәбез.

- Авылыбыз бик борынгы. Мондый бәйрәмнәр бездә элек-электән уздырылган. Безнең күрше Кече Әшнәк авылында Зират ашы үткәрелә. «Без кемнән ким? Аннары безнең авыл Кече Әшнәктән зуррак та бит әле», - дип җыелып сөйләштек тә үзебездә дә уздырып карарга булдык. Без аны үзебезчә Чишмә ашы дип атадык, чөнки аш бездә чишмә буенда, тау башында уза, ризыкны да чишмә суыннан әзерлибез, - ди Гөлсем апа, үткән җомгада булган бу бәйрәмне искә төшереп.

Башта әлеге бәйрәмнең көне билгеләнә һәм мөмкин кадәр күбрәк кешегә хәбәр ителә. Эш көне булуга карамастан, туган яктан еракта читтә яшәгәннәр дә җаен, вакытын табып, кайтырга тырыша икән. Чишмә янына җитәрәк машиналар куярга урын булмый ди хәтта. Алдагы көнне дүртәр чиләк сыешлы зур казаннар әзерләнеп куела. Иртүк аларны ир-атлар чишмә буена илтә. Әзерлек берничә көнгә алданрак башлана. Чишмә ашына дип атап, кем итен, кем ярмасын, кем яшелчәсен бирә, тәм-томнар да күп җыела, акчалата да бирәләр. Ә инде бәйрәм буласы көнне башларына ак яулыклар бәйләп, яңа алъяпкычларын кигән апа-җиңгиләр, бисмилла әйтеп, дәү казаннарда телеңне йотарлык тәмле аш пешерәләр. Җомга намазы ул көнне шунда табигатьтә укыла. Аннары һәркем шулпадан авыз итә. Төрле сәбәпләр белән ашка килә алмаганнарга күршеләре бәйрәм сыен алып кайту хәстәрен күрә. Авыруларга да бик шифасы тия, диләр. Гаҗәп түгел, күпме кешенең күңел җылысы салынып әзерләнә бит.

Бәлки, бу бәйрәмне мәҗүсилек калдыгы, табигать көчләренә табыну дип гаепләүчеләр дә табылыр. Гаепләсәң, гает намазы да гаеп, диләр ич. Ә мин үзем алай уйламыйм. Азан белән башланган бәйрәмдә барлык дини кануннар да үтәлә. Бергәләп табигатьтә кылган дога тизрәк тә кабул буладыр әле ул. Халкыбызны берләштергән, аның кунакчыллык, юмартлык кебек асыл сыйфатларын саклап килгән мондый бәйрәмнәребез киләчәккә дә барсын иде.

Реклама


Сабан туе

Халкыбызның тагын бер зур бәйрәме - Сабан туе. Быел Рамазан аена туры килү сәбәпле, вакыты бер айга кичектерелде, ләкин бу аның ямен киметмәде. Кайчан гына үткәрелсә дә, ул халык бәйрәме булып калачак. Һәр елдагыча, быел да ике Әшнәк арасындагы аланлыкта узды ул. Июльнең беренче көнендә иртәнге унда район Сабан туе гөрләде. Аннары төштән соң өчләр тирәсендә, моңлы азан тавышы белән, авыл Сабан туе башланып китте. Бер нәрсәне генә аңлап бетереп булмады. Элек Сабан туйлары башта авылларда уза, аннары җиңүчеләре район мәйданында көч сынаша иде. Ә хәзер, нишләптер, киресенчә эшләнә икән. Гадәттә, Сабан туенда алдынгы кыр батырларын, уңган игенче-терлекчеләрне зурлыйлар. Әшнәк авылы Сабан туенда мәйданга 55 ел бергә гомер иткән Мөнирә һәм Равил Миңвәлиевләрне чакырдылар. Лачын кебек өч егет үстергән ата-ана олы рәхмәтне улларыннан гына түгел, килен-оныклардан да ишетте. 60 ел мәхәббәтләрен саклап, бер-берләренә терәк-кирәк булып яшәүче авыл мөгаллимнәре Флюра һәм Габдулла Зариповлар, кызганыч, мәйданга килә алмаган. Бүген никахларның яртысы диярлек таркалган, яшьләр мәхәббәткә бармак аша гына караган бер заманда, мондый парларны зурлап, матур үрнәк күрсәтте әшнәклеләр.

Гадәттә, мондый бәйрәмнәрдә шәһәрдән танылган артистлар кайта да, халык алар куйган концертны карап кул чабып кына утыра. Монда да бәйрәмгә Вәис Бәйрәмов төркеме ямь өстәде. Авыл халкының һәм кайткан кунакларның да олысына-кечесенә дә талантын күрсәтергә вакыт та, җай да табылды. Уеннар да төрле булды. Капчык киеп йөгерү, авыш колгага менү, чиләк белән су ташуга итек, тун, бүрек киеп йөгерү дә өстәлде. Урманнан аюлар чыккан диярсең, яше-карты алпан-тилпән килеп чапты.

Элек-электән Сабан туеның җаны - ат чабышы булган, ләкин авылларда атлар юк икән шул инде. Бик кызганыч. Күрше Корноуховодан Салават исемле бер малай атын җитәкләп ярышка килсә дә, аның белән җилдерергә бүтән ат булмады. Ярышмыйча гына да аны җиңүче иттеләр. Муенына сөлге бәйләделәр.

Көрәш тә шактый киеренке барды, көчлеләр җиңә, буыннары сыеграклар җиңелә торды. Балык Бистәсе егете Айнур Әхмәтшин батыр калды. Тәкәне җилкәсенә салып, мәйдан әйләнде ул.

Ямьле генә түгел, «тәмле» дә булды Әшнәк Сабан туе. Табигать тә үз сыен әзерләгән иде - быел беренче тапкыр каен җиләгеннән авыз иттек. Гадәттә, Сабан туйларыннан соң күңелдә ниндидер бер юшкын кала. Әшнәктә андый нәрсә булмады.

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 25 февраля 2018 в 15:12
    Әнгам Атнабаев шигырьләре Әнгам Атнабаев: «Менә шулай» Көн дә иртән «Великая Русь» дип, Уяталар урыс чаңнары… Менә тагын урыс кышы җитте, Көрәп ява урыс карлары.
    70
    0
    1
  • 25 февраля 2018 в 12:22
    Татарларда туй йолалары Татарларда – туй иң зур гаилә бәйрәме. Байлар, урта хәллеләр турында әйтеп тә торасы юк, хәтта ярлылар да, үз якыннарын кунак итәр өчен, соңгы тиенен дә кызганмыйлар. Шундый затлы мәҗлестә миңа иң кадерле кунак сыйфатында түрдә утырырга туры килде.
    74
    0
    2
  • 25 февраля 2018 в 10:35
    Агросәнәгать паркының беренчесе Зәйдә булачак Татарстан Президенты үзенең еллык юлламасында районнарда агросәнәгать паркларын булдыру турында әйткән иде. Әлеге мәсьәләдә нинди яңалыклар бар икән? Беренче парклар кайда ачылачак? Илнур Абдуллин, Биектау.
    62
    0
    0
  • 25 февраля 2018 в 09:12
    Без русчаны татар теле аша өйрәндек Без мәктәптә фәннәрне татарча укыдык. Әлки районының Төгәлбай авылында 1930 елларда колхозлар оешкач, беренче мәктәп ачыла. Югары белемле мөгаллим Сөнгатулла Муллинны әле дә хәтерлим. Мәктәптән тыш, теләгән кешеләрне ул кичләрен җыеп укырга өйрәтә иде. Мин 1945 елда беренче сыйныфка кердем. 
    58
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 18:43
    Салават Фәтхетдинов: “Туган якны сагынып елый идем” “Армиядә хезмәт итеңме?” – дигән сорау мине һәрчак кыен хәлдә калдыра, чөнки мин “стройбатта”, акча эшләп яттым.
    254
    0
    2
  • 24 февраля 2018 в 13:17
    «Алкаш ясыйсыз бит инде...»  Элегрәк булган бу хәл. Әле татарлар эчү белән хәзерге замандагы кебек бик нык мавыкмаган чакларда булган, диләр.
    209
    0
    2
  • 24 февраля 2018 в 13:14
    330
    0
    4
  • 24 февраля 2018 в 12:09
    Уяну Бу тарихны безгә алкоголизмнан дәваланган ханым сөйләде. 
    199
    0
    2
  • 24 февраля 2018 в 11:08
    Помидорның ниндиен сайларга? Баллы помидорлар (черри сортлары): Бусинка, Сладкий фонтан, Волшебная арфа, Черри Ира, Чезаре (F1 гибридлы сортлар).
    214
    0
    1
  • 24 февраля 2018 в 10:05
    Акыллы кеше аздан гына да бәхетле, ә ахмакка һәрвакыт җитми Иҗат – гүзәл гамь ул, иң югары дәрәҗәдәге изге тынгысызлык ул.  Хәсән Туфан.
    94
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 05:11
    Сәламәтлек комбинаты урынында нәрсә булачак? Шәһәр уртасында бөтен кеше яратып йөргән Сәламәтлек комбинатын җир белән тигезләп куйдылар. Хәзер ул урынны койма белән уратып алганнар. Монда нәрсә булачак икән? Берәр сәүдә күңел ачу үзәге төзергә уйлыйлармы, әллә комбинатны яңартачаклармы?  Сөләйман Шакиров, Казан.
    156
    0
    0
Реклама
  • 16 января 2018 в 18:39
    Илфак Шиһапов истәлегенә
  • «Килә ява, килә ява...»: иске спектакльнең яңа премьерасы
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 20.02.2018
  • Казанның Аккош күлендә Май чабу бәйрәмен үткәрделәр (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Россия чаңгысы-2018. Юдино бистәсеннән фоторепортаж
  • Фәнис Ярулинның тууына 80 ел тулды
  • 2018 ел кышы рекорд куйды (5 февраль)
  • Ай тотылган төндә 31.01.2018
  • "Татмедиа" Республика матбугат һәм гаммәви коммуникацияләр агентлыгының киңәйтелгән утырышыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «Татарстан гүзәле» бәйгесеннән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Казанны кар басты
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 22 февраля 2018 в 15:34
    Фирдүс Тямаев: «Минем җырлар тарихка кереп калды инде» Сәхифәбезнең бүгенге кунагы – татар эстрадасының иң популяр җырчыларының берсе Фирдүс ТЯМАЕВ. Үзенә генә хас харизмы, темпераменты, кызулыгы булган, шул ук вакытта хисчән һәм чын мәгънәсендә халык мәхәббәтен яулаган җырчы белән без аның юбилееннан соң күрештек.
    382
    0
    2
  • 18 февраля 2018 в 09:00
    Ләйсән Фәйзуллина: «Мин – ирекле шәхес» Галиәсгар Камал театрында барган «Миркәй белән Айсылу», «Җилкәнсезләр», «Мәхәббәт FM», «Көтәм сине» спектакльләре аша таныш булган яшь актриса Ләйсән Фәйзуллина үзенчәлекле рольләр белән генә түгел, кызыклы, тирән шәхес буларак та үзенә җәлеп итә. Бүген аның һөнәренә, тормышка карата фәлсәфи уйлары, киләчәккә омтылышлары турында сорашырга, Ләйсәнне шәхес буларак ачарга тырыштык.
    487
    0
    1
  • 14 февраля 2018 в 15:00
    Яучы Наилә Җиһаншина: «50 яшькә җиткән ирләр бала табар яшьтәге хатын-кыз эзләп килә» Гомерлек яр табу замана белән тәңгәл килмәстәй катлаулы мәсьәләгә әйләнеп бара кебек, әмма моннан котылуның берәр чарасы булырга тиештер бит. Россия Мөселман хатын-кызлар берлеге рәисе, Дәүләт Думасының гаилә, хатын-кызлар һәм балалар эшләре буенча комитеты эксперт советы әгъзасы яучы Наилә Җиһаншина белән шул турыда әңгәмә кордык.
    879
    0
    2
  • 25 февраля 2018 в 16:08
    Сине бар да “яратачак”, алтын медаль алмасаң
    Җилдән җитез унбиш яшьлек кыз бала катлаулы элементлар ясап, боз өстенә бизәкләр төшереп, миллионлаган спорт сөючене шатландырып чыгыш ясаганда тыныч күңел белән карап утырып буламыни ул! Бу бит беренче, күптән көтелгән алтын, аяк чалучылар корган киртәләрне ватып-җимереп  күпләрнең авызын томалар өчен җавап!
    388
    0
    6