Шәһри Казан

Өмә

1986 ел. Көз ае. Затлы Комлев урамын бер көн эчендә аркылыга казып чыгарга кирәк. Шунсыз язучыларның яңа бинасына җылы кертмәячәкләр. Өмәгә кем генә килмәгән. Язучылар союзы рәисе Туфан Миңнуллинның көр тавышы әле анда, әле монда ишетелә. Ленинград фронтында танкка каршы кылыч тотып барган Ворошиловны хәтерләтә ул. Гариф Ахуновның Әлмәт бүлегендә...

Реклама

1986 ел. Көз ае. Затлы Комлев урамын бер көн эчендә аркылыга казып чыгарга кирәк. Шунсыз язучыларның яңа бинасына җылы кертмәячәкләр. Өмәгә кем генә килмәгән. Язучылар союзы рәисе Туфан Миңнуллинның көр тавышы әле анда, әле монда ишетелә. Ленинград фронтында танкка каршы кылыч тотып барган Ворошиловны хәтерләтә ул.
Гариф Ахуновның Әлмәт бүлегендә эшләгән чагында алган кара-зәңгәр плащы кызыл балчыкка буялып беткән. Ул аны:
- Зарар юк, Шәһидә апаң юа аны, - дип каккалады да, - карале, егетем, син бик һөнәрле икәнсең, чершәеп эшли беләсең, болай булгач, мин синең иҗат портретыңны язам. Чиратта - унөченче син, - дип, Камил Кәримовның аркасыннан кагып алды. Үзенә карата җылы сүзне сирәк ишеткән Камил Кәримов шикләнебрәк карап куйды да:
- Мине болай да беләләр, мәшәкатьләнмәгез, Гариф абый, - диде. - Хикәямне тыңламасалар, курайда уйныйм, алай да батмаса, җырлап җибәрәм. Җырымны яратмасалар, биеп күрсәтәм.
- Шулай дисеңме?
- Сез, Гариф абый, Өчиле авылыннанмы әле?
- Өч түгел, бер өй дә калмады инде анда.
- То-то...
- Син Михалков сыман сөйли башладың әле.
- Татар укучысының өчтән ике өлеше Шәле авылында яши. Шәлем исән торсын! - дип, Камил Кәримов көрәп һава сулады да, күкрәген кабартып, сикергәк адымнар белән китеп барды.
Мөдәррис Әгъләмов борынгы стена нигезен тишәргә дип үзе кадәр отбойный чүкечкә тотынды. Чүкечнең кендеге, таш арасына кысылып, автомат кебек тырылдый башлагач, көчле һава агымы шагыйрьнең гөнаһсыз гәүдәсен уңлы-суллы бәргәли, яфрак кебек җилфердәтә башлады. Җәһәт кенә килеп җиткән Равил Фәйзуллин отбойный чүкечне Мөдәррисе-ние белән күтәреп алды да стенаны секунд эчендә умырып та төшерде.
Аяз Гыйләҗевнең япон курткасы пычранмады пычрануын, шулай да тере классикның арада булуы үзе бер куаныч иде. Ул, ярым канәгать елмаеп, мәгънәле күзлек пыяласы аша яшьләргә карап торды да, тирән сулап:
- Болар иҗатта Фәйзуллинны бәрерләр, ахры, - дип, үзалдына сөйләнеп алды.
- Ни дисез, Аяз абый? - дип сорады Хәйдәр, аңа таба иелә төшеп.
- И-и, Хәйдәр булсаң иде ул хәзер, слушай, парин. Кара инде, ул - кыяфәт! Ул - буй! Ул - чибәрлек! И-и-и-их! - дип, Аяз ага Хәйдәрнең ак плащтан, сыгылмалы, көрәк сабыдай нәзек гәүдәсенә астан өскә карап торды.
- Сиксән икенче елны чыккан брошюра белән ерак китеп булмый шул, Аяз абый, -диде Хәйдәр.
- Слушай, парин, бүген алыштырам яшьлегеңә алтмыш ике пьесамны, кырык ике том прозамны, сандык төбендәге дүрт йөз илле мең юллык шигырьләрне дә өстәп... И-и-и-их, яшьлекнең кадерен белмисең әле син, слушай, парин...
Ул арада:
- Фәйзуллин алтын тапты! - дип кычкырдылар. Борынгы стена тирәсендә юкка булашмаган икән. 1815 елгы янгында харап булган кытай чынаягына ябышкан авыр металл тоткан Фәйзуллинны чокыр төбеннән күтәреп алырга дип, берьюлы унөч кул үрелде. Маңгаеннан тарихи тир аккан Фәйзуллинны уратып алдылар. Һәрберсе табылдыкны тотып карарга тели, әмма Фәйзуллин чынаяк китеген кулыннан ычкындырмый. Алтын дигәнең хикмәтле нәрсә, күз алдында гаип булырга кызыгучан.
Менә Фәйзуллин металл өстендәге куныкны теше белән чистартып алды һәм... бөтенесе тын калдылар. Ләкин металл, чынлап та, алтын төсендә балкып китте. Ләкин үзенеке булмагач, аның алтын булуын берәү дә теләми иде...
- Ташла, бакыр ич бу! - диде Эдуард Мостафин.
- Авыр күренә, - диде Зиннур Мансуров, төкереген йотып.
- Юарга кирәк моны, - диде Хәйдәр.
Юарга дигәнне ишетүгә, Фәннур Сафины очкылык тота башлады. Икеләнү-шикләнүләргә Туфан Миңнуллин нокта куйды. Табылдыкны, акча мәсьәләсендә тәҗрибәле учына салып, сикертеп карады да, сулышсыз калган толпаның йөрәген бозып:
- Алтын... - диде. - Бәләкәйдән үк алтын арасында үскән малай мин. Ялгышмыйм...
Бу рәсми сүздән соң Фәйзуллин табылдыгын Туфан учыннан тиз генә суырып алды да, кулъяулыкка төреп, эчке кесәсенә салды, чокырга төшеп, ломга бишләтә көч белән тотынды. Стенаның өске өлешен дә ишеп бетерә иде - көчкә туктаттылар.
Бер кырыйда Камил Кәримов офтанып алды: «Кирәк бит, ә! Атна буена борынгы нигез буйларын казыдым югыйсә. Эштән соң калып бит... Ату тирәмдә көндез гел Мөсәгыйт Хәбибуллин тулганып йөрде. Табылса... икегә бүләсе була иде. Эштән соң калып бит. Илленче елгы сургыч бөкедән гайре ник бер нәрсә чыксын! Бөтен нәрсә дә шул Фәйзуллинга гына дигән микәнни! И-и-их!
- Алтын, гадәттә, акчалы кешегә керә. Керәсе мал тешеңне сындырып керер, дигәннәр безнең бабайлар, - диде Барлас Камалов.
Кара эшләпәдән, иске зәңгәр халаттан, элеккеге амбар мөдирләрен хәтерләткән Рөстәм Мингалим әче итеп тәмәке суырды да:
- Төкерәм алтыныгызга! - диде.
- Алтынны гомергә өемә аяк бастырмадым, - диде Гөлшат Зәйнашева, авыр таш күтәргән җиреннән билен турайтып. Арада бердәнбер хатын-кыз буларак, таш күтәрү эшендә ул иде.
Бервакыт Мөдәррис Әгъләмнең бәрхет җилән итәгеннән ак нәрсә сузылып төшә башлады. Аптырап, ни микән дип карасак, ак киндергә бизәкләр чигелгән чуклы сөлге төшеп килә.
- Хатыныңның сөлгесен ияртеп килгәнсең бит! - дип кычкырдылар аңа. Мөдәррис үзе дә күреп алды, әмма югалып калыр димә:
- Кулъяулык ич ул, - диде дә, чүпләм сөлгене итәк астыннан суырып алып, тирләгән битен сөртте, кушаяклап сикереп, чалбарын күтәрде дә сөлгене биленә урап куйды. Мөдәррис белән бәхәсләшүнең өметсез икәнен белгән халык сөлгене кулъяулык дип килешергә мәҗбүр булды.
Өмә әнә шулай гөр килеп торды. Иртәдән карлы-яңгырлы башланган көн Туфан Миңнуллинның ике каш арасындагы шомлы җыерчыгы белән бергә аяза барды, аяза барды. Каләмнән көрәккә күчкән язучылар, иншалла, сынатмадылар.
(Язучыларның «Тынгысыз каләм» дигән дивар газетасыннан, 1986.)

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 26 май 2018 - 15:38
    Көтәр кешең булса... «Дөнья – куласа, гел басмаса да, бер баса» диләр. Шулай, ахры... Гомер иткән ирең сине күрми-белми, синең белән исәпләшми башласа, башыңа авыру төшсә, хәлләр хөртиләнә икән шул...
    59
    0
    1
  • 26 май 2018 - 09:39
    Тимершәехнең изге догасыннан башланган юл Адәм балаларыныкы кебек, авылларның да язмышы төрле. Кайсылары дөньяга барлыгын белдергәннән бирле яши, үсә, киңәя, тарихта үзенең урынын билгели. Әмма шул ук вакытта таралып юкка чыкканнары, исеме онытылганнары да шактый. Бәхетле очрак булып, аларны һәвәскәр тарихчылар эзләп табар бәлки, картада урынын билгеләр, халык хәтеренә теркәр. Сабый дөньяга аваз салганда, «Бәхете белән тусын» диләр, бу авылларга да кагыла, күрәсең. Тимершәех атлы кеше, авылга нигез салганда, нинди догалар укыгандыр, әмма исеменең гасырлар буена халык телендә генә кабатланмыйча, дөнья тарихына языласын, күпләрнең язмышын шул җирлеккә бәйләячәген күз алдына да китермәгәндер. Тимершәехтән Тимуш-Тимәшкә әверелгән әлеге авылның бөтен дөньяга танылуына берничә сәбәп бар, әмма күбрәк ул кара алтын белән бәйле.
    77
    0
    0
  • 26 май 2018 - 09:31
    Китап бәйрәме Татарстан китап нәшриятының иң яхшы китаплары илнең төп мәдәни бәйрәмендә тәкъдим ителәчәк. 31 майдан алып 3 июньгә кадәр Мәскәүдә «Кызыл мәйдан» дип аталган китап фестивале узачак. Дүрт көн барган фестивальдә илнең иң яхшы театрлары һәм музыкаль коллективлары үзләренең программаларын куячак. 
    45
    0
    0
  • 25 май 2018 - 17:35
    Сүзләр йөри Дөнья күктән, җирдән һәм сүздән тора. Ә, тагын кешеләр бар икән әле. Аларның берише күккә битен күрсәтә, берише – бүтән җирен. Ә сүзне барысы да сөйли. Белсә дә, белмәсә дә, күрсә дә, күрмәсә дә... Телнең кыйбласы юк.
    258
    0
    0
  • 25 май 2018 - 16:41
    Косметик чаралар сайлаганда нәрсәгә игътибар итәргә? Косметик чараларның составы белән кызыксынасызмы? Укып карап, берни дә аңламадык дияргә җыенасызмы? Алай икән, түбәндәге киңәшләребез сезнең өчен.
    99
    0
    0
  • 25 май 2018 - 16:13
    «Чемпионат бетәчәк, кунаклар китәчәк, ә болар барысы да шәһәргә калачак» Казан 2018 елгы футбол буенча дөнья чемпионаты алдыннан “МАЗ 203” маркалы түбән идәнле 94 автобус алды.
    255
    0
    0
  • 25 май 2018 - 14:20
    Булгур ярмасы ашагыз: картаюны акрынайта, бавыр эшчәнлеген көйли, организмны шлаклардан чистарта Соңгы елларда, борай кебек үк, булгур ярмасы да популярлашты. Әлеге файдалы ярмадан пылау да, аш та, ботка да пешерәләр, салат та ясыйлар.
    142
    0
    0
  • 25 май 2018 - 13:50
    Гүзәл Уразова: «Илдар мине танымады» Бу көннәрдә мәктәпләрдә соңгы кыңгыраулар чыңлады. Барлык чыгарылыш сыйныф укучыларын тәбрик итәбез һәм ак юллар телибез!
    5288
    1
    71
  • 25 май 2018 - 12:29
    «Туган тел кадерләп һәм җаваплы итеп сакларга бирелгән әманәт булып тора» Милли телләрне ирекле өйрәнү турындагы закон проектына каршы Мәскәүдә, 15 милли республика вәкилләре катнашында, зур түгәрәк өстәл узды. Аның нәтиҗәсе буларак, тиздән «Россия халыкларының демократик конгрессы» барлыкка киләчәк.
    138
    0
    0
  • 25 май 2018 - 11:13
    Яхшы куасны ничек сайларга? Җәй җитү белән, халыкның әлеге традицион эчемлеген сатучылар арта. Шунлыктан базарда тәкъдим ителгән куасны ничек дөрес сайларга дигән сорау аеруча актуаль яңгырый. ТР Дәүләт алкоголь инспекциясе белгечләре күбекле эчемлек сайлаганда ялгышмаска өйрәтә.
    180
    0
    1
  • 25 май 2018 - 10:06
    Юлия ДРЕШЕР: «Китап белән дәвалау уңай нәтиҗә бирә» Медицина хезмәткәрләре авыру турында мәгълүматны дәреслекләрдән, төрле чыганаклардан карап өйрәнә, чагыштыра, истә калдыра. Үз китапханәләре дә бар. Республика медицина китапханә-мәгълүмат үзәгенә көненә уртача 80гә якын кеше мөрәҗәгать итә.
    145
    0
    1
  • 25 май 2018 - 08:50
    Фәрит Мөхәммәтшин: «Утырыйк та сөйләшик» Дәүләт Советы депутатлары кичә, чираттагы сессиягә җыелып, кабат теше-тырнагы белән тел мәсьәләсенә ябышты.
    179
    0
    0
Реклама
  • 25 май 2018 - 11:50
    Гүзәл Уразова мәктәп елларын искә төшерде
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 25.05.2018
  • Кремль яр буенда узган «Соңгы кыңгырау» бәйрәменнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Соңгы кыңгыраулар чыңлар вакыт җитте
  • Хәйрия концертыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «Үлемсез полк» маршында 165 меңнән артык кеше катнашты
  • Казанның Меньеллык мәйданында узган Җиңү парадыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Суга сикерү буенча дөнья сериясе. Казан. 2018-FINA
  • 1 май митингыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукайга багышланган шигырь бәйрәменнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукай премиясен тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 26 май 2018 - 10:52
    Бүген Россиядә эшмәкәрлек көне
    Россия эшмәкәрлек көне ел саен 26 майда билгеләп үтелә. Бу көн Россия Федерациясе Президентының “Россия эшмәкәрлек көне турындагы” Указы белән гамәлгә куелган.
    25
    0
    0
  • 19 май 2018 - 12:20
    Нәрсәгә тотынса – шуны булдыра Гаиләне учак белән тиңлибез, чөнки учак янына җылынырга җыелган кебек, гаиләдәге һәр кеше үз гаиләсенә сыена: шатлыгын бүлешә, кайгысын уртаклаша. Гаилә никадәр нык булса, аннан килгән җылылык та шулкадәр көчлерәк була. Гаиләнең терәге – ир-ат, әти кеше. Ә ана кеше үзенең бөтен булган күңел байлыгын, матурлыгын үз балаларына бирә.
    622
    0
    6
  • 19 май 2018 - 11:47
    Камыр эчендә гөмбә шашлыгы пешерү ЫСУЛЫ 250 гр шампиньон, 200 гр сыр, 250 гр чүпрәсез катлы камыр (кибеттә сатыла торган), 1 йомырка, тоз, борыч, үсемлек мае
    546
    0
    2
  • 19 май 2018 - 10:48
    Җилдерәчәкбез! Татарстанда барлыгы 3076 торак пункт исәпләнә, шуларның 559ында асфальт юллар әле һаман да юк. Быел 28 торак пункт арасында яңа юл салыначак. Аның гомуми озынлыгы – 69,4 км.
    377
    0
    0
  • 19 май 2018 - 10:20
    Киләчәк – роботлар кулында? Яки Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумы студентлары ничек имтихан тапшыра Республика WorldSkills эшче һөнәрләр чемпионатында актив катнаша башлаганнан соң, техникум, көллият укучыларына таләпләр тагын да артты. Ә хәзер студентлар чыгарылыш дәүләт имтиханнарын да WorldSkills стандартлары буенча күрсәтмә имтиханы буларак тапшыра башлаячак. Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумына имтихан тәртибен өйрәнү өчен Кытай, Иран, Һиндстан вәкилләре дә килгән.
    208
    0
    0
Ночной режим