Шәһри Казан

Республика балалар клиник хастаханәсенең баш табибы Рафаэль Шәвәлиев: «Баласының сәламәтлеген ата-ана үзе булдыра»

Баланың сәламәтлеге, нигездә, ата-ана игътибарына бәйле, ди белгечләр. Республика балалар клиник хастаханәсенең баш табибы Рафаэль Шәвәлиев тә: «Бала абынып егылса, медицина ярдәменнән бигрәк, аңа ата-ананың җылы сүзе кирәк», - дигән фикердә. Бүгенге көндә еш очрый торган авырулар, аларны кисәтү һәм баланың сәламәтлегенә кагылышлы башка мөһим нәрсәләр турында табибның үзе белән...

«Балага узуны туй сәяхәте вакытында планлаштырмагыз»

- Рафаэль Фирнаялович, балаларда нинди авырулар ешрак очрый?
- Хәзер үпкә ялкынсыну, ашказаны системасы авырулары, диабет, эндокринологиягә кагылышлы, гәүдә авырлыгы арту (симерү түгел) кебек авырулар арта бара. Бер нәрсәне ассызыклап әйтәсе килә: балачактагы авырулар киләчәктә үзен белдерә. Медицинада бу өлкәне өйрәнә торган фән дә бар. Кешенең бала, үсмер чорында кичергән авыруларын анализлап, ун елдан сәламәтлеге нинди буласын фаразларга мөмкин. Кайбер галимнәр, кешенең авыру тарихларын өйрәнеп, аның хәтта нинди чирдән үләсен дә әйтә ала.

- Бу авыруларны кисәтү өчен нинди киңәшләр бирер идегез?
- ​ Ата-аналар үз балаларының сәламәтлеген үзләре булдыра. Баланың сәламәтлеге туганчы ук формалаша. Мин һәрчак кисәтәм: балага узуны туй сәяхәте вакытында планлаштырырга ярамый. Яшьләр арасында, өйләнешкәннән соң, туй сәяхәтенә чит илгә бару гадәте керде. Сәяхәт вакытында күп хатын-кыз балага уза, ә авырга узгач, очкычка утырырга киңәш ителми. Күктә радиация 10 тапкырга күбрәк. Яралгы өчен бу зыян салырга мөмкин.

Авыруларны кисәтүгә килгәндә, күп нәрсә ата-ананың тәрбиясенә бәйле. Кыз баланы кечкенәдән чисталыкка, пөхтәлеккә, җылы киенеп йөрергә, үзен сакларга өйрәтү мөһим. Сәламәт, тәртипле тормыш рәвеше алып бару кирәк. Авырлы чакта хатын-кызга үзенә аеруча игътибарлы булу сорала. Еш кына сабыйлар җитлекми туа. Бу бит балага ана карынында тиешле шартлар булмаудан килеп чыга. Анемия, гемоглобин төшү, кислород җитмәү, стресс, инфекция йоктыру, имгәнүләр нәтиҗәсендә сабый вакытыннан алда туа. Медицина алга китсә дә, барысын да эшләп бетерә алмый. Сабыйның карында чакта ук барлык әгъзалары да җитлегеп бетүе мөһим. Гаилә институты булдыру кирәк. Өлкәннәр: «Яшьләрнең үз акылы, кысылмыйбыз», - диләр, әмма алар үз киңәшләрен бирергә тиеш. Гореф-гадәтләр, традицияләр яшәгәндә генә дөрес тәрбия алырга мөмкин.

- Үзегез дә дүрт бала атасы буларак, балага мөстәкыйльлек биргән саен, ул тормышка тизрәк яраклаша дигән фикер белән килешәсезме?
- Ансыз булмый, билгеле, тик мөстәкыйльлек белән бергә ата-ана игътибары да булырга тиеш.

- Балага ничә яшьтән мөстәкыйльлек бирергә ярый? Әйтик, кайчан өйдә үзен генә калдырырга, ничә яшьтә газ кабызырга рөхсәт итәргә була икән?
- Бу - яшькә карамый, яшәү рәвешенә бәйле. Әгәр баланың сәламәтлегенә зыян китерердәй, имгәнү, җәрәхәтләнү очрагын китереп чыгарырдай факторлар юклыгын күрәсез, балага ышаныч бар икән, аңа мөстәкыйльлек бирергә була, ләкин шул ук вакытта контроль турында да онытырга ярамый. Хәзер баланы күзәтеп тору өчен җайланмалар, телефоннарда кушымталар бик күп.

Туп тисә дә, бармак сына

Реклама

- Берсендә сез, Татарстанда балалар арасында имгәнү очраклары ел саен 8-10 процентка арта, дигән идегез. Сәбәбе нидә икән? Туп тисә дә, бармаклары сына бит. Әллә хәзер балаларның сөякләре нык түгелме?
- Алай ук димәс идем. Балалар элек тә шул, хәзер дә, ә менә имгәнүгә китергән сәбәпләр, тән җәрәхәтләренең механизмы үзгәрде. Катлаулы имгәнүләр еш очрый, мотоцикл, велосипедлардан еш егылалар, нәтиҗәдә, дәвалану да озакка сузыла. Аннары, элек москит сеткалары юк иде, чебен-черки кермәсен өчен, тәрәзәгә марля куйганнар, форточкаларны ябып йөргәннәр. Селфи ясаулар булмаган, телевизор сирәк каралган. Балалар күзәтү астында булган. Бала абындымы, әнисе аны күреп ярдәм күрсәткән. Катырак егылса, хастаханәгә илткән. Хәзер башкача. Ата-ана күп вакытын телефонда уздыра, балага игътибар җитми.

- Чит илдә дәвалану нәтиҗәлерәк, дигән ата-аналарга карашыгыз?
- Мин һәр ата-ананы аңлыйм. Алар балалары өчен иң яхшы шартларны сайлый. Әгәр чит илгә дәваланырга китәргә телиләр икән, без һәрчак ярдәм итәбез, авыру турындагы белешмәләрне чит телгә тәрҗемә итеп бирәбез, телемедицина ярдәмендә, табиблар белән элемтәгә чыгабыз. Чит ил тәҗрибәсен уртаклашу үзебез өчен дә файдалы. Безнең клиникага да ел саен чит илдән табиблар килә. Алардан яңа технологияләр өйрәнәбез, бездәге алымнарны күрсәтәбез. Тик шунысын да игътибарга алырга кирәк: вакыт һәрчак кысан. Читтә табиб эзләп вакыт үткәргәнче, без «алтын» сәгатьне бала файдасына кулланырга тырышабыз. Педиатрия өлкәсендә даими күзәтеп тору да кирәк бит. Олы кеше еллар буе бер кием белән йөри ала, ә балага, үскән саен, кечерәйгәне урынына яңасын алырга туры килә. Операция белән дә шулай ук: гел күзәтеп тору мөһим. Тик чит илгә даими барып тору күпләр өчен мөмкин түгел, күзәтү өзелә.

«Игътибар җитмәгән балалар белән эшләргә өйрәндек»

- Психологлар: «ярату, наз, игътибар җитмәгән, имин булмаган гаиләдә тәрбияләнгән балалар агрессив булып үсә», - диләр. Бу балалар сәламәтлек ягыннан да аерыламы?
- Республикада 796 мең бала исәпләнә. Шуларның 23 меңе имин булмаган гаиләдә яши. Бу - Татарстандагы барлык балаларның 5 проценты дигән сүз. Ни өчен балаларны аерабыз? Минем фәнни җитәкчем профессор Валерий Альбицкий: «Балалар белән эшләгәндә, һәрчак истә тот: алар арасында тормышка үпкәле, кимсетелгәннәре дә бар. Аларга игътибар, наз җитми», - дия иде. Әгәр табиб баланың нинди мохиттә яшәгәнен ачыклый алмаса, ул аңа тиешенчә дәва бирә алмый. Имин булмаган гаиләдә яшәүче балалар арасында йөрәк-кан тамырлары, ашказаны, сөяк-мускул авырулары еш очрый. Имин гаиләдә яшәүче балаларда авыру ихтималы 48-50 процент белән исәпләнсә, тәртипсез тормыш рәвеше алып барганнарда 75-78 процент санала. Шуңа да бу балаларга аеруча игътибар кирәк. Татарстанда без мондый балалар белән эшләргә өйрәндек. Балалар сәламәтлеге үзәге, Россия фәнни-тикшеренү медицина университеты, Татарстанның Сәламәтлек саклау министрлыгы белән берлектә, Республика балалар клиник хастаханәсе социаль яктан авыр хәлдә калган балаларга ничек ярдәм итәргә кирәклеге турында кулланма эшләп чыгарды. Без бу өлкәдә беренче булдык. Күптән түгел Россия Сәламәтлек саклау министрлыгы - Татарстан үрнәгендә бу эш һәр төбәктә оештырылырга тиеш, дип күрсәтмә бирде.

- Ә нинди нәтиҗәләр бар?
- Сәламәтлек саклау системасы башка органнар белән дә тыгыз элемтәдә эшли. Учеттан төшкән балаларны контрольдә тотабыз. Балалар табибы бер пациентны, гадәттә, 15 минут кабул итә, ә имин булмаган гаиләдә тәрбияләнүчегә күпкә озаграк вакыт таләп ителә. Шуңа да мондый балалар өчен аерым үзәк эшли, аларны махсус табиблар тикшерә. Өйләренә чыгып, тормыш шартларын да карыйлар. «Азино» балалар сырхауханәсендә социаль яклау бүлеге хезмәткәрләре дә эшли.

- Республика балалар клиник хастаханәсенең 40 еллыгын искә алмасак, әңгәмәбез тулы булмас кебек. Сез 2010 елдан бирле әлеге хастаханәне җитәклисез. Моннан 40 ел элек республикада беренче булып ачылган балалар хастаханәсе күп күрсәткечләр буенча бүген дә беренче булып кала бирә. Уңышларыгызны тагын бер барлыйк әле.
- 40 ел - юбилей түгел. Төп максатыбыз - шушы форсаттан файдаланып, ветераннарыбызга, хастаханәнең нигез ташын салуда катнашып, бүген дә башлаган юлларын дәвам итүче беренче җитәкчебез Евгений Карпухинга, табиблар: Дамира Галеева, Анатолий Фоминых, Наталья Криницкая һәм башкаларга рәхмәт сүзләрен җиткерү. Исән чакта кешенең кадерен белеп, хөрмәт күрсәтеп калырга кирәк. Без заманча алымнарны кулланып һәм традицияләрне саклап эшләргә тырышабыз. Һәр бүлектә төрле буын табибы эшли. Бу аңлашыла да: Идел буе федераль округында тәүлек буе эшли торган, иң катлаулы авыруларны да кабул иткән мондый балалар хастаханәсе башка юк. Димәк, безнең табибларга да каядыр китәргә, өйрәнергә урын юк дигән сүз. Шуңа да остазлар мәктәбен үз хастаханәбездә булдырдык. Яшьләрнең ветеран табиблардан киңәш сорап, тәҗрибә уртаклашып эшләве мөһим. Безнең хезмәтне бәяләүләре дә сөендерә. Күптән түгел Росздравнадзор тарафыннан «Медицина хезмәтенең куркынычсызлыгы һәм сыйфаты» турындагы беренче номерлы сертификат тапшырылды. Иң мөһиме - балаларның сәламәтлеге. Без һәр баланы кайгыртабыз.

- Әңгәмәгез өчен рәхмәт, эшегездә яңа уңышлар телибез!

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 23 февраля 2018 в 09:08
    Атнабай оныгы Ләйсән Атнабаева: «Кияүгә чыксам да фамилиямны үзгәртмим!» Ләйсән Азамат кызы АТНАБАЕВА 1992 елда Уфа шәһәрендә туган. Аннан соң гаиләләре белән Әлмәткә күченеп китәләр, укырга да шунда керә һәм бик яхшы билгеләргә тәмамлый. Аннан соң Казанга килә, Казан дәүләт институтының юридик бүлегендә укып, кызыл диплом алып чыга. Хәзер - аспирантурада. Бер үк вакытта шәхси эшмәкәрлек белә шөгыльләнә, үз-үзеңне тоту кагыйдәләре буенча дәресләр алып бара. Әлегә бөтен биографиясе шул. Ә безгә ул халык шагыйре Әнгам АТНАБАЕВның оныгы буларак кадерле. Сүзебез дә Атнабай турында.
    14
    0
    0
  • 23 февраля 2018 в 08:04
    Марат Кәбиров Әнгам Атнабаев турында: «Мин аның «сагындым» дигән сүзен сагындым» Көтмәгәндә-уйламаганда телефон шалтырый. Трубканы алуга, көр, ихлас тавыш яңгырый: – Них-холь, Марат?!
    30
    0
    0
  • 22 февраля 2018 в 17:03
    Орхидеялар – энергетик вампир? Өемдә орхидеялар күп үсә. Бер танышым аларны энергетик вампир диде. Имештер, өйдә аларны тотарга ярамый. Бу чынлап та шулаймы? Алия Закирова.
    171
    0
    0
  • 22 февраля 2018 в 15:38
    Алкоголизмнан ничек дәваланырга? Статистика мәгълүматлары буенча республикада эчүчеләр саны, былтыргы белән чагыштырганда, якынча өч процентка кимегән. Ләкин бу саннар дөреслеккә бик үк туры килеп бетми икән. Нарколог, психиатр, психотерапевт Галимҗан Шакирҗанов әйтүенчә, быелның 1 гыйнварына алынган мәгълүматлар буенча, Татарстанда алкоголизм диагнозы белән 30 мең кеше теркәлгән.
    162
    0
    1
  • 22 февраля 2018 в 15:34
    Фирдүс Тямаев: «Минем җырлар тарихка кереп калды инде» Сәхифәбезнең бүгенге кунагы – татар эстрадасының иң популяр җырчыларының берсе Фирдүс ТЯМАЕВ. Үзенә генә хас харизмы, темпераменты, кызулыгы булган, шул ук вакытта хисчән һәм чын мәгънәсендә халык мәхәббәтен яулаган җырчы белән без аның юбилееннан соң күрештек.
    257
    0
    1
  • 22 февраля 2018 в 11:59
    Биш бала анасы Роза Мостафина: «Өебездән куалар» Редакциябезгә Казаннан биш бала анасы Роза Мостафина мөрәҗәгать итте.
    210
    0
    0
  • 22 февраля 2018 в 11:03
    Һәр авылның үз Фазылы булсын иде Төрле яклап килгән кеше кем ул? Андыйлар күп өлкәләрдә үзләренең көчен сынап карый, уңышларга ирешү белән беррәттән, аларның тормышы да гадәти түгел, ә үзенчәлекле, кызыклы.
    125
    0
    3
  • 22 февраля 2018 в 10:47
    «Килә ява, килә ява...»: иске спектакльнең яңа премьерасын тамашачы ничек кабул итте? Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында Зөлфәт Хәкимнең “Килә ява, килә ява...” спектаклен яңарттылар.
    123
    1
    1
  • 22 февраля 2018 в 08:50
    Зәңгәр күзле, киң күңелле кызыбызны котлыйбыз! Зәңгәр күзле, җитен чәчле кызның урамда карга батып уйнап керүенә әбисе ул яраткан солы кесәлен пешереп куйган. Ярата шул инде аны әбисе, ярата! Гел аның куенында менә шулай иркәләнеп, назланып кына торасы иде дә соң...
    141
    0
    0
  • 21 февраля 2018 в 16:48
    23 февральдә ир-атларга нәрсә бүләк итәргә? Ватанны саклаучылар көне җитә. Бәйрәм булгач, бүләк тә әзерлисе килә. Ир-атларга нәрсә бүләк итәргә?
    227
    0
    0
  • 21 февраля 2018 в 16:16
    Юка пешерү ЫСУЛЫ Бу ризыкның ничек аталуын төгәл белмим, атамасы күптөрле. Бер якта аны юка диләр. Икенче бер җирдә көлчә дип атыйлар. Җәймә, җәүликмәк, чәлпәк дигән исемнәре дә бар.
    374
    0
    5
  • 21 февраля 2018 в 14:41
    Ләйсән Гыймаева Хәмдүнә Тимергалиеваның күлмәген алып торган?! Ләйсән Гыймаева хәйран гына түгәрәкләнеп килә, димәк, тиздән ике кызларына иптәшкә тагын бер бәләкәч өстәләчәк.
    364
    0
    0
Реклама
  • 16 января 2018 в 18:39
    Илфак Шиһапов истәлегенә
  • «Килә ява, килә ява...»: иске спектакльнең яңа премьерасы
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 20.02.2018
  • Казанның Аккош күлендә Май чабу бәйрәмен үткәрделәр (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Россия чаңгысы-2018. Юдино бистәсеннән фоторепортаж
  • Фәнис Ярулинның тууына 80 ел тулды
  • 2018 ел кышы рекорд куйды (5 февраль)
  • Ай тотылган төндә 31.01.2018
  • "Татмедиа" Республика матбугат һәм гаммәви коммуникацияләр агентлыгының киңәйтелгән утырышыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «Татарстан гүзәле» бәйгесеннән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Казанны кар басты
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 18 февраля 2018 в 09:00
    Ләйсән Фәйзуллина: «Мин – ирекле шәхес» Галиәсгар Камал театрында барган «Миркәй белән Айсылу», «Җилкәнсезләр», «Мәхәббәт FM», «Көтәм сине» спектакльләре аша таныш булган яшь актриса Ләйсән Фәйзуллина үзенчәлекле рольләр белән генә түгел, кызыклы, тирән шәхес буларак та үзенә җәлеп итә. Бүген аның һөнәренә, тормышка карата фәлсәфи уйлары, киләчәккә омтылышлары турында сорашырга, Ләйсәнне шәхес буларак ачарга тырыштык.
    433
    0
    1
  • 14 февраля 2018 в 15:00
    Яучы Наилә Җиһаншина: «50 яшькә җиткән ирләр бала табар яшьтәге хатын-кыз эзләп килә» Гомерлек яр табу замана белән тәңгәл килмәстәй катлаулы мәсьәләгә әйләнеп бара кебек, әмма моннан котылуның берәр чарасы булырга тиештер бит. Россия Мөселман хатын-кызлар берлеге рәисе, Дәүләт Думасының гаилә, хатын-кызлар һәм балалар эшләре буенча комитеты эксперт советы әгъзасы яучы Наилә Җиһаншина белән шул турыда әңгәмә кордык.
    780
    0
    2
  • 8 февраля 2018 в 12:32
    Марсель Вәгыйзов: «Шундый бер вакыт килеп җитә – дөрес яшәмәгәнеңне аңлыйсың» Татарстанның атказанган артисты Марсель Вәгыйзов белән күзгә-күз карап аралашуыбыз беренче тапкыр иде. Сөйләшер өчен җиңел, рәхәт кеше, шул ук вакытта үз-үзенә шактый ук таләпчән икәнлеген белдем. Татар җыр сәнгатендә аның үз юлы бар. Ашыкмый, каударланмый, сайлаган юлыннан тыныч, әмма ныклы адымнар белән баручы җырчы дияр идем мин аның турында. Күңеле тартмаганны җырламас, ошатканын җиренә җиткереп башкарыр.
    400
    2
    2
  • 23 февраля 2018 в 09:08
    Атнабай оныгы Ләйсән Атнабаева: «Кияүгә чыксам да фамилиямны үзгәртмим!» Ләйсән Азамат кызы АТНАБАЕВА 1992 елда Уфа шәһәрендә туган. Аннан соң гаиләләре белән Әлмәткә күченеп китәләр, укырга да шунда керә һәм бик яхшы билгеләргә тәмамлый. Аннан соң Казанга килә, Казан дәүләт институтының юридик бүлегендә укып, кызыл диплом алып чыга. Хәзер - аспирантурада. Бер үк вакытта шәхси эшмәкәрлек белә шөгыльләнә, үз-үзеңне тоту кагыйдәләре буенча дәресләр алып бара. Әлегә бөтен биографиясе шул. Ә безгә ул халык шагыйре Әнгам АТНАБАЕВның оныгы буларак кадерле. Сүзебез дә Атнабай турында.
    14
    0
    0