Шәһри Казан

«Күчеп йөрүче ХӘБӘР»ләр «Шәһри Казан»да

Татарстан рәссамы Әлфия Ильясова белән Якутиядән килгән Наталья Николаева моннан 12 ел элек Төркиядә ТЮРКСОЙ халыкара төрки мәдәният оешмасы оештырган иҗат лабораториясендә дуслашалар. Хәер, бу икәве генә түгел, аларның 14 рәссамнан торган иҗат төркеменең дуслыгына хәтта кураторлар үзләре дә игътибар итми калмый. Менә шуңа да, аерылышканда, дуслыкны сакларга, иҗади элемтәләрне...


Әлфия Ильясова белән Наталья Николаева

Шуңа да кызлар төркемдәш­ләре - Кыргызстанның халык рәссамы, сынлы сәнгать профессоры Юристанбәк Шыгаевның тәҗрибәсен нигез итеп алалар. Чөнки аның ни рәвешле эшләвен һәм бу алымның чыннан да кулай булуына алар үз күзләре белән күреп инаналар.



- Менә мин дөнья буйлап күргәзмәләр ясап йөрим, бер дә рам дип матавыкланганым юк. 40-50 картинаны контейнер белән поездда, самолетта йөртә башласаң, беренчедән, бик уңайсыз, икенчедән, адым саен артып киткән килограммнар өчен түли башласаң - кыйммәт. Әнә бит безнең борынгы бабаларыбыз бер җирдән икенчесенә күченеп йөргәндә, бөтен әйберләре ат өстендә булган. Йортларын да төреп алып теләсә кая күчереп йөрткәннәр. Мин дә бөтен эшләремне менә шулай көпшә сыман итеп төрәм дә (свиток) чыгып китәм, - ди Юристанбәк Шыгаев аларга, үз тәҗрибәсе белән уртаклашып.

Шул рәвешле, булачак проект­ның башкару технологиясе дә хәл ителә. Башкаларга ирештерәсе килгән хәбәрен рәссамнар 1х3 яки 1х5 метр зурлыгындагы киндердә башкарырга һәм свиток рә­вешендә җибәрергә тиеш дигән карарга киләләр. Җитмәсә төргәкләр почта аша йөртү өчен дә бик кулай булып чыга.



Башта проектта Тюрксойда катнашкан 14 рәссам гына катна­шыр дип гөманлыйлар. Аның зур бер халыкара проектка әвереләчәге башларына да килми. Иң беренче күргәзмә 2006 елда Мәскәүдә Милләтләр йортында III этноартфестиваль кысаларында уза. Шул чакта галерея директоры Башкорт­стан кызы Наталья Батырова проект турында Уфада яшәүче рәссам Васил Ханнановка хәбәр итә. Шулай итеп, идеяне Башкортстандагы татар рәссамнары да күтәреп ала.



- Гомумән, 90нчы елларда СССР таркалгач, без - элеккеге союздаш республикалардагы рәссамнар - бер-беребезне юксына башладык. Аралашуга мохтаҗлык бар, чөнки иҗади багланышлар безне профессиональ яктан үстерә. Шуңа күрә проектка шигарьне дә «Край мәдәниятеннән - дөнья мәдә­ниятенә» дип куйдык, - ди Әлфия Ильясова.

Тора-бара проектның географиясе шул кадәр киңәя ки, хәтта Уфада, Мәскәүдә, Чиләбедә, Оренбурда, Удмуртиядә, Төрекмәнстанда төбәк кураторлары барлыкка килә. Казанда исә бу эшне Мәдәният министрлыгыннан халыкара мөнәсәбәтләр бүлеге җитәкчесе Рәйсә Сафиуллина, ә Чаллыда рәссам Хәмзә Шәрипов алып бара. Проектка исемне исә мәрхүм Наил Байбурин (Башкортстан) тәкъдим итә.

Реклама

Исеменә күрә җисеме дигәндәй, юл йөрүдән бер дә туктамый әлеге проект. 2007 елның апрелендә «Күчеп йөрүче Хәбәр»ләр белән казанлылар да таныша. «Кочующие свитки. Kazan-Habar» дип аталган каталог дөнья күрә. Рәссамнар берлегенең күргәзмәләр залында узган ачылу тантанасында проект авторлары Әлфия Ильясова белән Наталья Николаевага Тюрксойның мактаулы билгесе тапшырыла. Шул ук елның ноябрендә «хәбәрле төргәкләр» Уфага, аннан Әнкарага (Төркия) китә. Күргәзмә Яңа Шәһәрдә,Татарстан Республикасы көннәре кысаларында Истанбулда да эшли.



- 2008 елда проектның тупланмасы Якутиядә берничә мәйданда күрсәтелде. Аннан Ижевск шә­һәрендә ике урында - Сынлы сәнгать музеенда һәм Ижевск сәнгать университетында күргәзмәләр узды. Бер елдан аларны кабат Мәскәү тамашачысына тәкъдим иттек. Бөтенроссия кулланма-гамәли һәм халык сәнгате музеенда узды ул вакытта күргәзмәләр. 2015 елда Пермьдә узган KAMVA Халыкара этнофутуристик фестивалендә дә тәкъдим иттек эшләрне, - дип, проект узган юлны барлый рәссам Әлфия Ильясова.

Әле боларга өстәп, әлеге эшләрнең «Сәнгать паркы» проекты кысаларында янә Казанда, Аксубайда, Актанышта күрсәтелүен; Болактагы театрда «төргәкле хә­бәр»ләрнең «Казанское сокровище» спектаклендә декорация буларак файдаланылуын, күргәзмәләр барышында барлыгы дүрт каталог чыгуын да өстәргә булыр иде. Шул дәвер эчендә проектка барлыгы 150ләп рәссам кушылып, Татарстан, Саха-Якутия, Башкортстан, Мари Эл, Чувашия, Мордовия, Удмуртия, Коми, Молдова (Гагаузия), Кыргызстан, Казахстан, Төрекмәнстан, Төркиядән 300гә якын эш кабул ителә.

- Инде тәҗрибәдән чыгып әйтә алам, бу проектка битараф калу мөмкин түгел. Ул безне дә, рәссамнарны да якынайтты. Рәссамнар өчен файдалы, тансык иҗат лабораториясе булды. Тукайның 120 еллыгын билгеләп узганда, Татарстан рәссамнары әлеге форматны («УрманАРТ»ы проекты) бик теләп файдаландылар. Форма белән эчтәлекнең тәңгәл килүеннән отты бу проект, - ди Рәйсә Сафиуллина.

Яхшы үрнәкне эләктереп алыр­га гына торуларын тагын бер кат раслый әлеге проект. Әйтик, әнә Якутиядә «Күчеп йөрүче ХӘБӘР»дән аерылып чыгып, үзләре өр-яңа «Кочующие свитки Сибири» булдырганнар. Эшләрен инде Бельгия, Франция, Польшада күрсәтергә дә өлгергәннәр.

- Проектның икенче этабын игълан итәргә вакыт җитте. Без бу мәсьәләне онлайн киңәшмә вакытында да күтәреп чыктык. Яңа этап «Евразия» дип аталачак һәм без Себернең «Күчеп йөрүче хәбәр»ләре белән Евразиядә очрашачакбыз, - диләр проект авторлары.

Әлегә проектка кергән эшләрнең бер өлеше белән хәзерге вакытта «Шәһри Казан» редакциясенең күргәзмәләр залында танышырга була.

Автор фотолары

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 25 февраля 2018 в 15:12
    Әнгам Атнабаев шигырьләре Әнгам Атнабаев: «Менә шулай» Көн дә иртән «Великая Русь» дип, Уяталар урыс чаңнары… Менә тагын урыс кышы җитте, Көрәп ява урыс карлары.
    64
    0
    1
  • 25 февраля 2018 в 12:22
    Татарларда туй йолалары Татарларда – туй иң зур гаилә бәйрәме. Байлар, урта хәллеләр турында әйтеп тә торасы юк, хәтта ярлылар да, үз якыннарын кунак итәр өчен, соңгы тиенен дә кызганмыйлар. Шундый затлы мәҗлестә миңа иң кадерле кунак сыйфатында түрдә утырырга туры килде.
    68
    0
    2
  • 25 февраля 2018 в 10:35
    Агросәнәгать паркының беренчесе Зәйдә булачак Татарстан Президенты үзенең еллык юлламасында районнарда агросәнәгать паркларын булдыру турында әйткән иде. Әлеге мәсьәләдә нинди яңалыклар бар икән? Беренче парклар кайда ачылачак? Илнур Абдуллин, Биектау.
    60
    0
    0
  • 25 февраля 2018 в 09:12
    Без русчаны татар теле аша өйрәндек Без мәктәптә фәннәрне татарча укыдык. Әлки районының Төгәлбай авылында 1930 елларда колхозлар оешкач, беренче мәктәп ачыла. Югары белемле мөгаллим Сөнгатулла Муллинны әле дә хәтерлим. Мәктәптән тыш, теләгән кешеләрне ул кичләрен җыеп укырга өйрәтә иде. Мин 1945 елда беренче сыйныфка кердем. 
    55
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 18:43
    Салават Фәтхетдинов: “Туган якны сагынып елый идем” “Армиядә хезмәт итеңме?” – дигән сорау мине һәрчак кыен хәлдә калдыра, чөнки мин “стройбатта”, акча эшләп яттым.
    250
    0
    2
  • 24 февраля 2018 в 13:17
    «Алкаш ясыйсыз бит инде...»  Элегрәк булган бу хәл. Әле татарлар эчү белән хәзерге замандагы кебек бик нык мавыкмаган чакларда булган, диләр.
    198
    0
    2
  • 24 февраля 2018 в 13:14
    323
    0
    4
  • 24 февраля 2018 в 12:09
    Уяну Бу тарихны безгә алкоголизмнан дәваланган ханым сөйләде. 
    192
    0
    2
  • 24 февраля 2018 в 11:08
    Помидорның ниндиен сайларга? Баллы помидорлар (черри сортлары): Бусинка, Сладкий фонтан, Волшебная арфа, Черри Ира, Чезаре (F1 гибридлы сортлар).
    209
    0
    1
  • 24 февраля 2018 в 10:05
    Акыллы кеше аздан гына да бәхетле, ә ахмакка һәрвакыт җитми Иҗат – гүзәл гамь ул, иң югары дәрәҗәдәге изге тынгысызлык ул.  Хәсән Туфан.
    90
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 05:11
    Сәламәтлек комбинаты урынында нәрсә булачак? Шәһәр уртасында бөтен кеше яратып йөргән Сәламәтлек комбинатын җир белән тигезләп куйдылар. Хәзер ул урынны койма белән уратып алганнар. Монда нәрсә булачак икән? Берәр сәүдә күңел ачу үзәге төзергә уйлыйлармы, әллә комбинатны яңартачаклармы?  Сөләйман Шакиров, Казан.
    142
    0
    0
Реклама
  • 16 января 2018 в 18:39
    Илфак Шиһапов истәлегенә
  • «Килә ява, килә ява...»: иске спектакльнең яңа премьерасы
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 20.02.2018
  • Казанның Аккош күлендә Май чабу бәйрәмен үткәрделәр (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Россия чаңгысы-2018. Юдино бистәсеннән фоторепортаж
  • Фәнис Ярулинның тууына 80 ел тулды
  • 2018 ел кышы рекорд куйды (5 февраль)
  • Ай тотылган төндә 31.01.2018
  • "Татмедиа" Республика матбугат һәм гаммәви коммуникацияләр агентлыгының киңәйтелгән утырышыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «Татарстан гүзәле» бәйгесеннән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Казанны кар басты
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 22 февраля 2018 в 15:34
    Фирдүс Тямаев: «Минем җырлар тарихка кереп калды инде» Сәхифәбезнең бүгенге кунагы – татар эстрадасының иң популяр җырчыларының берсе Фирдүс ТЯМАЕВ. Үзенә генә хас харизмы, темпераменты, кызулыгы булган, шул ук вакытта хисчән һәм чын мәгънәсендә халык мәхәббәтен яулаган җырчы белән без аның юбилееннан соң күрештек.
    375
    0
    2
  • 18 февраля 2018 в 09:00
    Ләйсән Фәйзуллина: «Мин – ирекле шәхес» Галиәсгар Камал театрында барган «Миркәй белән Айсылу», «Җилкәнсезләр», «Мәхәббәт FM», «Көтәм сине» спектакльләре аша таныш булган яшь актриса Ләйсән Фәйзуллина үзенчәлекле рольләр белән генә түгел, кызыклы, тирән шәхес буларак та үзенә җәлеп итә. Бүген аның һөнәренә, тормышка карата фәлсәфи уйлары, киләчәккә омтылышлары турында сорашырга, Ләйсәнне шәхес буларак ачарга тырыштык.
    483
    0
    1
  • 14 февраля 2018 в 15:00
    Яучы Наилә Җиһаншина: «50 яшькә җиткән ирләр бала табар яшьтәге хатын-кыз эзләп килә» Гомерлек яр табу замана белән тәңгәл килмәстәй катлаулы мәсьәләгә әйләнеп бара кебек, әмма моннан котылуның берәр чарасы булырга тиештер бит. Россия Мөселман хатын-кызлар берлеге рәисе, Дәүләт Думасының гаилә, хатын-кызлар һәм балалар эшләре буенча комитеты эксперт советы әгъзасы яучы Наилә Җиһаншина белән шул турыда әңгәмә кордык.
    875
    0
    2
  • 25 февраля 2018 в 16:08
    Сине бар да “яратачак”, алтын медаль алмасаң
    Җилдән җитез унбиш яшьлек кыз бала катлаулы элементлар ясап, боз өстенә бизәкләр төшереп, миллионлаган спорт сөючене шатландырып чыгыш ясаганда тыныч күңел белән карап утырып буламыни ул! Бу бит беренче, күптән көтелгән алтын, аяк чалучылар корган киртәләрне ватып-җимереп  күпләрнең авызын томалар өчен җавап!
    359
    0
    6