«Укытучым, дәрәҗәң нигә югалды?»: җәмгыять мөгаллимне кадерләүдән туктадымы

Әмма бүген мөгаллимнең җәмгыятьтәге урыны, хезмәтенә булган хөрмәт турында сораулар еш туа. Рамазан Кәбиров үзенең фикерендә укытучы дәрәҗәсенең ни өчен кимүе һәм аны ничек кайтарырга мөмкин булуы турында уйлана.

«Остазына карап, шәкерте үсә», — ди халык мәкале. Чыннан да, һәр кешенең тормышында аңа белем һәм тәрбия биргән, авыр чакта киңәшен кызганмаган, дөрес юл күрсәткән укытучысы була. Мөгаллимнәр — киләчәк буынны тәрбияләүче, илнең рухи нигезен ныгытуга өлеш кертүче кешеләр.

Ләкин бүген укытучыга карата хөрмәт җитәрлекме? Ни өчен кайбер очракларда аның хезмәтенә тиешле бәя бирелми? Бу сорауларга җәмгыять тә, ата-аналар да, мәктәп җитәкчеләре дә җавап эзләргә тиеш.

Интернет укытучыны алыштыра аламы?

Бүген балалар мәгълүматны интернеттан, телефоннан, онлайн курслардан һәм ясалма интеллект ярдәмендә дә ала. Кирәкле җавапны берничә секунд эчендә табарга мөмкин. Әмма мәгълүмат алу белән чын белем һәм тәрбия арасында зур аерма бар.

Машина мәгълүмат бирә ала, ләкин баланың күңеленә юл табу, аны уйларга өйрәтү, намуслылык, тугрылык, җаваплылык кебек сыйфатларны тәрбияләү — укытучының мөһим бурычларының берсе.

Мөгаллим баланы дөрес җавапка гына түгел, мөстәкыйль фикер йөртергә, ялгышын танырга, башкаларны хөрмәт итәргә дә өйрәтә. Туган телгә, милләтеңә һәм Ватаныңа мәхәббәт тәрбияләүдә дә аның роле зур.

Шуңа күрә технологияләр үскән заманда укытучының әһәмияте кимеми. Киресенчә, мәгълүмат ташкынында дөресне ялганнан аера белү өчен остазның ярдәме тагын да кирәк.

Укытучы нигә кәгазь эшләренә күмелә?

Мөгаллимнең дәрәҗәсенә аның хезмәт шартлары да йогынты ясый. Укытучы дәрескә әзерләнергә, һәр балага игътибар бирергә, белем бирүнең сыйфатын күтәрергә тиеш. Әмма төрле отчетлар, планнар, анкеталар тутыру да күп вакытны ала.

Нәтиҗәдә, балалар белән эшләүгә сарыф ителергә тиешле вакытның бер өлеше кәгазь эшләренә китә. Бу исә укытучының һөнәри канәгатьлегенә дә, хезмәтенә булган мөнәсәбәтенә дә тәэсир итәргә мөмкин.

Мөгаллимнәрнең мәктәптән китүе, яшь белгечләрнең һөнәргә килергә ашыкмавы турында сөйләгәндә, хезмәт хакы, эш йөкләмәсе, психологик басым һәм җәмгыятьнең укытучыга мөнәсәбәте кебек мәсьәләләрне дә истә тотарга кирәк.

Авыл мәктәпләрендә укытучылар җитмәү проблемасы аеруча борчулы. Чөнки мәктәп — балаларга белем бирү урыны гына түгел, ә авылның мәдәни һәм рухи үзәге дә.

Укытучыга хөрмәт гаиләдән башлана

Баланың укытучыга мөнәсәбәте еш кына гаиләдә формалаша. Әгәр ата-ана мәктәпне һәм мөгаллимне хөрмәт итә, баласы алдында укытучының хезмәтен бәяли икән, бу балага да уңай йогынты ясый.

Әлбәттә, укучының сорау бирүе, үз фикерен әйтүе яки укытучы белән бәхәсләшүе табигый. Мәктәптә фикер алышу булырга тиеш. Әмма үз фикереңне белдерү белән хөрмәтсезлек күрсәтү — ике төрле нәрсә.

Укытучы белән укучы арасында үзара хөрмәт булганда гына нәтиҗәле белем бирү һәм тәрбия эше алып барырга мөмкин. Бу мөнәсәбәтне саклау — укытучының гына түгел, ата-аналарның, мәктәп җитәкчелегенең һәм җәмгыятьнең дә җаваплылыгы.

Укытучы дәрәҗәсен ничек кайтарырга?

Рамазан Кәбиров фикеренчә, мөгаллимнең җәмгыятьтәге урынын ныгыту өчен аның хезмәтенә карашны үзгәртергә кирәк. Укытучыны белем бирүче хезмәткәр итеп кенә түгел, киләчәк буынны тәрбияләүче мөһим шәхес итеп кабул итү зарур.

Моның өчен берничә юнәлешкә игътибар итү мөһим:

— Хезмәт шартларын яхшырту. Укытучыга балалар белән эшләү өчен вакыт һәм мөмкинлек бирергә кирәк.

— Хезмәтенә лаеклы бәя бирү. Хезмәт хакы, социаль яклау һәм һөнәрнең абруе яшь белгечләрне мәктәпкә җәлеп итүдә мөһим роль уйный.

— Артык кәгазь эшләрен киметү. Мөгаллимнең төп вазифасы — укыту һәм тәрбияләү.