Медблогерга ышанганчы, дипломын тикшер: интернеттагы киңәшләрнең барысы да дөрес түгел

Бөтенроссия җәмәгатьчелек фикерен өйрәнү үзәге үткәргән сораштыру нәтиҗәләренә караганда, интернет кулланучыларның 29 проценты медицина һәм сәламәтлек темасына язучы блогерларны күзәтә. Ә яшьләр арасында бу күрсәткеч тагын да югарырак — «цифрлы буын» вәкилләренең 53 проценты интернеттагы «табиблар» киңәшләрен тыңлый.

Кешеләрнең медицина темасы белән кызыксынуы, үз сәламәтлеген кайгыртуы — уңай күренеш. Тик монда бер мөһим сорау туа: экран артыннан киңәш бирүче кешенең чыннан да медицина белеме бармы икән соң?

Тикшеренүләрдә катнашучыларның күпчелеге бу мәсьәләгә җитди карый. Медицина блогерларына язылган 10 кешенең 9ы авторның профильле белеме булуын мөһим дип саный. 61 проценты исә диплом булуны мәҗбүри шарт булуын әйткән. Әмма гамәлдә блогерның белемен тикшереп караучылар күп түгел — бары 29 процент. Ә 33 проценты моның турында бөтенләй уйланмый да.

Иң борчулысы — өлкән буын вәкилләре интернеттагы мәгълүматны тикшерүгә азрак игътибар бирә. Димәк, алар ялган яки дөрес булмаган киңәшләргә аеруча тиз ышанырга мөмкин.

Киңәш бирүчесе кем?

Гамәлдә, медицина блогерларын шартлы рәвештә берничә төргә бүлергә мөмкин. Беренчеләре — чын табиблар. Алар үзләренең белгечлеген, эш урынын ачыктан-ачык күрсәтә һәм квалификацияләрен тикшерергә мөмкинлек бирә.

• Икенче төркемгә медицина белеме булмаган, әмма сәламәтлек турында киңәшләр бирүче блогерлар керә. Монда аеруча нутрициологлар актив. Кайберәүләр медицина дипломы һәм тиешле белгечлеге булмаган килеш үк артык тән авырлыгы, матдәләр алмашы бозылу кебек җитди проблемаларны «дәвалый» башлый.

Өченче төркем — «ясалма интеллект табиблары». Алар аноним алгоритмнар ярдәмендә кешегә табиб консультациясе рәвешендә җавап бирә. Әмма мондый киңәшләрнең нинди мәгълүматларга нигезләнүен һәм алар артында кем торуын гади кулланучы белә алмый.

- Медицина блогерларының популярлыгы аңлашыла: алар катлаулы терминнарны гади телдә аңлата, киңәшләрне кыска һәм мавыктыргыч итеп бирә. Әмма нәкъ менә шул уңайлылык куркыныч та тудыра. Кешеләр аны автомат рәвештә белгеч дип кабул итә башлый. Аның чынлыкта медицина белеме булмавы турында уйламаска да мөмкин, — дип билгеләп үтә Бөтенроссия җәмәгатьчелек фикерен өйрәнү үзәгенең «Социаль өлкә» практикасы җитәкчесе Екатерина Юшкина.

Табиб икәнсең, расла!

Бу проблема турында сөйләшү инде берничә ел дәвам итә. Белгечләр медицина блогерлары эшчәнлеген тулысынча тыю түгел, ә интернетта таратыла торган мәгълүматны тәртипкә салу кирәклеген әйтә.

Сораштыруда катнашучыларның күпчелеге медицина блогерлары өчен махсус реестр булдыру идеясен хуплаган. 46 проценты бу тәкъдимне тулысынча яклаган, тагын 29 проценты аны хупларга әзер булуын белдергән. Мондый реестрда профильле белеме расланган блогерлар турында мәгълүмат урын алачак дип көтелә.

Россия Фәннәр академиясе академигы, Россия Мәгариф академиясе вице-президенты Геннадий Онищенко исә иң элек мондый реестрны кем алып барачагын, аның мәгълүматларын кем яңартып торачагын һәм контроль механизмнарының нинди булачагын билгеләргә кирәклеген әйткән.

Россия Сәламәтлек саклау министрлыгында да бу мәсьәләгә игътибар итәләр. Хәзер табиблар «Госуслуги» порталы аша үзләре турында мәгълүматны раслаучы өземтә алырга һәм аны блогында урнаштырырга мөмкин. Әмма бүген ясалма интеллект ярдәмендә ялган документлар ясау мөмкинлеге дә бар. Шуңа күрә интернет кулланучысы өчен аерым документны гына түгел, аның дөреслеген дә тикшерү мөһим.

Шул ук вакытта медицина блогингын тәртипкә китерү юнәлешендә беренче адымнар ясала. 2026 елның 1 сентябреннән Россиядә нутрициология яңа медицина белгечлеге буларак кертелә. Димәк, үзен нутрициолог дип атаучы белгечнең тиешле профильле белеме булырга тиеш.

Белемлесе дә ялгыша

Әмма диплом булу да сыйфатлы мәгълүмат гарантиясе түгел. Белемле белгеч тә ялгыш яки зарарлы киңәш бирергә мөмкин. Ә медицина дипломы булмаган блогер, киресенчә, фәнни тикшеренүләргә таянып сөйләргә мөмкин. Шулай да рәсми белемнең мөһим өстенлеге бар: белгечне дөрес булмаган мәгълүмат тараткан өчен җаваплылыкка тарту мөмкинлеге күбрәк.

Шуңа күрә интернетта сәламәтлек турында киңәшләр укыганда иң мөһиме — матур сөйләмгә яки ак халатка гына ышанмау. Блогерның кем булуын, нинди белемгә ия икәнен һәм мәгълүматны нинди чыганакларга таянып бирүен тикшерү кирәк.