"Аңлыйм, җаным, аңлыйм. Биш тамакны туендырасы бар шул..."

...Бөек Ватан сугышы елларында була бу хәл. Авыл хатыннары таңнан алып кара кичкә кадәр басуда эшләсә дә, өйгә бер уч бөртек тә алып кайтырга ярамаган чакларда. Ә алып кайтасы килә ул тормыш көчен үзләренә иңдергән бөртекләрне. Өйдә ач балалар бит! Күзләрен мөлдерәтеп сине көтеп алалар. И өмет белән сиңа караулары сабыйларыңның... Ә монда, басу капкасы янында, өеңә кайтуыңны сагалап торган әзмәвердәй кыр каравылчысы и тикшерә сине, и капшый! Кая яшердең, янәсе. 
Хатын-кызлар, аналар, фронтовик хатыннары менә шулай яшәгән көннәрдә була бу хәл. Каравылчы тикшерүе генә әз булып күренә влач кешеләренә. Махсус пүнәтәйләр, тентүчеләр төркемен өйләргә җибәреп тә эзләттерә яшерелгән бөртекләрне. Болары инде бот арасын, култык асларын, күкрәк тирәләрен, чәч толымнарын гына тикшерми. Идән асларына, чормаларга, караңгы чоланнарга, базларга төшә-төшә эзли. 
Биш балалы Мәхбүбҗамал өенә дә шундый тикшерү килә. Озак эзлиләр. Тик берни дә табалмыйлар. Әни кешенең шатлыгы сөенеч очкыннары булып күзләрендә чагылгандыр, күрәсең. Ә балачактан бер урамда уйнап үскән, бер мәктәптә, бер сыйныфта укыган, ирләрен бергә сугышка озатып калган авылдашы, үзе дә пүнәтәйләр белән килгән Галия шул очкыннардан күп нәрсәне төшенә. Сердәш-ахирәт кыяфәтенә кереп, авылдашы янына килеп пышылдый: “Аңлыйм, җаным, аңлыйм. Биш тамакны туендырасы бар шул. Каярак яшергән идең соң? Ул тирәгә икенче юлы үзем дә алып бармаска тырышырмын боларны. Әйт үземә генә!” Мәхбүбҗамал, хаинлыкны көтмәгән Мәхбүбҗамал, авылдаш дигән булып ышанып, утын-кәзәк әрдәнәләре ягына ымлый... Юха елан Галия шунда ук үзгәрә! Тикшерүчеләргә шунда ук кычкыра: “Тотыгыз, контраны, сәвит дошманын!”
...Мәхбүбҗамал һәм аның биш баласы өчен җирнең асты өскә әйләнә. Әни кешене утыннар арасыннан табылган ярты чиләк бодай өчен 12 елга каторгага сөрәләр. Ул шуннан кайтмый. Ә балалары төрле приютларга таратыла...
Нәсимә Садыйк.

Фото: https://ru.freepik.com/