Үз короле булган авыл
Малмыж районында берничә татар авылы бар. Шуларның иң данлысы иң атаклысы Иске Йөрек. Үткәнен белмәгәннең килчәчәге юк диюләренә кабат инапнып кайттык без Йөректә йөреп. Авылның музее бар, мәктәпнең бер буш сыйныф бүлмәсендә генә урнашмаган ул, аерым бина булып үзенә чакырып тора. Төгәлрәге, колхозның иске конторасы. Бүген дә гөрләтеп эшләүче Зерновой” колхозы рәисе Рәшид Хәлииуллин тәкъдиме, авылдашлар хуплавы белән 2020 елда оешкан. 1400 елларда ук нигез салынган шактый бай тарихлы авыл музейсыз гына булмый шул инде. Урынын озак йөреп тапканга исемен дә Йөрек дигәннәр. Х!Х гасырларда сәүдә белән дә шөгыльләнә башлыйлар һәм Гыйззәтулла Хәмидуллин дигән байлары авылның исемен бөтен Европага яңгырата. Аны “йомырка короле” дип йөртәләр. Ул авыллардан йомырка җыеп, чит илләргә озата. Германия, Франция, Англия хәтта Америкада да сыйланалар бу як йомыркалары белән. Бик игелекле була ул. Авыл зиратының коймасын өч яктан таштан ясата. Ул әле бүген дә ишелмәгән, игелекккә һәйкәл булып тора. Ә инде ныклыгының сәбәбе измәгә йомырка кушуда диделәр. Бай абзый үзе дә шунда җирләнгән.
Иске Йөреккә зур сынаулар үтәргә дә туры килгән. Авылда янгын чыгып, 196 хуҗалык көлгә әйләнгән. Зыян күрүчеләрнең кайберләре урман эченәрәк китеп яңа авыл Яңа Йөрек төзегәннәр. Мәктәпнең тарих укытучысы Мөнир Әһлиев берәмтекләп җыйган авыл тарихы бүген музейда.
Иске Йөрек авылына янгыннарны берничә тапкыр күрергә туры килгән. Ул әкияттәге сәмруг кош шикелле көлдән яралып гөл булган. Бик күп җирләрдә колхозлар таркатылганда да “Зерновой колхозы бетмәгән. Хәтта мәчет манарасын да кистермәгәннәр монда. Әллә шуңа авылдан бәрәкәт качмаган. Киноларда гына күргән Европа ысулы белән эшли торган сөт комплексына ак халатлар, тездән “бәхил”ләр киеп кердек. Бу микроб кермәсен, нәни бозауларга зыян килмәсен өчен шулай эшләнелә икән. Бозауларга килгәндә алар монда рәхәттә. Һәрбересенең үз өе. Үз көе. Казан урамнарында йортсыз-җирсез калганнар көнләшерлек. Эт оясынанн зуррак, түбәле, пластик шәхси араннарында сыер булырга тырышып үсеп яталар. Хәтерлим, элек фермаларга борынны тотып керә идек. Ә болардан хушбуй исе килеп тора. Сыерларга гына түгел, авыл халкына да сәламәт яшәү өчен шартлар тудырылган. Хәтта үзләренең тренажер заллары да бар. Татарстаннан килен булып төшкән Айсинә Хәлиуллина авыл хатын-кызларын җыеп күнегүләр уздыра. Буш вакытларында татар бизәкләре чигеп матур киемнәр дә тегә. Шигырьләр дә яза уңган килен, ике бала әнисе.
Иске Йөректә күрер – ишетер, язар нәрсәләр күп булса да, Татар Туембашы авылына киттек. Анда да көтәләр бит. Авылның Мәдәният йортында кул эшләре күргәзмәсе оештырганнар. Күз явын алырлык чиккән мендәр тышлары, сөлгеләр халкымның күңел матурлыгына, җан сафлыгына дәлил. Ә инде балан икмәге (аларда балан бәлешен шулай диләр икән) һәм тузганак балы белән чәйләр эчкәч, гамьле булган сәяхәтебез тәмлеләнеп тә китте.
Кадерле, көтеп алыпган кунаклар икәнебезне без һәрдаим тойдык. Инде дәресләр күптән беткән булса да, безне Яңа Смәел урта мәктәбе укучылары өйләренә кайтып китми көткәннәр. Хәер осталыкларын күрсәтәселәре бар ич -Казан кунаклары көн дә килеп тормый.
Бу мәктәптә танышыбызны да очраттык. Мәктәпнең татар теле һәм әдәбияты укытучысы Гөлназ Кадыйрова быел Казанда узган Татар теле укытучыларының Бөтенросия конкурсында катнашып, җиңү яулаган. Укучыларын да максатчан булырга өйрәтә. Тик борчуы да зур шул остазның
- Мәктәптә дүрт милләт баласы белем ала шуларның 60 проценты татарлар. Тик аларның бик азлары гына татар телен өйрәнә. Бигрәк тә катнаш гаиләләрдә туган телгә битараф булган әти әниләрнең балалары белми, белергә дә теләми. Ә бит татар телен белү күп кенә төрки халыклар белән аралашырга булыша. Татарстанга рәхмәт. “Сәләт”кә. Төрле милли лагерьларга чакыра балаларыбызны. Шуннан кызыксынып кайталар да башкаларны да ияртәләр.
Яңа Смәел сәяхәтебезнең соңгы тукталышы иде. Кайтыр юлда мин бүген күргән ишеткәннәрне анализларга йомгак ясарга тырыштым. Күңелемдә бер сорау да туды Мондый сәяхәтләр кемнәр өчен күбрәк кирәк. Бүре шикеле тамагын аяклары туйдырган без каләм ияләренәме, әллә инде Мәккә шикелле Казанга зур өметләр белән карап тоарган читтәге милләттәшләребезгәме? Көне буена сузылган сәяхәтебездә мин бу сорауга җавап таптым шикелле. Безгә Казан кунакларына да, кунакчыллыкларын уңган-булганлыкларын күрсәтергә җай чыккан Малмыжлыларга да бер чама кирәк мондый аралашу-күрешүләр. Ә җыебрак төгәлрәк итеп әйткәндә, Милләтебезгә кирәк. Шуңа мондый сәяхәтләр оештыручыларга рәхмәтнең иң олысы һәр ике яктан да.
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар