Кәнфитле тәнкыйть
Быелгы утырышта хакимияттән иң зур кунак булып ТР Дәүләт Советы рәисе урынбасары Марат Әхмәтов катнашты. Тел комиссиясе җитәкче дип кенә атыйбыз аны барыбыз да. Мактаудан тормады аның чыгышы. Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнехановның юбилей корылтае уңаеннан язучыларга атап язылган сәламләү сүзен җиткергәч, Марат Готыф тәнкыйтькә күчте. Аның чыгышын безнең телеграм-каналдан карый аласыз. Марат Әхмәтов – Марат Әхмәтов инде. Авызыннан чыккан тәнкыйть сүзләре дә кәнфитле тәнкыйть булып яңгырый. Матур итеп, үз итеп сөйләшә ул язучылар белән. Ркаил абыйны “чеметеп алу”дан башлады сүзен, чөнки рәискә әле оештыру сәләте, осталыгы җитеп бетми икән. Анысы шулай инде, иҗат кешесе бит. Ркаил абыйның кайбер фразалары залдагы халыкны да елмайтып алды (Ирада Әюпованы игълан иткәндә “ул мондамы соң?”, Илсур Һадиуллинны президиумга чакырганда “монда урын бармы соң әле?” кебегрәк фразалары чын, гади, үзебезнең Ркаил абыйны күрсәтә инде).
Шуннан Марат Готович язучыларның үзләрен дә кызартырга карар кылды (кызартырсың хәзерге безнең язучыларны!). Янәсе, республика авылларында, районнарында менә дигән мәдәният йортлары, китапханәләр эшли, ләкин әдипләр анда йөрми. Мәктәпләр укучыларга белән очрашуларга да йөрми язучы халкы. “Чакырганны гына көтеп торырга кирәкми”, ди тел комиссиясе рәисе. Китаплар чыга тора, ә язучылар аларны укыту турында уйламый да: “үзегезнең укучыларыгызның күбрәк булуы өчен үзегезгә дә тырышырга кирәк”. Язучылар берлеге бинасы да “серванттагы самавыр төсле тормасын”, анда да атнаның һичьюгы ике көнендә тормыш кайнасын иде, ди Әхмәтов. “Серванттагы самавыр төсле” – мондый чагыштыруларны язучылар үзләре дә уйлап таба алмыйдыр әле шәт.
Ахыр чиктә, Марат Готыф улы республика җитәкчелеге исеменнән Язучылар берлеге рәисе вазифасына Ркаил Зәйдулланы тәкъдим итте. Ахыр чиктә, Ркаил Зәйдулла икенче тапкыр рәттән язучылар командиры булып сайланды да. Инде болай гына да сайланыр дип уйлаган идем, юк, устав буенча сайлаулар альтернатив нигездә узарга тиеш икән. Шуннан җыелышны алып баручы Зиннур Мансуров залдан Ркаил абыйга оппонент булырга теләүчеләрне эзли башлады. Көч-хәл белән җырчы язучы Хәбир Ибраһим белән рәислеккә төп дәгъвачы һәм Зәйдулланың төп оппоненты буларак күзалланган Рәмис Әймәтне (Рәмис Латыйпов түгел, буталмагыз) тәкъдим иттеләр. Кызганыч, көрәш бәйгесе узган залда язучылар арасында көрәш булмый калды. Рәмис әфәнде үз кандидатурасын алды, ә Хәбир Ибраһимның Ркаил Зәйдулла тарафдары икәнен “Шәһри Казан”да чыккан әңгәмәсендә күргән идек. Шулай да Хәбир абый 20 тавыш җыйган әле. Ә Ркаил абый өчен 167 язучы тавыш биргән. 7 бюллетень яраксыз дип табылган. Шулай итеп, корылтай башында игълан ителгән 213 кешенең 194е тавыш биргән. Шунысы игътибарга лаек, 2021 елда Ркаил Зәйдулла өчен 231 язучының 122се тавыш биргән. Тарафдарлары арткан димәк. Әдәбиятыбыз өчен анысы да начар түгел.
Язмамның иң башында әдәбият белән кызыксынучылар өчен дип, ике генә вакыйга турында яздым, игътибар иттегезме икән. Массалар турында яздым, әлбәттә. Киң җәмәгатьчелек турындагысын. Әдәбият казанында кайнаучылар, турыдан-туры шул өлкәдә булучылар өчен күптер инде ул вакыйгалар: Тукай премиясеннән тыш та премияләр күп хәзер, кемнең китабы чыккан, кемнеке юк – анысы да кызыктыр, конкурслар, грантлар да үткәрелеп тора, кайберәүләр әнә эстрада йолдызларын да уздырам дип җыр дәрьясына кереп китә, кемдер әле укучылар яратып кабул итәрдәй әсәрләр дә яза. Икенче берәүләр ел буена кемнедер тәнкыйтьли, хәтта берлек рәисенә кисәү күтәрә, нәрсәдәдер гаепли. Бәгъзеләр мин булсам болай итәр идем, булдыра алмыйсыз бит дип әтәчләнеп тә ала. Билгеле бер тусовка өчен кызык инде болары. Ә массаларга болары әллә бар, әллә юк. Массалар инде укымый. Шунысы кызганыч.
Кызганыч, ул масса, җәмәгатьчелек дигәне дә кимегәннән кими бара. Әдәбият белән кызыксынучылар, матур әдәбият укучылар кими чөнки…
Салават Камалетдинов фотосы
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар