Башыбыз яхшы эшләсен, иртән нәрсә ашаганлыгыбызны, кирәкле әйберебезне кая куйганлыгыбызны, кичекмәстән кемгә шалтыратырга, кирәклеген искә төшерә алмыйча, миңгерәп утырмыйк дисәк, көнгә өч-дүрт данә булса да чикләвек ашарга кирәк икән. Диетологлар фикеренчә, цинкка, магнийга, калийга бай әстерхан чикләвеге, хәтерне яхшырту җәһәтеннән аеруча файдалы. Сүз дә юк, башка төрле чикләвекләр куллану да баш мие, нерв системасы эшчәнлеге, нейроннар активлыгы өчен мөһим. Фосфорга, йодка, туендырылмаган майларга, аеруча Омега-3 кә бай чавыча, акбалык, сөмбаш, тәрәч, селедь кебек майлы диңгез балыклары һәм уылдыкларның, креветка һәм медияләрнең, диңгез суүсеме - ламинариянең, хәтернең генә түгел, тешләрнең, чәчләрнең, тырнакларның, сөякләрнең ныклыгын сакларга булышуы, күз күремен яхшыртуы галимнәр тарафыннан фәнни расланган. Омега-3 кислотасы баш миенең эшчәнлеген активлаштыра, аның мәгълүмат саклаучы һәм нерв җепселләре челтәре аша күз ачып йомганчы тиешле органнарга тапшыручы үтә дә катлаулы нейроннар системасының эшкә яраклылык вакытын озайта.
Шәхсән үзем аш-су әзерләгәндә даими яратып куллана, гаиләбез белән рәхәтен күрә торган тагын бер файдалы продукт бар. Ул - язгы кояш нурларыдай сары куркума порошогы. Аның составындагы куркумин матдәсе баш миенең нейропротекторларын картаеп эштән чыгудан, баш мие тукымасын ялкынсынудан саклый. Андагы капиллярларын даими рәвештә оершалардан чистартуы сәбәпле, кешенең гомерен вакытсыз өзүче яки күп еллар дәвамында хәрәкәтсез, кеше күзенә карап тилмереп ятучы урын хастасына әверелдерүче аяусыз инсульт чирен булдырмый калырга ярдәм итә. Хәтерем әйбәт булсын дисәң, помидор аша, томат согы эч!
Аның составындагы каратиноидлар баш миебезнең күзәнәкләрен ирекле радикаллар һөҗүме аркасында эштән чыгудан саклый. Кем көнгә бер алма ашап куя - шуның хәтере әйбәт. Аның составындагы фитонутриентлар баш миендә яңа күзәнәкләр ясалуга уңай тәэсир итә. Күбебез кара чәй эчәргә күнеккән. Ә яшеле күпкә файдалырак. Составындагы тианин, кофеин кебек аминокислоталар баш миенең когнитив функцияләрен саклап калырга булыша.
Сез имбирь белән дусмы? Әчкелтем тәмле, хуш исле бу сихәтле тамыр кан составын яхшырта, аны кислородка баетырга ярдәм итә. Кан тамырларын чистарта. Бер урынга озак берегеп утырып, катлаулы акыл хезмәте белән шөгыльләнүчеләргә, зыянлы шартларда җитештерү хезмәте башкаручыларга сәламәтлекләрен саклап калу, хәтерләрен яхшырту максатыннан, имбирлы чәйләр эчәргә киңәш итәләр. Сарымсакның исен өнәмәсәк тә, аның белән дуслашу зарури. Ул баш миенең вак кан тамырларына утырып, аларны тыгылдырырга сәләтле “начар” холестерин эшләп чыгаруга каршы тора икән. Җыеп кына әйткәндә, сау-сәламәт, аек акыллы, яхшы хәтерле килеш, һәр туган көнгә куанып, озак яшисебез килсә, физик яктан актив булырга, рухи дөньябызны даими баетырга, шул исәптән, дөрес тукланырга бурычлыбыз.
Хәмидә Гарипова. Казан.
Фото: .freepik.com
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар