Дүртенчесе – агач утырту. Җимеш бирә торган агачлар яки үсентеләр үстерү хәерлерәк. Хәдистә пальма агачы дип әйтелә, әмма галимнәр, барлык җимеш бирә торган агачлар да шушы хәдискә туры килә, дип әйтәләр. Әгәр берәр кеше алмагач, чия, крыжовник, карлыган утыртып, алар җимеш биреп, башка берәү шул агачның җимешен ашый икән – утырткан кешегә әҗер бара.
Тагын бер хәдискә тукталып китик. Кечкенә вакытта, күршенең алмасы тәмле дип, малай-шалай җыелып, кеше бакчасыннан алма ашаган чакларыгызны барыгыз да хәтерлидер. Сүз дә юк, бу – караклык, болай эшләргә ярамый. Әмма, карагыз, бер хәдисендә Пәйгамбәребез صلى الله عليه وسلم: «Адәм баласы берәр җимеш бирә торган агач утыртса, һәм кеше шуннан ашаса – аңа сәдака бара. Хәтта бакчага кереп, урлап ашасалар да – ул кешегә сәдака бара», – ди (Мөслим риваяте, 3968). Теге кеше урлап гөнаһ кылды, ә сиңа сәдака әҗере булды. «Берәрсе алып кына китсә дә, сиңа сәдака бара», – ди. Һәм инде икенче риваятьтә, шулай ук «Мөслим» җыентыгындагы хәдистә: «Кеше берәр җимеш бирә торган агач яки үсенте үстерсә, кем генә ашамасын – кешеме, хайванмы, кошмы, җәнлекме, бөҗәкме – аңа сәдака бара», – дигән Пәйгамбәребез صلى الله عليه وسلم.
Кайчак каргалар алмагачның алмаларын чукып китә, су сибеп кадерләп үстергән җиләкләрне чыпчыклар ашый, бу хәлләргә ачуыбыз чыга, ләкин без белергә тиеш: бу – сәдака. Динебездә үсентеләр үстерү дә савап эш санала. Карагыз сез бакчачылар, бакча караучыларның ни дәрәҗәдә бәхетле булуларын! Алар күпме һәм нинди генә әйбер үстермәсен, кем генә шул агачларның җимешләрен ашамасын, үстерүче-караучыга әҗер-савап бара, хәтта вафат булганнан соң да. Әлеге хәдис белән бакчачыларны шатландырырга кирәк. «И балам, шушы хәдисне ишеткән идем, яшь вакытта күп гөнаһлар кылдым, бәлки шушы агачларның җимешләрен балалар, оныклар, хайваннар ашар, безгә дә әҗер-савап барыр һәм Аллаһның рәхмәтенә ирешербез», – дип әйтүче әби-бабайларны очратканым бар.
Бишенчесе – мәчетләр төзү. Кем дә кем мәчет төзеп калдырса яки җимерелгәнен төзекләндерсә, әлеге мәчеткә кешеләр килеп, намаз укыган, гыйлем алган, Аллаһны зикер иткән саен, шул төзүче кешегә әҗере бара. Һәм әле шунысы да бар: «Бохари» һәм «Мөслим» җыентыгында килә торган хәдистән күренгәнчә, Пәйгамбәребез صلى الله عليه وسلم әйткән: «Кем дә кем Аллаһ ризалыгы өчен, Аллаһның бары тик әҗер-савабын өмет итеп (кешенең мактауларын да, газетага язуларын да, рәхмәт әйтүләрен дә көтми, бернинди бүләк тә, дан-шөһрәт тә теләми, бары тик Аллаһы Тәгаләнең әҗер-савабын өмет итеп), мәчет төзетсә, Аллаһы Тәгалә бу кешегә җәннәттә йорт төзәячәк». Чөнки мәчет – Аллаһы Тәгаләнең иң яраткан җире. Шуңа күрә, кайсы гына заман булмасын, безнең татар халкы иң беренче эш итеп мәчет салдырган. Документаль әсәрдән бер өзек укыганым бар: өч гаиләне Себергә сөрәләр. Шунда күченгәч, шушы өч гаилә, җыелышып, башта мәчет төзи. Төзеп бетергәннән соң, һәрберсе үзенә йорт салырга тотына. Һәм, чыннан да, мәчет булган җирдә – бәрәкәт, хәерлелек була. Әлеге гаиләләрнең дәвамчылары әле дә шул җирләрдә имин гомер кичерәләр икән. Әйе, мәчет – иң хәерле изгелекләрнең берсе. Аны төзүчеләр вафат булганнан соң да, халык мәчеткә йөргән саен, шул төзеп калдырган кешеләр рухына әҗер-савап бара.
Алтынчысы – Коръән биреп калдыру. Мәчеткә калдырасыңмы, мәдрәсәгә тапшырасыңмы яки берәр шәкерткә алып бирәсеңме, Коръәнне укырга өйрәнүчегә бүләк итәсеңме, аны кешеләр укыган саен, әҗере сиңа бара. Галимнәр, китап бирүнең дә шундый ук савабы бар, диләр, Коръән бирү белән кыяс кылалар (чагыштыралар). Әйтик, намаз укырга, башка төрле хәерлелеккә өйрәтә торган вәгазь-нәсыйхәт китабы яки догалар китабы булырга мөмкин ул. Китапны алучы, аны тормышта кулланган саен, сәдака әҗере ул китапны язган кешегә дә бара. Вафат булгач, кабердә чакта да әҗере бара.
Һәм җиденчесе – догачы, тәрбияле бала калдыру. “И Раббым, миңа әти-әнием мәрхәмәт күрсәткән кебек, син дә аларга рәхимле булсаң иде”. Монда сүз:” Бу дөньяда кылган гөнаһларын ярлыкап, җәннәткә кертсәң иде”,– дип дога кылучы балалар турында бара. Бу исә иң авыры. Баланы ашату-эчертү, киендерү дә кайчак җиңел түгел. Әмма балаңны киләчәктә: «Әти-әнием мине үстерде, аларга рәхмәтле булырга кирәк», – дип, үзеңә догачы булырлык итеп тәрбия кылу тагын да авыррак. Мәчеткә җибәрергә куркабыз кайчак, дога ятлатырга кызганабыз. «Тукта, имтиханын бирсен инде, вакыты юк, укуы болай да авыр бит», – дип, төрле акланулар табабыз. Әмма аңламыйбыз гына: балабызга дини тәрбия бирү ул – инвестиция. Вакыты җитеп, гүргә керсәк тә, бу дөньяда, безне искә алып, дога кылучы, безнең исемнән игелекле, хәерле гамәлләр эшләүче балаларыбыз калуы – үзе зур бәхет.
«Мөслим» җыентыгына кергән тагын бер хәдиснең эчтәлеге белән танышыйк: «Адәм баласы үлеп, кабергә кереп ятса, бөтен гамәле туктала». Ягъни, аның гамәл дәфтәре ябыла, ул инде әҗер-савап эшли алмый дигән сүз бу. «Иллә дә мәгәр өч төрле гамәл бар, алар өчен кабердә булганда да әҗер-савабы килеп торачак». Беренчесе – «садака-җария», ягъни кеше куллана алган файдалы гамәлләр. Мәсәлән, юл, күпер, мәчет төзетү, китаплар чыгару, бүләк итү, кое казыту... Икенчесе – гыйлем бирү, укыту, шәкертләр тәрбияләү. Өченчесе – догачы бала. Шуңа күрә, без исән, йөрәгебез тибә икән, ахирәт тормышы өчен дә инвестиция кылырга тырышыйк, кардәшләрем. Үлгәннән соң да безгә әҗер-саваплар килеп торсын. Аллаһы Тәгалә барыбызга да тәүфыйк-һидаять бирсен, шушы хәдисләрне аңлап, мәгънәләренә төшенеп, алар нигезендә гамәл кылсак иде. Аллаһы Тәгалә изгелек юлына басарга ярдәм итсен иде барчабызга да. Әмин!
Раил Фәйзрахманов
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар