Язмыш кабат юлларыбызны юкка кисештермәгәндер

Дискотекалар өчен көйләр яздырып, клуб ябылганчы бию алар авылында традициягә кергән иде. Клубның соңрак ябылганын белеп күрше авылдан да яшьләр килгәләде. Җәйләрен чишмә буенда бию көе яңгыраса, кышын чыршы тирәли биеп күңел ачтылар.

Ничек кенә сәхнәгә чыгасы килсә дә, әнисе каршы килде. Кызын җитди һөнәр иясе буларак күрәсе килә иде аның. 
- Биюче һөнәрме ул? Ярар яшь чагыңда, гәүдәң нәфис чакта биерсең. Ә олыгая төшкәч, син сәхнәгә кирәк булырсыңмы икән соң? Балаларың булгач аларны ияртеп йөрерсеңме? Ярый әле ирең синең сәхнәгә ярымшәрә чыгуыңны ошатса. Сайлыйсың инде: тыныч тормыш яки сәхнә.

Кыз бала. Рабиганың уртанчы кызы. Ничек итеп әнисенә каршы килсен  ул. Әнисе аны исәп-хисап эшенә өндәде. Төгәл фәннәрне әллә ни яхшы белмәсә дә, тырышлыгы белән 4легә бара иде кыз. Мәдәният юлыннан китсә, аңа имтиханнарны да үзе белгән фәннәрдән җиңел генә тапшырырга туры киләчәк иде. 
Рабига кызының укытучы булуын да теләмәде. Иреннән белә, бер дә җиңел һөнәр түгел. Һаман укырга, эзләнергә кирәк. Тикшерүләре үзәгенә үткән. Эше дә өенә ияреп кайта. Кызының алай кәгазьгә күмелеп, балалар, әти-әниләр җаена торып эшләвен күз алдына да китерә алмый. Үзенең дә эше тынгысыз. Шәфкать туташы буларак, көндезләрен генә түгел, төнлә дә ярдәмгә чабарга туры килә. Кызының җиңел генә һәм акчалы эшле итәсе килде Рабиганың. Шуның өчен тырышты да. 

Кызның бөтен хыялларын җимереп, хисапчылар әзерли торган уку йортына кертте. Яшерен-батырын түгел, үзенең яшьлегендә хыялланып та, тормышка ашмаган белгечлеге ул. 

Алсинә әнисе сүзенә каршы килмәде. Тик калага киткәч тә, бию түгәрәгенә йөрде, бәйгеләрдә катнашты. Аннан каланың үзәгендә урнашкан мәдәният сараена кастингка барды. Бирегә ансамбль өчен яшь биючеләр җыялар иде. Барысын да үзе генә белде. Өйдәгеләр белсә, аңа хыялын тормышка ашырырга юл куймаган булырлар иде. 

Өч турны да узып, Алсинә ансамбльгә эшкә килде. Әлбәттә инде, кичләрен, укудан соң. Төннәр буе биегән, кич дәвамында концерт куйган чаклары да булды. Укуына да өлгерергә, эшендә дә ләззәт алырга тырышты. 

Аңа сәхнә түрендә күбәләктәй очып йөрү ошый иде. Беренче алкышлар, беренче уңышлар. Алар кызга канат кына куйды. Авылга кайта алмаган чакларда да күңеле төшмәде. Арыганлыгын да сизмәде.  Алсинә барысына да үзе ирешү белән горурланды, хәтта. Гади генә авыл кызы зур сәхнәләрдә чыгыш ясарлык сәләткә ия икән, нигә соң аны яшереп ятарга?

Икенче курсны тәмамлаганнан соң, кыз читтән торып уку бүлегенә күчәргә сорап карады. Әтисе дә, әнисе дә каршы килде. Бу вакытта инде ул үзенең эшләп укуын яшереп кала алмады. 

- Егетең дә аңламас. Синең сәхнәдә сикереп йөргәнеңне көтеп тормас. Дөрес эшлисең микән, кызым, - дип борчылды әнисе.
Әни күңеле сизенә шул. Зөлфәт Алсинәнең очрашуларга чыга алмавын бик тиз сизеп алды. Баштарак концертлардан чәчәк тотып каршы алса да, тора-бара очрашмаска сәбәпләр табылып торды. 

Зөлфәт белән Алсинә 4 еллап аралашалар. Егет армия сафларыннан кайтканнан соң очраша башладылар алар. Кыз ике ел укыганнан соң, Зөлфәт янына калага килде. Егет укуын тәмамлап, диплом алырга җыенып йөргән көннәр иде ул. 

Зөлфәт төшеп калганнардан түгел. Юрист белгечлеге алды. Шәхси оешмага эшкә урнашты. Алсинә өчен калада дус та, терәк тә, ярдәмче дә иде ул. Кыз юллары аерылыр дип башына да китермәде. Әнисенең сүзләре дөреслеккә туры килде. 

Алсинә сәхнәдән аерылмады. Шулай да, укуны ташлап, мәдәният институтына керәм, дигән уйларын әлегә онытып торды. Кулына диплом алмыйча, артык югары үрмәләргә ярамавын тиз аңлады. Зөлфәт үсендереп, юл күрсәтеп тормагач, хәтта сүрелеп калды. Әлегә кадәр биесә дә егетенә ошар өчен тырышты, кием алса да, беренче аны күз алдына китерде. Күңелендә бушлык тою аңа авыр булды. Хәтта, эшкә дә артка чигенергә теләмәгәнгә генә йөрде. 
Ярату булдымы, ияләшү генәме. Ләкин аерылу әллә нишләтте аны, бер утка, бер суга салды. Елмаюларны боеклык алмаштырды.  

Әлбәттә, эшендә моны бик тиз сизеп алдылар. Һәм Зөлфәтне алмаштырырга тырышучы да табылды. Егет күңеле читләргә караган кебек, кыз йөрәге дә буш тора алмый. Эченнән Зөлфәт белән кабат дуслашу, якынаю, араларны җайлау турында уйласа да, Алсинә Илмирның игътибарына хөрмәт белән җавап бирде. 

...Зөлфәтнең кая кем белән очрашуы, бәлки, Алсинә өчен сер дә булып калыр иде. Аларның юллары көтмәгәндә кисеште.
Илмир чираттагы ялында Алсинәне концертка чакырды. Бер мәдәни ял итү чарасы булыр дигән уй белән кыз да каршы килмәде. Кичке яллары матур гына башланса да, ул Алсинә көткәнчә тәмамланмады. Зөлфәт белән алар биредә очрашып, баскан җирләреннән кузгала алмыйча тордылар. Икесенең дә күңеле төште. Яңа ярлары берсенә дә ошамады. Зөлфәтне Алсинәнең якын дусты, группаларының старостасы Эльза эләктергән иде. Хәтта очрашкач та беләгеннән ычкындырырга теләмәде. 

Менә, Зөлфәтнең ерагаюының сәбәбе шул булган икән. Бар серләрен белгән дустым борыныма яхшы чиертте, - дип уйлады кыз. Илмирга артыгын сөйләп тормаса да, үзе бу парга хәтта эчтән генә дә бәхет тели алмады. 

Зөлфәт белән Илмир танышлар булып чыкты. Зөлфәт тә Алсинәнең өйләнгән ир белән концертка килүен аңлап бетермәде. Кызны ул бары тик яхшы яктан гына белә иде. 

Гаиләсе барып чыкмаса да, өйләнгән, аерылган дигән сүзләр кара сакал кебек артыннан сөйрәлә. Сәхнә кызга яхшы йогынты ясамаган бугай, - дигән уйлар Зөлфәтнең дә башыннан йөгереп узды. Алсинәгә карата тартылу тойды, аны үзенеке итеп сизде ул. Тик, якын бара алмады. Икесенең дә янәшәсендә ятлар иде. 

Бу очрашу Зөлфәтнең дә күңелен төшерде. Алсинәнең дә дуслашырбыз дигән өметен юкка чыгарды. Аны эшкә килсә, Илмир каршы алды, кич кайтса, озатып куйды. Кыз тирәсендә бик теләп бөтерелде. Янында Илмир булса да,  аның турында уйларга ярамавын белсә дә, арыган-талчыккан чакларында, җанына нидер җитмәгәндә Зөлфәтне уйлап юанды. Бу – бары тик хыял дөньясы, үз-үзен юату гына иде. Бер киселгән икмәкнең кабат ялганмаячагы көн кебек ачык. 
Әнисенең сүзләрен гел искә ала кыз. Гомер буе биеп йөри алмыйсың, диюләре соңгы көннәрдә уйландыра да башлады. Коллективта да Илмир белән йөрүен сизеп, төрле тискәре фикерләр җиткерделәр. Тагын да күңеле төште. Зөлфәтне читләргә бирүе өчен дә үзен гаепләргә сәбәп бар иде. Сәхнәгә тартылуы да сүрелә башлады. 

Диплом алганын гына көтте дә, кыз үз теләге белән ансамбльдән китте. Ләкин язмышыннан кача алмады. Кыз кая гына барса да, Илмир аның артыннан калмады. Хисләре тирәнгә китә башлагач, кыз аның белән барын да уртага салып сөйләшеп, арасын өзәргә теләде. 

- Вакытында аңлашасым килде. Синең гаиләле булуыңны белгәннән соң, киләчәгебезнең юк икәнен аңладым. Әни дә өйләнгән кеше белән аралашуыма юл куймас иде, - диде ул. 
- Гаиләле? Идем... Ләкин хәзер гаиләм юк инде. Без 2 генә ай яшәп калдык. Юллар аерылды. 
- Бер-берегезне белергә өлгермәгән идегезме? 

-Туй уздыру, чыгымнар өчен генә булды кебек ул кавышу. Туй күлмәге бүләк иттем. Вәгъдә билгесе балдак та аның бармагында калды. Шулар өстенә паспортта тамга һәм өйләнгән дигән даным бар.
- Аерылганда бер генә кеше гаепле була аламы?
- Ул ялындырырга теләде. Мин ялынмадым. 
- Икегез дә горур булган, димәк.
- Берәр нәрсә үзенчә булмаса, шунда ук әниләренә кайтып китә иде. Барып тезләнеп ялынмыйча кире өйгә кайтмый. Бер айда ике кайтып китте. Икенче айда тагын ике. Соңгысында мин бармадым, ул кайтмады...

- Сөюнең шундые да бар икән...
- Хыялымда йөрткән кыз иде. Яшермим.  Яшьлеге, мөлаемлеге, чибәрлеге белән әсир итте. Күземне дә ала алмый идем мин аннан. Ул дип саташтым. Ул шуннан файдаланды бугай, - дип, хисләрен бер сулыштан аңлатырга тырышты Илмир.
- Балагыз туарга өлгермәгәндер, шәт... 
- Бәхеткә каршы, юк. Мин генә түгел, бала да бәхетсез булыр иде. Аерылу белән килешәсе рәхәт булмады. Миңа ул кирәк иде. Ләкин алай да озак яшәп булмаячагын аңладым. 
- Ул яратып кияүгә чыкмаган. Яратуның ни икәнен дә аңламаган. Юкса, минем хөрмәт, минем игътибардан таш та эрер иде. Яратуны кабул итәргә дә сәләт кирәк икән ул. 

- Миннән дә беренче хатыныңны эзләрсеңме?
- Юллар бүленгәнгә бер ел инде. Йөрәгемнән алып атарга тырыштым. Аннан сине очраттым. Аңа ошаган өчен түгел, күңелемә якын булуыңны аңладым. Аның белән чагыштырырга теләмим. Сез икегез ике кеше. Бәлки, шулай әйбәтрәктер дә...

Араны өзәргә дип, соңгы тапкыр очрашуга чыккан Алсинә сүзсез калды. Ул Илмирга бер каршы сүз дә әйтә алмады. Сөюе салып тапталган ирне кызганды, хәтта, хәленә керергә теләде.