Гомер буе хезмәттә сыналган язмыш

4 февральдә ул 95 яшен тутырды. Аның гомере — ачлык-ялангачлык, сугыш афәтләре, авыр хезмәт һәм югалтулар аша узган озын юл.

«Сугыш башланганда миңа нибары 10 яшь иде…»

Яшьлекнең иң матур елларын Бөек Ватан сугышы өзә. Өмет-хыяллар урынына — ачлык, салкын, өзлексез эш.
— Мин гомер буе колхозда булдым, — дип искә ала Гаимә апа. — Салкын яз-көзләрдә дә, кызу җәйләрдә дә кырда идек. Җир сөрдек, чәчтек, урдык, терлек карадык. Кирәк, дигәч, эшләдек инде…
Ул 13 яшеннән “Салман” колхозында хезмәт куйган. Ә сугыш башланганда аңа нибары 10 яшь булган.
— Нәрсә ашый идек дисеңме? Ни табабыз — шуның белән. Алабутадан кабартма, черегән бәрәңге… Җәен чабата, кышын кырык ямаулы киез итек. Өченче класста укыган чак булгандыр, мәктәпкә дә йөрми башладым — сул аягымның чабатасы югалды, икенчесе дә юк…

Ачлы-туклы яшәсәләр дә, салым түләгәннәр: ел саен йомырка, ит, атланмай, сарык йоны тапшырырга тиеш булганнар. Бер чиләк арыш өчен кешеләрне төрмәгә утырткан заманнар…
— Утырып елаган көннәрем бар иде, — дип көрсенә ул.

 Җиңү хәбәрен радиодан ишеткән көн

1945 елның 9 мае. Авыл советы бинасына эленгән зур тәлинкә-радиодан яңгыраган хәбәрне Гаимә апа әле дә онытмый.
— Әй, елаштык, кочаклаштык! Бөтен халык шатлыгы иде бу. Минем өчен иң кадерле көн булып калды, — ди ул.

Әтисе сугыштан 1943 елда контузия алып кайта, колхоз эшендә йөри. 14 яшьлек кыз да өлкәннәр белән беррәттән кишер утый. Хезмәт хакы турында сүз дә юк — “яшең җитмәгән” дип түләмиләр.

 Ана йөрәге һәм хезмәт юлы

1954 елда Габдерәхим белән гаилә коралар. Бер-бер артлы балалар туа.
— Нинди иркәләү ди ул? Имезергә генә кайтам да — яңадан кырга, — дип елмаеп искә ала ул.

Гомер буе эштә булган бу хатын-кыз бүген дә зарланмый. Өч кызы янәшәдә: кайгыртып, карап торалар. Авылдашлар, мәктәп укучылары да ветеран янына еш килә.

Озак яшәү сере турында сорагач, җавап кыска:
— Хезмәттә. Дарулар белән дус түгелмен. Аллага шөкер, ишетәм, үз аягымда йөрим. Без күргәннәр башка кабатланмасын иде…

Тик язмыш аны картлыкта да сыный: ике улы яман чирдән вафат була. Ана йөрәге өчен иң авыр сынау — бала югалту. Әмма ул сынмый.

Казанда яшәүче кызы Таһирә апа Хәлиуллова:
— Без өч кыз Сәвия, Мәсхүдә, һәм мин әнине берүзен калдырмыйбыз. Телефоннан үзе сөйләшә, хәтта мөнәҗәтләр көйләп утыра иде әле, — ди.

 «Без күргәннәр кабатланмасын…»

Гаимә апаның язмышы — тыл хезмәтчәненең гади, әмма бөек тарихы. Ачлыкны да, югалтуны да, шатлыкны да күргән бу буын илне күтәргән, тормышны яңадан корган.

95 яшьлек әбинең иң зур теләге гади:
— Тынычлык булсын. Балалар исән-сау яшәсен.

Бу сүзләрдә — бер гасырлык гомернең асылы.