Ринат Шәфигуллин: “Мин әтине Җиңү бәйрәме белән котлап, бүләк булып тудым»

Тәннәре дә кубып бетмәгән була, ул чордагы Балтач табибы Мәйсәрә ханым, җитлекмичә туган сабыйның тәннәрен сыер мае белән майлап, җылы чүпрәкләргә төрергә куша. Бирешми малай, яшәү өчен көрәшә һәм бүген ул туган авылы Балтач районының Бөрбаш авылында гомер итә. 

“Яшәргә дип тудым”

Әнисе аңа гомере буе, син вакытыннан алда тудың, башка балалар кебек җылыда ята белмәдең, дип шаярта торган булган. Бу сүзләргә каршы ул: “Мин әтине Җиңү бәйрәме белән котлап, бүләк булып тудым”, - дип җавап биргән. 

Туган көннәрендә күкрәк суырырлык та көче булмаган. Ике тапкыр суырганнан соң, малайның хәле беткән. Алты айда күкрәк сөтеннән баш тарта. Чөнки бу вакытта әнисе кабат авырга кала, сөте тәмсезләнә. Малай кәҗә сөте белән үсә. Тәпи йөри башлагач, әнисенең кәҗә савуын көтеп кенә йөри, артыннан кружка тотып керә дә, туйганчы сөт эчкәч, кружкасын тотып атып, абзардан чыгып китә торган булган.  

Ринат абый Мәйшәрәф һәм Ярулла Шәфигулиннарның беренче баласы. Әтисе сугыштан икенче группа инвалид булып яраланып кайтканнан соң дөньяга килә ул. Сугыштан кайткан ветеранны урман каравылчысы (элек урман солдаты дип йөрткәннәр) итеп куялар. Ярулла абый бик үзенчәлекле кеше була. Әти-әнисе аны авыл мулласында укытырга теләсә дә, Җәләл мулланың дәресләренә сайланып кына йөри, дин дәресләрен укырга теләми. Бары гомуми фәннәр белән генә кызыксына. Әтисе аны авылдан ерак булмаган керәшен авылына Чурага укырга җибәрә. “Безнең әти кадимчә дә, латинча да яза белде. Ул анда ике класс тәмамлый”, - ди Ринат абый.   

Хезмәт белән үсәләр

Мәйшәрәф апа белән Ярулла абый алты балага гомер бирә. Бер-бер артлы туган балалар, сугыштан соңгы авыр елларда кап сугып тормыш итәләр. Әтиләре итек басу кәсебенә керешә. Ул вакытта гаиләгә өстәмә керем кертергә ярамый, район үзәгенә бу хәлләр барып җитсә, салым салына. “Аллага шөкер, әти-әнигә ярдәм итәр өчен, эшләп үстек, хезмәттән курыкмадык”, - ди Ринат абый. 

14 яшендә колхоз көтүенә чыга. Ул вакытта көтүчеләргә, плугаристларга (кырда эшләүчеләр) хезмәт көненә 2 кило ашлык бирә торган булалар. Әти-әнисе риза булмаса да, Ринат абый дуңгыз көтүе көтәргә чыга. Шул елда ул 8 центнер ашлык ала. Икенче елда сеңлесе Кәшифә фермага эшкә урнаша. Икесенә бергә 3 тонна ашлык тия. Ул заман өчен гаиләгә зур ярдәм була бу. Җиде класс тәмамлаган егет, шулай итеп ике ел колхозда эшләгәннән соң, укырга кирәген аңлап, Усадта белем ала.

Армия яше җиткәч, ил сагына китә. Авылга кайтмый, туры Себер якларына китеп, бер оешмага шофер булып урнаша. Анда 21 ел эшләү дәверендә, 18 яңа машинаны иярли. Эшкә уңган татар егетенең дәрәҗәсе зур була. “Трестка кайтасы машиналарны заводка барып мин ала идем. Яңа машиналарда башта үзем йөрдем, аннан соң гына башка кешеләргә бирделәр”, - дип искә ала Ринат абый. Хезмәт алдынгысы буларак рәсеме мактау тактасыннан төшми, ул чор өчен зур дәрәҗәләр биләгән дәүләт бүләкләренә лаек була. Бер елны аңа Ханты-Мансийск округының хезмәт алдынгысы буларак сәгать бүләк итәләр. Дәрәҗәсе зур була, трест җитәкчесе Мәскәүдән “Волга” машинасы алырга дигән рөхсәт язуына кадәр алып бирә.  

Ил буйлап таралган туганнар 

1994 елда туган авылына кайтып, төп нигезгә йорт сала. Хатыны Тамараны, улы Робертны Бөрбашта калдырып, үзе кабат Себергә китә, эшен дәвам итә. Ташламалы пенсия яше җиткәч, үзе дә күченеп кайта. Татар егетенә кияүгә чыккан Тамара ханым, Себердә яшәгәндә үк татар теленә өйрәнә, авылга күченеп кайткач, бер каршылыксыз татар телендә аралаша башлый.      

Себер якларында эшләп, ерак юлларда йөрүе ил буйлап таралган нәсел туганнары белән якыннан аралашырга да мөмкинлек бирә. Кайчандыр бер оя булып авылда яшәгән бабасы Шәфигулланың туганнарын язмыш җилләре төрле якларга тарата. Заманалар үзгәргәч, хәлле тормышта яшәүче бу нәселнең мал-мөлкәтен тартып алалар.

Дөресрәге, төн уртасында Ядегәрдән (Кукмара районы) волостной килеп, колхозга керү турында ашыгыч документ эшләп китмәгән булса, аларны сөргенгә җибәрәселәре була. Авылда актив булып йөрүче Гыймай җизниләре аларны гариза язарга күндерә. Кайсылары авылда кала, кайсылары читкә чыгып китә. Яңа тормыш башлыйлар. Дагыстан, Петропавловск,  Казахстан якларында йөргәндә Ринат абыйга туганнарының хәлләрен белергә мөмкинлек туа. “Инде күбесе мәрхүм. Соңрак, кендек каныбыз тамган туган якларга әйләнеп кайтучылар да булды. Исән чакларында хәлләрен белеп яши алуыма бик сөенәм”, - ди Ринат абый.