Нәфисә Хәйруллина ни өчен Камал театрыннан киткән? Актриса серләрен ачты

«Балачакта үземә җитмәгәнне улыма бирәсем килә»

Ниһаять, 9 ел тәнәфестән соң, ул янәдән татар театры сәхнәсенә кайта. Сәхнәсе таныш, ләкин театры инде башка. Күпләр Нәфисә Хәйруллина Татарстанның халык, Россиянең атказанган артисты Фирдәвес Хәйруллинаның кызы буларак та белә.

– Нәфисә, сезне тамашачы бик юксынды. Үзегез дә моны сизәсезме?
– Тамашачы гына түгел, мин дә сагындым. Элек елга бер генә кайтып килә  идем, еллар барган саен ешрак кайта башладым. Проектларга чакыралар, сагынам да. Минем өчен Казанга кайту – ял. Дусларымны, хезмәттәшләремне күреп сөенәм. Хәзер Айдар Җаббаров белән Луиза Салиаскәровага багышланган спектакль өстендә эшлибез. Репетицияләр җәйгә туры килде, анысы да уңайлы. Улым җәйге ялда, шуңа вакыт та тыгыз түгел. Сәхнәгә чыкмадым әле, дөресен әйткәндә, күңелдәге хисләрне аңлатып бетерә алмыйм. Тән, аң нинди реакция бирүен алдан әйтеп булмый. Дулкынланам, әлбәттә. Гәрчә, тән барысын да хәтерли диләр. Карарбыз инде. 

– Әниегез Фирдәвес Хәйруллина сезнең театрда эшләвегезне теләмәгән дип беләм. Шулай да яшерен теләк булган инде?
– Артистларның балалары сәхнә артында үсте. Күмәк күренешләрдә катнаштылар. Минем дә шундый нык сәхнәгә чыгасым килә иде. “Агач булып басып торырга булса да, чыгар инде”, – дип тә ялынып карадым. Әни үз сүзендә нык торды: юк һәм бетте. 
Әнинең мине кемгәдер бәйле итеп күрәсе килмәде. Аны да аңлап була. Бу сүзләр бик дорфа һәм рәхимсез яңгырардыр, ләкин әни вафатыннан соң мин читлектән ычкынган кош сыман театрга ашкындым. Мәйсәрә апага әйтеп, Шамил Зиннурович Закиров (Камал театрының элеккеге директоры) мәдәният институтында укыткан Фирдания Сәдриева белән сөйләшеп, аның  дәресләренә йөри башладым. Ул мине имтиханнарга әзерләде. Балачактан сәхнәдә чыгыш ясамагач, бик оялчан идем. Шөкер, имтиханнар җиңел генә үтте, мине укырга алдылар. Барысы да җайлы гына баргач, уку да шулай барыр дип уйлаган идем. Ләкин холкым буенча мин бик ялкау. Хәзер дә бу иң зур кимчелегем. Институтта өй эшләрен дәрес башланганчы ярты сәгать алдан гына эшли идем. Бервакыт сәхнәдә дөрес түгел итеп егылгач, Фәрит Рәфкәтович (Бикчәнтәев): “Син татар театрын артка тартучы кеше”, – диде. Миңа шул сүз җитте, канатларым сынды. Укуны ташлыйм дия башладым. Әле ярый ул вакытта Камал театрында бер режиссер яңа спектакль куйды, миңа роль бирделәр. Шуның белән онытылып, чыннан да, театрда эшләргә кирәк булуына төшендем. 

– Әниегез янәдән гаилә корырга теләмәдеме? 
– Әнигә: “Синең кияүгә чыгуыңны телим. Синең яныңда шундый матур ак костюмнар кигән ир-атны күз алдына китерәм”, – дип әйтә идем. Әтиле буласы килде. Мин бу хакта гел борчылдым. Кеше сорагач, җавапсыз калмас өчен ниндидер хатирәләр уйлап чыгара идем. Комплекслар булды, әлбәттә. Сеңел-энекәш турында да хыялландым. Әни гел гастрольләрдә булгач, аның сеңлесе Мәйсәрә апада еш кала идем. Аның кызы белән бергә уйнап үстек, шуңа күрә үземне апа итеп хис итә алдым. 

– Әтиегез белән аралашмадыгызмы?
– Әни каршы иде. Әнидән: “Ни өчен?” – дип сорарга да читен, чөнки аның яраларына тоз сибәсем килмәде. Әни үзенә никадәр авыр булганын сиздермәскә тырышса да, мин аны жәлләдем. Шуңа, бәлки, бик каршы килмәгәнмендер. “Үскәч, үзең хәл итәрсең, аңларсың, теләгең булса аралашырсың”, – дип әйтә иде әни. Әни вафатыннан соң, үсеп-буй җиткәч, бу тема ничектер онытылды. Әти белән беренче тапкыр «Курчак туе» спектакленнән соң күрештек. Ул миңа чәчәкләр бүләк итте, танышып, аралашып киттек. Хәзер дә элемтәдә. Ләкин әтисез үсү барыбер үзен сиздерде. Теләмәсәң дә, ул тормышка йогынты ясый икән. Тормыш иптәше, ир-атны сайлауда да бу сизелә. Ир-атта ирне генә түгел, әти кебек сине яклаучы, аңлаучы кешене эзлисең. Әни бик таләпчән, хәтта кырыс тәрбия биргәч, карарлар кабул итү дә миңа кыен бирелә. Шуңа ирем минем фикеремне сораса да, күпвакыт: “Ничек телисең, шулай эшлә”, – дим. Дөресен әйткәндә, бу миңа да, иремә дә ошый.

– Фирдәвес апаның соңгы көнен хәтерлисезме?
– Миңа 15 яшь иде. Үз гомеремдә беренче тапкыр үлем белән күзгә-күз очраштым. Бу куркыныч көн, аны хәзер дә оныта алмыйм. Әнинең авыруы турында әйтмәделәр, әмма мин аны сизә идем. Бервакыт әни: “Кызым, әгәр дә мин үлсәм...” – дип әйтә башлагач, тизрәк бүлмәдән йөгереп чыгып киттем. Әнинең безнең арадан китүе турында ишетәсем дә килмәде. Аны сеңлесе Мәйсәрә апа карады. Әйткәнемчә, мин дә аның белән үстем. Әни гомеренең соңгы минутларында су сораган булган. Апаларның аны юындырырга алып кереп киткәнен хәтерлим. Әнинең хәрәкәтсез тәнен күреп: “Ул киттеме?” – дип сораганым гына истә. Дөресен әйткәндә, мин ул вакытта үземнең халәтемне аңлап та бетермәгәнмен инде.
Әни вафатыннан соң, Мәйсәрә апа белән яши башладым. Ул да әни кебек таләпчән иде. Башымнан сыйпап тормадылар. Бик авыр булганда, юыну бүлмәсенә кереп елый идем. Моны беркемгә дә сөйләмәдем. Һәркем мине байлыкта, мәхәббәткә төренеп яши дип уйлады. Ә мин яшердем. Дөрес, Мәйсәрә апа мине үзенчә яратты. Аңа бик рәхмәтлемен. Мәйсәрә апаны югалту да бик авыр булды. Икесенең дә урыннары оҗмахта булсын!

–  Үзегезнең халәтегезне ни өчен яшердегез?
–  Мин үземне жәлләмәдем һәм башкаларның жәлләвен дә теләмәдем. Миңа әле дә танышларым: “Ялкын кебек янып тордың. Авыр булса да, сер бирмәдең”, – дип әйтә. Мин “барысы да яхшы” дигән иллюзия тудырдым, үзем дә аңа ышандым. Акча җитмәсә дә, матур киенергә тырыштым. Дус кызларым кафега чакырса, акча киләсе көнне атый идем. Кызлар: “Нишләп әйтмәдең, биреп торыр идек”, – диләр. Әмма мин әҗәткә акча алмадым. Гомумән, ач карыным, тыныч колагым дип яшәдем.

– Акчасызлык кайсы вакытка туры килде?
– Ул һәрвакыт бар иде. Әни: “Акча юк”, – дип әйтмәсә дә, мин аңладым. Театрда хезмәт хакы күпме иде инде? Әни гастрольләргә киткәндә, күрше апага акча калдырып китә иде. Ул көн саен миңа ашарга акча биреп барды. Әле дә хәтерлим, шул акчаларны җыеп, әни кайтуга аңа крем алган идем. Бәлки, кызык яңгырар, безнең өйдә ипи булмаса да, балык уылдыгы булды. Әни миңа иң яхшысын бирергә тырышты. Аңа бүген дә бик рәхмәтлемен.
Дөрес, акчаны саклап яшәү, әйбернең кадерен белү гадәтем хәзергәчә сакланды. Ирем, мәсәлән, миңа кыйммәтле кием алырга мөмкин. Ә мин аны кимим, саклап торам. “Ник кимисең?” – ди. Кызганам. Бер карасаң, аны шкафта саклаудан ни файда? 

– Әниегезнең нинди сыйфатын үзегездә булуын теләр идегез?
– Әни бик горур булды. Бәлки, миңа бу сыйфаты җитеп тә бетмидер, чөнки кеше ышанычымны акламаса да, кичерәм. Югыйсә, сөйләшмә, яныңа якын китермә бит инде. Ләкин... Икенче яктан уйлап карасак, миндә дә горурлык җитәрлек. Мәскәүгә күченеп киткәч, иҗат даирәсендә кайный башлагач, агентым: “Аралаш, таныш, Нәфисә”, – дип әйтә килде. Ә минем кешегә барып ябышасым килми. Мин алай булдыра алмыйм. Чакырган җиргә генә барам.

– Мәскәү һәм Казан тамашачысы аерыламы? Театрны ташлап китү кыен булмадымы?
– Бик. Казан тамашачысы – рәхмәтле тамашачы. Әле дә тамашачылар миңа яза, кызыксына, онытмый. Артист өчен, бу бик кадерле. Театрдан китү, Мәскәүгә күченү бер вакытка туры килде. Театрда бердәнбер спектаклем калган иде. Миңа әле 25 яшь кенә, эшлисе килә. Шуңа “ташлап киттем” дип үк әйтеп булмый. Шулай килеп чыкты һәм Аллаһка шөкер. Хәзер дә нәрсәдер килеп чыкмаса, борчылмыйм. Димәк, шулай булырга тиеш булган.

– Ирегез танылган теле-кинопродюсер Рубен Дишдишян. Аның белән юлларыгыз ничек кисеште? 
– Мин Казанны бик яратам. Әмма күңелем күптән Мәскәүгә ашкынды. Үземне сынап карыйсым, үсеш аласым килде. Яңалыкка омтылдым. Рубен белән “Алтын Урда” сериалын төшергәндә якын аралашып киттек. Сүз уңаеннан, ул тумышы белән Казаннан, аның әнисе татар. Безнең кавышу бәхетле очраклылык. 

– Шулай да ирегез белән мөнәсәбәтләрегезне яшердегез дип беләм. Хәзер дә уртак фотоларны, гомумән, гаилә сурәтләрен социаль челтәргә куймыйсыз. Ни өчен?
– Без бу хакта алдан ук сөйләшеп куйдык. Күпләр, чыннан да, мине ялгыз дип уйлый. Хәтта шул ук социаль челтәрләрдә дә танышырга теләүчеләр табыла. Җавап кайтарып тормыйм, билгеле. Дусларыбыз, кино дөньясында кайнаучылар белә. Рубен белән кызыл келәмнән дә үтмим, гәрчә ул чакыра. Минем кемдер хисабына күтәреләсем килми. Мәскәүгә килү – мине үзгәртмәде. Рубен да: “Үзең булып каласың”, – дип әйтә. Бәлки, минем урында башка кеше булса, инде әллә нинди үрләр яулаган булыр иде. Ләкин күңелдә: “Кем соң әле мин монда?” – дигән сорау яңгырый. Моңа өстәп, ясалма буласым, үземнең теләкләргә каршы барасым да килми. 

– Ирегез рольләр дә тәкъдим итәдер инде. Алардан да баш тартасызмы?
– “Балтачының балтасы юк, балчының бал тасы юк”, – диләр. Мин дә шулай. Берьяктан, бу миңа ошый, чөнки иҗатчыларның күбесе үзенең хатыннарын төшерә. Рубенны бик яхшы аңлыйм, ул бит иҗат кешесе. Эшен ничек башкарырга тели, шулай эшләсен. Үзе: “Сиңа килешә торган роль булмады әле”, – ди. Көтәбез инде (көлә). 

– Бер караштан гашыйк булуга ышанасызмы?
– Миңа беренче очрашуда ук кешене ошату мөһим. Тулаем, егетләр белән очрашып йөргәнем дә булмады диярлек. Моңа өстәп, мин күз белән ярата торган кеше түгел. Акыл, сәләткә гашыйк булам. Рубен искиткеч күпкырлы шәхес. Укымышлы, абруйлы, әмма беркатлы. Бар күңелен ачып сала ул. Андый булырга ярамый. Әмма ул: “Мине шуның өчен яраталар”, – ди. 

– Рубенның беренче гаиләдән кызы бар. Аның белән мөнәсәбәтләрегез ничек?
– Бик яхшы мөгалләмәдә. Без бер-беребезне беренче күрешүдән үк сүзсез аңладык. Мин аны бик яратам. Иремнең кызы һәрвакыт безнең белән. Әле кайвакыт  таныш түгел кешеләрдән: “Мин кемгә күбрәк охшаган әтигәме әллә әнигәме?” – дип сорап куя. Безне бик охшаган диләр. 

– 9 ел декрет ялында булдым дип әйтәсез. Димәк, яңа проектларда катнашмадыгыз?
– Катнаштым, күптән түгел генә “Кеше китә – җыры кала” сериалында төштем, тагын берничә проектта эшләдем. Ләкин актерлык һөнәрен икенче планга куеп, әни булуны өстен күрдем. Улым туганчы: “Миндә әнилек хисе юк”, – дип бик борчылган идем. Улым тугач, киресенчә, баласы өчен бик борчыла торган әнигә әйләндем. Балачакта үземә җитмәгән әйберләрнең барысын да аңа бирәсем килә. Ул да иҗат белән кызыксына. Юкка гына: “Канда бар”, – дип әйтмиләр. Бәхетле, сау-сәламәт кенә булсын.