“Самир, улым, булдырасың... Тырыш, бирешмә!...”

Көрәш келәмендә кызу ярыш барган мәлдә, бер ханымның тавышы ерактан ук ишетелеп торды. Мин тавыш килгән якка борылып, җанатарлар арасыннан күзләрем белән әлеге ханымны эзлим. 

Менә борчылу катыш өмет белән тулган күзләр очрашты. Бу күзләрдә кайгыру да, ачулану да, шатлану да, өмет... һәм тагын әле күпләргә таныш булмаган хисләр яшеренгән иде. Мөгаен, көрәш мәйданында бил алышучы бер егетнең әнисе булса кирәк. Ул хаман да улына “көч биреп” җан ата. Менә Самир үзенең көндәшен егып салды. Шул чак ананың күзләреннән мөлдерәп яшь атылды. Самир да, 14 яшьлек егет булса да, күз яшьләрен яшермәде. Бу шатлык яшьләре. Куанычтан елау оят түгел. Яшүсмерләр арасында узган Татарстан беренчелегендә беренче урынны яулап кара әле син. Еларсың да, көләрсең дә... Күпме көткән җиңү бит ул. Самирның иң зур хыялы чынга ашты. Бу җиңүгә ничек әзерләнде бит ул, күпме тырышты. Җиңүдән соң ана белән улның кочаклашып елауларын мин дә тыныч кына күзәтеп тора алмадым. Шатлыктан минем дә күзләрем яшьләнде. 

Февраль ае көрәшләргә бай булды. Башта “Сабантуй» журналы призына яшүсмерләр арасында Татарстан беренчелеге үтте, "Ватаным Татарстан" газетасы үткәргән көрәш буенча Муса Җәлил турниры олылар арасында Яр Чаллыда гөрләде. Аллаһка шөкер, көрәш дип җан атучы асыл татар егетләребез бар әле. Казан, Әлмәт, Арча, Кукмара, Лаеш районнарында менә дигән тренерлар көрәшчеләрне үстерәләр, тәрбиялиләр. Арча шәһәреннән килгән Самирның әнисе Рәмзия Ахунова белән сөйләшеп алдык. 

– Самир беренче тапкыр 9 яшендә Сабантуенда көрәшкән егетләргә кызыгып: “Минем дә көрәшеп карыйсым килә” дип мәйданга йөгереп чыкты. Менә шуннан башланды инде. “Улым, анда көрәшер өчен еллар буе тренировкаларга йөрергә кирәк” дигән сүзләремне колагына да элмәде, мәйданга йөгерде. Әлбәттә, ул шунда ук җиңелде. Әмма аңа да карамастан, йөзе “Әнием, күрдеңме, мин ничек көрәштем!” дип шатлыктан балкыды. Мин улымда көрәшкә кызыксыну сиздем. “Улым, син җиңелгәнгә бер дә борчылма, Аллаһ боерса, икенче елда батыр калырсың, дидем. Чыннан да, 2022 елда Самир балалар арасында үз авырлыгында 1 урынны яулады, – дип улының көрәштә беренче адымнарын искә алды Рәмзия ханым. 

Көрәш белән шөгыльләнә башлагач, холкындагы үзгәрешләрне әтисе дә күрми калмый, билгеле. 

– Көрәштә дисциплина бик көчле. Ул келәмдә үзе белән көрәшүче егетләргә хөрмәт белән карый, алар травма алмасын дип көрәшә. Көрәш –гаиләбез өчен иң беренче чиратта тәрбия чыганагы: физик яктан да, рухи яктан да. Әлбәттә, яңа танышлар, – ди Самирның әтисе Зөлфәт.

Көрәш иң куркыныч спорт төрләренең берсе. Хәер спортның кайсы төрен генә алсаң да, имгәнүләр булмый тормый. Бу спорттан баланы алырга теләкләре булмады микән, дип кызыксынам.

 – Беркайчан да үкенү булмады. Киресенчә, татар халкыбызның йөзек кашы булган спорт төрендә улыбызның катнашуы – безнең өчен бик зур горурлык. Дөрес, улым көрәшкән чакта күңел тыныч түгел инде. Ул келәмдә булганда, без дә күңелебез белән аның янында. Тик егет кеше физик яктан сәламәт булсын өчен, берәр спорт төре белән шөгыльләнергә тиеш. Безнең улыбыз көрәшне сайлады. Һәм ялгышмады дип уйлыйбыз. Аның җиңүләре моңа ачык мисал. Көрәш аның җанында да, канында да, – ди әни кеше.

Самир көрәштән тыш, башка спорт төрләрен дә үз итә икән. Ул регби командасында капитан. Россия буенча узган ярышларда Мәскәү шәһәренә барып, команда белән беренче урын яулаганнар. Моннан тыш, буш вакыты булса волейбол, теннис, хоккей уйный. Кышын тимераякта шуса, җәен балык тотарга ярата икән. 
Телефон-гаджетлар белән виртуаль дөньяда яшәүче яшүсмерләрне нәрсәгә дә булса кызыксындырып, җәлеп итәргә соң? Мондый сорау әти-әниләрдә дә еш туа торгандыр. Ахуновлар үзләренең серләре белән бүлеште.

– Беренчедән, һәрвакыт һәр нәрсәдә үзең үрнәк булырга тиешсең. Мондый бул, болай эшлә, дип кенә тәрбияләп булса иде ул. Балаларга үзләренә максат куярга өйрәтергә киңәш итәр идек. Максат куеп, шуңа ирешүнең юлларын күрсәтергә һәм һәрьяклап ярдәм итәргә, шартлар булдырырга кирәк. Кайвакыт әти-әниләр балаларына үзләренә ошаган шөгыльне тагалар. Әйе, бала ул әти-әниләре кушкан түгәрәкләргә дә йөрер, бәлки ниндидер уңышлар да китерер. Тик барыбер бала ул шөгыльдән иртәме-соңмы туячак. Кызыксынуы баланың күңеленә хуш килергә тиеш. Шул чакта уңыш та елмая. Кызыбыз Сафия Арча мәктәбендә 11 нчы сыйныфта укый. Әле күптән түгел генә ул да Татарстанда үткәрелгән Профессиональ осталык буенча чемпионатта 1 нче урынны алды, Россия күләмендә чемпионатта 3 нче урынны яулап кайтты. Ике балабыз белән дә горурланабыз, алар өчен сөенеп яшибез, хыялларына бару өчен барлык шартларны да тудырырга тырышып яшибез, Аллаһка шөкер, - ди Ахуновлар гаиләсе. 

Самир үзе дә бик максатчан егет. Башта беренче айфон телефон алырга максат куйган булса, хәзер әнә апасына машина бүләк итү хыялы белән яна. Җиңүләрдән кергән керемнең бер тиенен дә тотмый. Җыеп бара икән. 

Уңыш серен Самирдан да яхшы белүче юк. “Тренировкаларны калдырмаска кирәк!” ди ул. Самир атнасына үзе укыган мәктәптә 3 тапкыр тренировкага йөри. Вакыты булганда олылар шөгыльләнә торган Арча спорт мәктәбенә дә йөри. Кайвакыт атнаның 5 көне тренировкаларда уза икән. Уңышның икенче сере тренерларны һәрвакыт тыңлау, ди спортчы. 

– Тренердан бик уңдык. Фәнил Хидиятуллин турында күпме сөйләсәк тә аз булыр кебек. Ул һәрвакыт балалар белән бер дулкында яши, алар белән “кайный”. Үзенең төпле киңәшләрен биреп, көрәш серләренә төшендерә. Ул тренер гына түгел, остаз да, дус та, абый да. Балалар да аны бик ярата, үз итә. Ихлас булуы белән балаларның гына түгел, әти-әниләрнең дә күңелен яулаган чын тренерыбызга без бик рәхмәтле, - ди Рәмзия Ахунова.

Фәнил Хидиятуллин да Самирга зур өметләр баглавын яшерми. “Самир белән горурланам. Ул минем генә түгел, районыбыз һәм республикабыз горурлыгы. Бик тырыш, максатчан егет. Киләчәге дә якты булсын”, – дигән теләктә тренер.

Киләчәген Самир әлбәттә спорт белән бәйләргә тели. 

– Самирның әтисе дә мәктәптә укыган чорда көрәшкән, иптәшемнең абыйсы спортта бик көчле булган. Югары уку йортын тәмамлыйсы елны, кызганычка каршы, юл-транспорт һәлакәтендә гомере өзелде. Улыбызның спортка булган мәхәббәте нәселдән дип уйлым. Ахуновлар нәселе өчен зур горурлык. Әти-әниләребез, Самирның ике яктан да дәү әни, дәү әтиләре дә ярышларга киткәндә гел борчылып торалар. Кыл өстендә, изге теләкләрен, догаларын укып, бездән шатлыклы хәбәрләр көтеп торалар, – ди Рәмзия ханым. – Мин бер ярышны да калдырмыйм. Һәрвакыт улым янәшәсендә. Әтисе һәрвакыт ярышка барыр алдыннан үзенең нәсихәтләрен бирә. “Келәмгә чыкканда беренче Аллаһы Тәгаләгә сыен, бисмиллаһ укып башла, келәмдэ көндәшеңне, судьяларны хөрмәт ит, баш белән уйлап көрәш”, – дип озатабыз. Тыныч күңел белән карап булмый билгеле. Ул көрәшкән чакта аяк буыннарым, тезләрем калтырый. 

Рәмзия ханым улы өчен һәрвакыт теләктә. Ә ананың баласына булган догасы арасында пәрдә юк. Коръәндә дә бит: «Аллаһы Тәгалә өч кешенең: ананың – баласына, рәнҗегән кешенең һәм мосафирның догасын һичшиксез кабул итәр», – диелә. Чынлап та, ана догасының көче, кодрәтенә, могҗизалар ясарга сәләтле булуына тормышта мисаллар җитәрлек. Самирга да ата-анасының догасында булып, яңа ярышларда яңа җиңүләр насып булсын иде.

Руфия Ишметова-Мөхетдинова 

Билгеле булганча, Татарстанда «Яшьләр һәм балалар» илкүләм проекты гамәлгә ашырыла.