Шигырь өчен дә автомобиль бирәләр?!

Башкорт телен саклау, аның бөеклегенә дан җырлау рухы кичәнең буеннан-буена сузылды. Хәер, бөтен максаты да шул ич инде аның – башкорт йөрәгеннән саркып чыккан шигъри сүзне тыңлаучылар күңеленә мөмкин кадәр күбрәк илтеп җиткерү. Йөрәктән чыккан гына йөрәккә барып җитә, диләр бит. Сәхнәгә тамашачы каршына ярышка чыккан, шигъри сүзгә изге итеп караган 12 пар моның өчен бөтен талантын, осталыгын җикте. Әйе, бәйгенең төп шарты – шигырьне ялгыз укымау, ә парлап җиткерә белү, кечкенә спектакль итеп күрсәтү. Шуңа да кем – улы, кем – ире, кем – кызы, кем – остазы, кайберәүләр дуслары белән чыкты сәхнәгә. Кызык кына форма табылган – шигъри дуэль. Ике пар берьюлы тамашачы гына түгел, таләпчән жюри хөкемендә дә кала. Бәйгедә катнашучыларның язмышын шул жюри хәл итә дә инде. Тамашачы фикере дә исәпкә алына. Алдагы турга бер пар гына сайлана.

Бу бәйгедә шәхсән минем өчен сюрприз да әзерләнгән иде. Түбән Новгородка Россия милләтләренең әдәби фестиваленә баруым турында язган идем инде. Газетабызны һәрдаим укып баручылар хәтерлиләрдер, бик тәэсирле һәм файдалы очрашу булды ул. Башкортстаннан да ике егет килгән иде: Башкортстан Язучылар берлеге рәисе Зәки Алибаев һәм республиканың танылган шагыйре Фәнил Бүләков. Фәнил быелгы «Йөрәк сүзе»ндә кызы белән бергә катнашырга булган. Әле дүртенче сыйныфта гына укыса да, Азалина бу ярышка бик тырышып әзерләнгән. Әтисенең унлап шигырен ятлап, матур итеп сөйләргә дә өйрәнгән.

– Моңарчы авыл сәхнәсендә дә чыгыш ясаганы юк иде. Телевизордан күреп, үзе кызыксынып китте. Хәтере әйбәт, ятлавы авыр булмады, – диде Фәнил кызы турында, аталарча горурлык тоеп.
Аларның катнашуын белгәч, минем өчен «Кемгә җан атарга?» дигән сорау югалды. Бөтен алкышларны аларга яудырдым. Юлдашларым да шулай эшләде. Шулай безнең алкышлар, үзләренең тырышлыклары, җиңүгә максатлары белән, алар финалга кадәр килеп җиттеләр. Азалина бәйгенең иң яшь катнашучысы булса да, жюри аңа ташлама ясамады. Кыз үзе шигырьләрне һәркем күңеленә илтеп җиткерергә тырышып сөйләде. Аның үз туган телен ихластан яратуы һәр чыгышында сизелеп торды. Монысы да гаҗәп түгел: әтисе мәктәптә башкорт теле һәм әдәбияты укыта. Һәрбер шигыре туган телне саклауга, яклауга өндәп, чын йөрәктән чыккан сүзле шагыйрь дә.
Гомумән, барлык чыгыш ясаучылар да бүген һәркемне борчый торган темаларны күтәргәннәр: авылларның үлеп баруы, атасыз балалар саны арту, ярдәмгә мохтаҗ табигать...

Без нәрсә яратабыз?

Үзем шигырь тыңлыйм, үзем уйлыйм. Безнең опера һәм балет театры сәхнәсеннән дә берәр заман шундый тойгылы дәртле шигырьләр яңгырармы икән? Гафу, берәүне дә мондый кыюлык иясе итеп күз алдына китерә алмыйм. Әйе, нәкъ менә – кыюлык. Туган телләргә шушындый караш булган безнең заманда төп сәхнәгә менеп, «Тел ул – халыкның җаны. Аны яклау, саклау, киләчәккә алып бару – һәркемнең изге бурычы» дигән фикерне кычкырып әйтер өчен чын мәгънәсендә батырлык кирәк шул.
Икенче ел гына үткәрелсә дә, оештыручы Наилә ханым әйткәнчә, ул халык арасында популярлык казанырга өлгергән. Бүләкләре дә бик саллы. Беренче урынга чыккан төп җиңүче парга – автомобиль. Быел бу бәхеткә Гөлназ һәм Руслан Хайсаровлар ия булды. Ә минем танышлар – аталы-кызлы Бүләковлар икенче урынны яулады. Аларга да шактый зур сумма акча тиде.
Автомобиль бүләк иткәннәрен күргәнем булса да, моңа телсез кала яздым. Бездә, гадәттә, Сабантуй батырларына, бик танылган артистларның юбилейларында тапшыралар машина дигәннәрен. Ә башкортларда шигъри сүз – «Йөрәк сүзе» өчен бирәләр икән. Китап укучы кимегән, басма сүзнең, шул исәптән шигырьнең дә бәясе төшкән бер заманда бит бу. Башкорт дусларга сокланып, башны иярлек. Һәм без шулай иттек тә...

...Ихластан туган телебезнең яшәвен теләсәк, ярдәм итүчесе дә табылса, бездә дә мондый бәйрәмнәрне гөрләтерлек шагыйрьләре дә, артистлары да җитәрлек. Иң мөһиме, йөрәктән чыккан сүзләр – шигырьләр бар. Тәвәккәлләп тотынып үткәреп караргадыр бәлки?