Дилбәр Гарифуллина
- Урта буынга яңалыкны кабул итәргә авыррак булачак, чөнки без башка чынбарлыкта үстек. Пластикны куллану гадәти нормаль әйбер итеп кабул итәбез. Бу эшне бер унбиш ел элек үк башлаган булсак, хәзер әлеге проблема алай кискен булмаган булыр иде, чөнки яңача яшәү өчен бер буын алмашыну кирәк. Икенчедән, абруе булган, яңалык кертергә омтылган кешеләр белән эшләргә кирәк. Алар гел яңа әйбер эзли һәм шуны халык арасына кертәләр. Берәр блогер, кәгазь пакетлар гына кулланам, мин экология яклы дисә, калганнар да аңа иярә, - ди әңгәмәдәшем.
Шул ук вакытта ул чүп яндыра торган завод та, чүпне сортларга бүлү өчен инфраструктурасы да булсын дигән фикердә.
- Чүпне һаман-һаман күмеп булмый. Җир бит ул чиксез ресурс түгел. Завод та төзелергә, чүпне дә аерып җыярга, аңлату эшләрен дә алып барырга, пластикны да кәгазьгә алыштырырга кирәк. Барысы бергә комплекслы эшләнгәндә генә нәтиҗәгә ирешеп була, тик моның өчен вакыт кирәк, - ди ул.
Үз кружкаң белән йөр
“Экологично Казань” волонтерлык хәрәкәте экоактивисты Гүзәл Макарова бу эштә җитәкчелекнең дә, бизнес белән халыкның да бердәм булып эшләве кирәк дип саный.
- Бердән, халыкка пластикның экологиягә нинди зыян китерүен аңлатырга кирәк. Ул чынлап та планетага бик зур куркыныч тудыра. Пластикны куллануны киметү авыр да түгел кебек. Табигатькә чыкканда бер генә тапкыр кулланыла торган савыт-сабаны алмаска да була. Соңгы вакытта кайбер кафеларда, каһвәханәләрдә үз кружкасы белән килүчеләргә ташлама ясый башладылар. Андый кафеларның хәтта исемлеге дә бар. Без экоактивистлар ташлама ясамасалар да үз кружкабыз белән йөрибез. Кафелар арасында менә шуны популярлаштырырга иде. Кибетләрдә касса янындагы зур пакетларны гына түгел, гадәтиләрен дә түләүле итәргә кирәктер бәлки. Шул ук вакытта кибетләр дә эшкәртелә торган калдыкларны үзләре җыеп, сатып алучыларына бонуслар ясый алыр иде. 2018 елны Германиядә булырга туры килде. Анда ук вакытта сырадан бушаган дүрт шешә өчен кыйммәт булмаган бер шешә сыра бирә иделәр. Әйткәнемчә, экология мәсьәләләрендә бизнес та читтә калырга тиеш түгел. Бездә товарларны төрү материалларын утильләштерү өчен аны җитештерүчеләр үзләре җавап бирергә тиеш булган канун проекты эшләнә дигәннәр иде. Ул кабул ителә калса, эшмәкәрләр калдыкларны утильләштерүче предприятиеләр белән килешү төзергә яки моны үз көче белән башкарырга тиеш булачак. Йә булмаса инде экологик җыем түләячәкләр. Бу да билгеле бер нәтиҗәгә ирешергә булышыр иде, - ди ул.
Чүплекләр бер ил кадәр
Бу хәл бер Казанда гына түгел, илебез белән бергә чүпкә батабыз. Россия табигатьне күзәтү идарәсе китергән саннарга караганда, бүгенге көндә чүплекләр 4 миллион гектарны били. Чагыштырып әйткәндә, ул зур булмаган бер Европа иле кадәр. 2050 елга чаклы чүпне полигоннарга озата барсак, чүплекләр илнең бер процент территориясен алып торачак. Тагын бер сискәндерерлек сан: чүпнең күләмен халык исәбенә күчерсәк, һәрберебезгә елына 400 килограмм калдык туры килә. Аларның 25 процентын ризык калдыклары алып тора, 20 процентын – кәгазь белән катыргы, 17 процентын - пыяла. Калганы - пластика һәм башка калдыклар.
Берләшкән Милләтләр Оешмасы мәгълүматларына күз салсак, 2050 елга кешелек елына миллиард тонна пластик җитештерәчәк. Пластик җитештерелә башлаганнан бирле (1950 елдан) аның нибары 10 проценты гына эшкәртелгән. 14 проценты яндырылган, 76 проценты чүплеккә киткән. Анда яткан бер пластик шешә исә 400-700 елдан соң гына таркалып бетә. Димәк, аны эшкәртергә яки кулланудан алырга гына кала. Башка юл юк.
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар