Шәһри Казан

Атлар «фанаты» Миңнефаил Мостафин: «Абзарда ат булмаса, йорт буш кебек иде миңа»

Миңнефаил абый турында язарга дип, Арборга махсус кайттым. Юк, ул ниндидер батырлык эшләгән кеше түгел, моң-зары да юк. Ул - гомере буе атлар фанаты, 63 ел буе аттан аерылмаган. Балтачлыларга гына хас үҗәтлек, тырышлык һәм сабырлык белән, туган авылында яшәгән һәм эшләгән кеше. Миңнефаил Мостафин 1938 елда туган. - Тууын...

Миңнефаил абый турында язарга дип, Арборга махсус кайттым. Юк, ул ниндидер батырлык эшләгән кеше түгел, моң-зары да юк. Ул - гомере буе атлар фанаты, 63 ел буе аттан аерылмаган. Балтачлыларга гына хас үҗәтлек, тырышлык һәм сабырлык белән, туган авылында яшәгән һәм эшләгән кеше.

Миңнефаил Мостафин 1938 елда туган.
- Тууын шулай туганмын, тик сугыш чоры ятимнәренә пособие була дип, авыл советы секретаре 1940 елгы итеп яздыртты. Шуның белән пенсиягә дә ике ел соңрак чыктым, - ди, елмаеп.
Мине аның атларга булган мәхәббәте кызыксындыра.

- Бишенче сыйныфны тәмамлагач, беренче тапкыр ат җиктем, - ди Миңнефаил абый. - Эшләсәң, ашарга була бит. Шуннан аерылмадым инде. Әле өйдә ат асраудан туктаганга да өч кенә ел.
12 яшеннән ат җигеп колхоз эшендә йөри башлаган ирнең атлар турында сөйләр сүзе күп. Арборда бүген дә «Миңнефаил аты» дигән гыйбарә яши әле. Башта колхозда, аннан мәктәптә ат белән эшләгән Миңнефаилне атсыз күз алдына да китермәгәннәр. Элегрәк бит авылда бөтен авыр эш ат белән башкарылган. Ул Арборда, күрше авылларда яз саен йөзәрләгән бакча сукалап, бәрәңге утыртып, тырмалап чыккан.

Реклама

- Хәзер бит бакчаны 10-12 сутый гына утырталар. Ә элек 30-40 сутый иде. Атны ашатсаң, чыдый. Көненә, ким дигәндә, өч бакча эшли торган идем. Ай буе йөрелә иде йорттан йортка, - дип искә ала ул.
- Ел саен йөзәрләгән бакча эш­кәртү арыта идеме соң?
- Арыткандыр инде. Тик кеше сорап килгәч, ничек каршы киләсең. Мәктәптә 11 укытучы иде. Барысының да бакчасы бар, авылдашлар, күршеләр... Ел да шул бер үк кешеләргә инде.
Атны, эшләр өчен, өйрәтергә кирәк. Монысын да гомер буе эшләгән Миңнефаил абый. Үз атларын гына түгел, колхоз атларын да өйрәткән.
- Төрле хәлләр булды инде, - ди әңгәмәдәшем, үткәннәрне барлап. - Бер иптәш белән икәү ат җиктек тә өйрәтә башладык. Ат, дулап, тегене тимер торбадан тоткан коймага китереп «сылады» - ярты сәгатьләп тора алмыйча ятты. Үземнең андый нәрсәгә эләккәнем булмады.

Миңнефаил абый кәнәфидә утыра. Янында гомерлек тормыш иптәше Рауза апа. Ул иренең һәр сүзен җөпләп, башын чайкап тора. Иренә булган кадер-хөрмәт Рауза апаның йөзенә чыккан. Ул да сүзгә кушылды:
- Бер чак карап торам, ат өйрәтергә баргач, авыл ирләре яшь бер атны тотып торып җиктеләр дә, Миңнефаил арбага менеп утырды. Тегеләр җигеп тә бетерде, үзләре читкә йөгерделәр дә. барып, Фаилемне арбадан тартып алырдай булдым шунда...

- Өч ел саен алыштыра идем мин атны. Өч ел ашатам, өйрәтәм, җигәм дә яшькә алыштырам. Ниндидер аерым токымлыларга кызыкмадым - үзебезнекеләр якын булды. Бер тапкыр чегәннәрдән алдым алар асрый торган токымлы атны. Анысы белән дә уртак тел таптык. Сбруйларны, арба-чана, башкасын булдырдым инде. Әле бүген дә тимәгән берничә комплект бар. Дуганы үзебез бөгә идек. Урманда имәннән дугалыкны сайлыйсың, аннан зур итеп учак ягып, учак астына көлгә дугалыкны күмәсең дә учакны тагын яндырасың. Аннан иртән бөгәсең, җайга китерәсең инде. Элек бит дуга бөгүчеләр, камыт тегүчеләр, тәгәрмәч ясаучылар аерым иде. Авыл саен диярлек бар иде алар. Хәзер генә бетте, җигәргә ат бар - дуга таба алмыйлар.

Тормыш аңа шактый кыен ашаткан. Әтисе, өйләнгәч, әнисен алып Донбасска шахтага эшкә китә. Сугыш башлангач, аны шуннан ук фронтка алып китәләр. Әнисе кечкенә Фаил белән авылга кайта, ләкин төп йортта боларга урын юк. Авыл буенча йорттан-йортка кунып йөриләр. Бишенче сыйныфтан ат җигеп эшли башлау да шул сәбәпле.

- Бабай вафатыннан соң гына мендек төп нигезгә. Монда йорт яшәрлек түгел иде. Үзебез ияртеп йөреп асрый торган биш кәҗәбез бар иде, шуларны сатып бура алдык, аны йорт итеп күтәрдек. Аннан пристрой ясадык - авылда андый йорт тагын берәү генә иде ул вакытта. тормышны шулай яңабаштан кордык инде...

Боларны искә төшергәндә, Миңнефаил абый авыр сулый. Рауза апа кулын аның җилкәсенә салган. Борчылма, әтисе, дигән кебек. Моннан 13 ел элек Миңнефаил абый яман шеш авыруыннан ашказанына операция ясата. Тормышы чыннан да куркыныч астында булса да, Рауза апа бала караган кебек тәрбияләгәнгә, аякка баса.

Алар дүрт бала үстергән. Кечкенә чагында бер улларын югалт­каннар. Бала хәсрәтенең иң ачы хәсрәт булуы турында сөйләп тору артыктыр. Шуңа Миңнефаил абый тирән көрсенә дә кабат атлар турында сөйли башлый.
- Атны озак асрадым мин. Абзарда ат булмаса, йорт буш кебек иде миңа. Олыгайгач кына туктадым...

- Ә бүген берәрсе ишегалдыңа ат җитәкләп кереп, мә, асра дисә, нишләр идең?
- Асрар идем, әлбәттә. Әле кызыгам, алыйкмы әллә дим. Атның бит җанын аңларга кирәк. Бездәге атларның бигрәк тә. Ашатсаң, карасаң, аңласаң, алар белән тау күчерергә була. ашаган ат бер тонна йөкне җиңел тарта. Күбрәген дә тартыр иде - арба чыдамый. караган, кайгырт­кан хуҗасын ат ташламый. Кеше акыллары бар бит аларда...
Бүген өйләрендә асрамаса да, әле дә колхоздан алып булса да җиккәләп тора үзе. Әйтик, бу якларда «Әрәпә» дип аталган Сабантуйга сөлге җыю бәйрәменә. Җигүен дә болай гына җикми. Миңнефаилнең атлары һәрвакыт башкаларда булмаганча чуклар, шөлдериләр белән бизәлеп ялт итеп торалар. Шуңа күрә «Әрәпә»гә чыгучы бала-чага Миңнефаил бабай атына утырырга кызыга.

- Сагынасыңмы атларны, Миң­нефаил абый?
- И-и-и, сагынмаган кая?! Төш­ләремә керә ат җигеп чыгып киткәннәрем...

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 26 май 2018 - 15:38
    Көтәр кешең булса... «Дөнья – куласа, гел басмаса да, бер баса» диләр. Шулай, ахры... Гомер иткән ирең сине күрми-белми, синең белән исәпләшми башласа, башыңа авыру төшсә, хәлләр хөртиләнә икән шул...
    59
    0
    1
  • 26 май 2018 - 09:39
    Тимершәехнең изге догасыннан башланган юл Адәм балаларыныкы кебек, авылларның да язмышы төрле. Кайсылары дөньяга барлыгын белдергәннән бирле яши, үсә, киңәя, тарихта үзенең урынын билгели. Әмма шул ук вакытта таралып юкка чыкканнары, исеме онытылганнары да шактый. Бәхетле очрак булып, аларны һәвәскәр тарихчылар эзләп табар бәлки, картада урынын билгеләр, халык хәтеренә теркәр. Сабый дөньяга аваз салганда, «Бәхете белән тусын» диләр, бу авылларга да кагыла, күрәсең. Тимершәех атлы кеше, авылга нигез салганда, нинди догалар укыгандыр, әмма исеменең гасырлар буена халык телендә генә кабатланмыйча, дөнья тарихына языласын, күпләрнең язмышын шул җирлеккә бәйләячәген күз алдына да китермәгәндер. Тимершәехтән Тимуш-Тимәшкә әверелгән әлеге авылның бөтен дөньяга танылуына берничә сәбәп бар, әмма күбрәк ул кара алтын белән бәйле.
    77
    0
    0
  • 26 май 2018 - 09:31
    Китап бәйрәме Татарстан китап нәшриятының иң яхшы китаплары илнең төп мәдәни бәйрәмендә тәкъдим ителәчәк. 31 майдан алып 3 июньгә кадәр Мәскәүдә «Кызыл мәйдан» дип аталган китап фестивале узачак. Дүрт көн барган фестивальдә илнең иң яхшы театрлары һәм музыкаль коллективлары үзләренең программаларын куячак. 
    45
    0
    0
  • 25 май 2018 - 17:35
    Сүзләр йөри Дөнья күктән, җирдән һәм сүздән тора. Ә, тагын кешеләр бар икән әле. Аларның берише күккә битен күрсәтә, берише – бүтән җирен. Ә сүзне барысы да сөйли. Белсә дә, белмәсә дә, күрсә дә, күрмәсә дә... Телнең кыйбласы юк.
    258
    0
    0
  • 25 май 2018 - 16:41
    Косметик чаралар сайлаганда нәрсәгә игътибар итәргә? Косметик чараларның составы белән кызыксынасызмы? Укып карап, берни дә аңламадык дияргә җыенасызмы? Алай икән, түбәндәге киңәшләребез сезнең өчен.
    99
    0
    0
  • 25 май 2018 - 16:13
    «Чемпионат бетәчәк, кунаклар китәчәк, ә болар барысы да шәһәргә калачак» Казан 2018 елгы футбол буенча дөнья чемпионаты алдыннан “МАЗ 203” маркалы түбән идәнле 94 автобус алды.
    255
    0
    0
  • 25 май 2018 - 14:20
    Булгур ярмасы ашагыз: картаюны акрынайта, бавыр эшчәнлеген көйли, организмны шлаклардан чистарта Соңгы елларда, борай кебек үк, булгур ярмасы да популярлашты. Әлеге файдалы ярмадан пылау да, аш та, ботка да пешерәләр, салат та ясыйлар.
    142
    0
    0
  • 25 май 2018 - 13:50
    Гүзәл Уразова: «Илдар мине танымады» Бу көннәрдә мәктәпләрдә соңгы кыңгыраулар чыңлады. Барлык чыгарылыш сыйныф укучыларын тәбрик итәбез һәм ак юллар телибез!
    5286
    1
    71
  • 25 май 2018 - 12:29
    «Туган тел кадерләп һәм җаваплы итеп сакларга бирелгән әманәт булып тора» Милли телләрне ирекле өйрәнү турындагы закон проектына каршы Мәскәүдә, 15 милли республика вәкилләре катнашында, зур түгәрәк өстәл узды. Аның нәтиҗәсе буларак, тиздән «Россия халыкларының демократик конгрессы» барлыкка киләчәк.
    138
    0
    0
  • 25 май 2018 - 11:13
    Яхшы куасны ничек сайларга? Җәй җитү белән, халыкның әлеге традицион эчемлеген сатучылар арта. Шунлыктан базарда тәкъдим ителгән куасны ничек дөрес сайларга дигән сорау аеруча актуаль яңгырый. ТР Дәүләт алкоголь инспекциясе белгечләре күбекле эчемлек сайлаганда ялгышмаска өйрәтә.
    180
    0
    1
  • 25 май 2018 - 10:06
    Юлия ДРЕШЕР: «Китап белән дәвалау уңай нәтиҗә бирә» Медицина хезмәткәрләре авыру турында мәгълүматны дәреслекләрдән, төрле чыганаклардан карап өйрәнә, чагыштыра, истә калдыра. Үз китапханәләре дә бар. Республика медицина китапханә-мәгълүмат үзәгенә көненә уртача 80гә якын кеше мөрәҗәгать итә.
    145
    0
    1
  • 25 май 2018 - 08:50
    Фәрит Мөхәммәтшин: «Утырыйк та сөйләшик» Дәүләт Советы депутатлары кичә, чираттагы сессиягә җыелып, кабат теше-тырнагы белән тел мәсьәләсенә ябышты.
    179
    0
    0
Реклама
  • 25 май 2018 - 11:50
    Гүзәл Уразова мәктәп елларын искә төшерде
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 25.05.2018
  • Кремль яр буенда узган «Соңгы кыңгырау» бәйрәменнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Соңгы кыңгыраулар чыңлар вакыт җитте
  • Хәйрия концертыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «Үлемсез полк» маршында 165 меңнән артык кеше катнашты
  • Казанның Меньеллык мәйданында узган Җиңү парадыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Суга сикерү буенча дөнья сериясе. Казан. 2018-FINA
  • 1 май митингыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукайга багышланган шигырь бәйрәменнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукай премиясен тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 26 май 2018 - 10:52
    Бүген Россиядә эшмәкәрлек көне
    Россия эшмәкәрлек көне ел саен 26 майда билгеләп үтелә. Бу көн Россия Федерациясе Президентының “Россия эшмәкәрлек көне турындагы” Указы белән гамәлгә куелган.
    25
    0
    0
  • 19 май 2018 - 12:20
    Нәрсәгә тотынса – шуны булдыра Гаиләне учак белән тиңлибез, чөнки учак янына җылынырга җыелган кебек, гаиләдәге һәр кеше үз гаиләсенә сыена: шатлыгын бүлешә, кайгысын уртаклаша. Гаилә никадәр нык булса, аннан килгән җылылык та шулкадәр көчлерәк була. Гаиләнең терәге – ир-ат, әти кеше. Ә ана кеше үзенең бөтен булган күңел байлыгын, матурлыгын үз балаларына бирә.
    622
    0
    6
  • 19 май 2018 - 11:47
    Камыр эчендә гөмбә шашлыгы пешерү ЫСУЛЫ 250 гр шампиньон, 200 гр сыр, 250 гр чүпрәсез катлы камыр (кибеттә сатыла торган), 1 йомырка, тоз, борыч, үсемлек мае
    546
    0
    2
  • 19 май 2018 - 10:48
    Җилдерәчәкбез! Татарстанда барлыгы 3076 торак пункт исәпләнә, шуларның 559ында асфальт юллар әле һаман да юк. Быел 28 торак пункт арасында яңа юл салыначак. Аның гомуми озынлыгы – 69,4 км.
    375
    0
    0
  • 19 май 2018 - 10:20
    Киләчәк – роботлар кулында? Яки Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумы студентлары ничек имтихан тапшыра Республика WorldSkills эшче һөнәрләр чемпионатында актив катнаша башлаганнан соң, техникум, көллият укучыларына таләпләр тагын да артты. Ә хәзер студентлар чыгарылыш дәүләт имтиханнарын да WorldSkills стандартлары буенча күрсәтмә имтиханы буларак тапшыра башлаячак. Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумына имтихан тәртибен өйрәнү өчен Кытай, Иран, Һиндстан вәкилләре дә килгән.
    208
    0
    0
Ночной режим