Шәһри Казан

Кукмарадан Җәүдәт Йосыпов алты гектар җирдә орлыклык суган үстерә

Кукмара районына сәфәрем барышында мин әлеге як халкын икенче яктан ачтым. Гомер-гомергә итек басучылар, шәл бәйләүчеләр буларак танылган кукмаралылар уңган яшелчәчеләр дә икән бит, гектарлап суган үстерәләр. Орлыклык суган үстерү белән шөгыльләнүче Җәүдәт Йосыповны да без кырда очраттык. 34 ел колхозда агроном булып эшләгән ул. Колхоз таркалгач, булган белемен дә,...

- Бу минем өчен әллә ни яңалык та булмады. Колхоз суганны бик күп үстерә иде. Ул таркалды, ә шөгыле калды. Күптәнге шөгыль булса да, әле һаман да өйрәнәбез. Замана белән бергә атларга кирәк, яңа авырулар килеп чыга, яңа ашламалар сатыла. Яңа төр сортлар барлыкка килә. Чувашстанга, Чистайга барып та тәҗрибә туплап кайттым. Иң мөһиме - эшеңне яратырга кирәк, мин бу шөгыльдән тәм табып эшлим, - ди ул.
Суган үстерү мәйданын да арттырып тора. Ике гектардан башланган эше, үрчеп китеп, алты гектар җирне биләп алган. Орлыклык суган булып җитешкәнче, аңа өч чорны үтәргә кирәк икән. Өч елдан соң гына ул без бакчаларга утырта торган суган булып җитешә.
Гектарына 65 кг орлык бөртеген чәчәләр. Барысы дүрт төрле сорт утыртыла. Ашламасын да кертәләр, чүп үләннәренә күмелмәсен өчен, агу белән дә эшкәртергә туры килә. Быел җәй яңгырлы килсә дә, туфракка дым җитми, ди Җәүдәт абый. Шуңа да көнаралаш сусиптергечләр ярдәмендә дымландырып торалар.
Суганны Йосыповлар иртә язда утырта, аларның әйтүенчә, никадәр иртәрәк булса, шулкадәр яхшырак. Июль азагы-август башларына ул җитешә. Кул белән йолкып чыгып, кырда ике атналап тоталар. Ул вакыт эчендә алар яхшылап кибә. Кипкән кыякларын йолкып алып, махсус ясалган станокта чистарталар. Вентиляцияле җылы складка алып кайтып, язга кадәр саклыйлар. Язын тагын аралап, эресен-вагын аерып тутыралар. Сезон вакытында ярдәмгә авылдашларын чакыралар.
- Суган үстерүдә иң авыры нәрсә? - дип төпченәбез Җәүдәт абыйдан.
- Иң четереклесе - аны җыю һәм саклау. Быел җәй салкын килгәнлектән, проблемалар булгалады. Гербицид сибәргә курыктык, чөнки үсүе соңга калды. Аны сипсәң, ул үсешен тагын да акрынайта. Барысы да елның ничек килүе һәм табигать шартларыннан тора. Суганны гел бер урынга утыртырга кирәкми. Җир мәйданы аз булгач, гел алыштырып тора алмыйбыз, тик шулай да быел кырның бер җиренә горчица чәчтем. Суган утыртуның ние бар, чәчәсең дә үсә, диючеләр бар. Шулай ансат дип белеп, эшкә тотынып, соңыннан кул селтәүчеләрне дә беләм. Сигез көн гомергә тугыз көн тырышлык кирәк, - ди ул.

Җәүдәт абыйның хатыны Рафилә апа да агроном. Төпчек уллары Рүзәл Казанда төпләнеп калган җиреннән авылга кире кайткан. Казан авиация институтын тәмамлап бер ел Казанда эшләгәннән соң, үзенең шәһәр өчен түгеллеген аңлый. Фермер хуҗалыгы ачып, әтисе белән бергә орлыклык суган үстерү һәм сату белән шөгыльләнә башлый.


Суган кабыгыннан

Май
Суган кабыгын ваклап, аңа көнбагыш, кастор яки зәйтүн мае салырга. Аны караңгы урында ике-өч атна тотарга.
Әзер булгач сөзеп, караңгы төстәге пыяла савытка салырга һәм суыткычта сакларга. Суган кабыгыннан ясалган май тире авырулары, гөмбә чире, сөял, сызлавыкны дәвалаганда кулланыла.
Мазь
Суган кабыгын ваклап, изеп, аны крем, вазелин яки терлекнең эч мае белән 2:3 яки 1:3 нисбәтендә кушып болгатырга. Мазьны караңгы пыяла савытта салкынча урында сакларга киңәш ителә. Аны тире, гөмбә авыруларына каршы да кулланалар.
Исегездә тотыгыз! Суган кабыгы нәтиҗәле һәм очсызлы дәва ысулы буларак күптән сыналган. Дәвалана башлаганчы табиб белән киңәшеп, кайда нинди чир яшеренгәнен белегез.

Реклама
Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 25 февраля 2018 в 15:12
    Әнгам Атнабаев шигырьләре Әнгам Атнабаев: «Менә шулай» Көн дә иртән «Великая Русь» дип, Уяталар урыс чаңнары… Менә тагын урыс кышы җитте, Көрәп ява урыс карлары.
    35
    0
    0
  • 25 февраля 2018 в 12:22
    Татарларда туй йолалары Татарларда – туй иң зур гаилә бәйрәме. Байлар, урта хәллеләр турында әйтеп тә торасы юк, хәтта ярлылар да, үз якыннарын кунак итәр өчен, соңгы тиенен дә кызганмыйлар. Шундый затлы мәҗлестә миңа иң кадерле кунак сыйфатында түрдә утырырга туры килде.
    58
    0
    2
  • 25 февраля 2018 в 10:35
    Агросәнәгать паркының беренчесе Зәйдә булачак Татарстан Президенты үзенең еллык юлламасында районнарда агросәнәгать паркларын булдыру турында әйткән иде. Әлеге мәсьәләдә нинди яңалыклар бар икән? Беренче парклар кайда ачылачак? Илнур Абдуллин, Биектау.
    46
    0
    0
  • 25 февраля 2018 в 09:12
    Без русчаны татар теле аша өйрәндек Без мәктәптә фәннәрне татарча укыдык. Әлки районының Төгәлбай авылында 1930 елларда колхозлар оешкач, беренче мәктәп ачыла. Югары белемле мөгаллим Сөнгатулла Муллинны әле дә хәтерлим. Мәктәптән тыш, теләгән кешеләрне ул кичләрен җыеп укырга өйрәтә иде. Мин 1945 елда беренче сыйныфка кердем. 
    51
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 18:43
    Салават Фәтхетдинов: “Туган якны сагынып елый идем” “Армиядә хезмәт итеңме?” – дигән сорау мине һәрчак кыен хәлдә калдыра, чөнки мин “стройбатта”, акча эшләп яттым.
    224
    0
    2
  • 24 февраля 2018 в 13:17
    «Алкаш ясыйсыз бит инде...»  Элегрәк булган бу хәл. Әле татарлар эчү белән хәзерге замандагы кебек бик нык мавыкмаган чакларда булган, диләр.
    179
    0
    2
  • 24 февраля 2018 в 13:14
    305
    0
    3
  • 24 февраля 2018 в 12:09
    Уяну Бу тарихны безгә алкоголизмнан дәваланган ханым сөйләде. 
    179
    0
    2
  • 24 февраля 2018 в 11:08
    Помидорның ниндиен сайларга? Баллы помидорлар (черри сортлары): Бусинка, Сладкий фонтан, Волшебная арфа, Черри Ира, Чезаре (F1 гибридлы сортлар).
    193
    0
    1
  • 24 февраля 2018 в 10:05
    Акыллы кеше аздан гына да бәхетле, ә ахмакка һәрвакыт җитми Иҗат – гүзәл гамь ул, иң югары дәрәҗәдәге изге тынгысызлык ул.  Хәсән Туфан.
    84
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 05:11
    Сәламәтлек комбинаты урынында нәрсә булачак? Шәһәр уртасында бөтен кеше яратып йөргән Сәламәтлек комбинатын җир белән тигезләп куйдылар. Хәзер ул урынны койма белән уратып алганнар. Монда нәрсә булачак икән? Берәр сәүдә күңел ачу үзәге төзергә уйлыйлармы, әллә комбинатны яңартачаклармы?  Сөләйман Шакиров, Казан.
    119
    0
    0
  • 23 февраля 2018 в 17:14
    Айдар Галимов: «Анда бит сорап та тормыйлар, тибеп төшерделәр» Айдар Галимов үзенең армия сафларында хезмәт итүе белән горурлана һәм ул чакларны сагынып искә ала.
    464
    0
    5
Реклама
  • 16 января 2018 в 18:39
    Илфак Шиһапов истәлегенә
  • «Килә ява, килә ява...»: иске спектакльнең яңа премьерасы
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 20.02.2018
  • Казанның Аккош күлендә Май чабу бәйрәмен үткәрделәр (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Россия чаңгысы-2018. Юдино бистәсеннән фоторепортаж
  • Фәнис Ярулинның тууына 80 ел тулды
  • 2018 ел кышы рекорд куйды (5 февраль)
  • Ай тотылган төндә 31.01.2018
  • "Татмедиа" Республика матбугат һәм гаммәви коммуникацияләр агентлыгының киңәйтелгән утырышыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «Татарстан гүзәле» бәйгесеннән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Казанны кар басты
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 22 февраля 2018 в 15:34
    Фирдүс Тямаев: «Минем җырлар тарихка кереп калды инде» Сәхифәбезнең бүгенге кунагы – татар эстрадасының иң популяр җырчыларының берсе Фирдүс ТЯМАЕВ. Үзенә генә хас харизмы, темпераменты, кызулыгы булган, шул ук вакытта хисчән һәм чын мәгънәсендә халык мәхәббәтен яулаган җырчы белән без аның юбилееннан соң күрештек.
    371
    0
    2
  • 18 февраля 2018 в 09:00
    Ләйсән Фәйзуллина: «Мин – ирекле шәхес» Галиәсгар Камал театрында барган «Миркәй белән Айсылу», «Җилкәнсезләр», «Мәхәббәт FM», «Көтәм сине» спектакльләре аша таныш булган яшь актриса Ләйсән Фәйзуллина үзенчәлекле рольләр белән генә түгел, кызыклы, тирән шәхес буларак та үзенә җәлеп итә. Бүген аның һөнәренә, тормышка карата фәлсәфи уйлары, киләчәккә омтылышлары турында сорашырга, Ләйсәнне шәхес буларак ачарга тырыштык.
    474
    0
    1
  • 14 февраля 2018 в 15:00
    Яучы Наилә Җиһаншина: «50 яшькә җиткән ирләр бала табар яшьтәге хатын-кыз эзләп килә» Гомерлек яр табу замана белән тәңгәл килмәстәй катлаулы мәсьәләгә әйләнеп бара кебек, әмма моннан котылуның берәр чарасы булырга тиештер бит. Россия Мөселман хатын-кызлар берлеге рәисе, Дәүләт Думасының гаилә, хатын-кызлар һәм балалар эшләре буенча комитеты эксперт советы әгъзасы яучы Наилә Җиһаншина белән шул турыда әңгәмә кордык.
    866
    0
    2
  • 25 февраля 2018 в 16:08
    Сине бар да “яратачак”, алтын медаль алмасаң
    Җилдән җитез унбиш яшьлек кыз бала катлаулы элементлар ясап, боз өстенә бизәкләр төшереп, миллионлаган спорт сөючене шатландырып чыгыш ясаганда тыныч күңел белән карап утырып буламыни ул! Бу бит беренче, күптән көтелгән алтын, аяк чалучылар корган киртәләрне ватып-җимереп  күпләрнең авызын томалар өчен җавап!
    91
    0
    0
  • 25 февраля 2018 в 15:12
    Әнгам Атнабаев шигырьләре Әнгам Атнабаев: «Менә шулай» Көн дә иртән «Великая Русь» дип, Уяталар урыс чаңнары… Менә тагын урыс кышы җитте, Көрәп ява урыс карлары.
    35
    0
    0