Ни өчен авыздан ис килә?

Укучыбыздан килгән әлеге сорауга нутрициолог Гөлнара Таҗиева җавап бирә:

– Авыздан ис килүнең берничә сәбәбе булырга мөмкин. Берсе – тешләр  гигиенасын үтәмәү һәм тешләрне дәваламау. Теш табиблары һәр ашаганнан соң теш җебен кулланырга, тешләрне көненә ике тапкыр чистартырга киңәш итә. Табибка алты айга бер йөрергә һәм тешләрне профессиональ рәвештә чистарттырырга кирәк.

Икенчедән, ул лимфа системасының начар эшләве нәтиҗәсе булырга мөмкин. Бу вакытта лимфатик сыекчаның нормаль циркуляциясе бозыла һәм аның тукымаларда туплануына китерә. Кагыйдә буларак, лимфаның берничә чыгу юлы бар. Атап әйткәндә, алар – эчәклек, хатын-кызларның аналык җиңсәсе һәм ир-атларның сидек чыгару каналы, тир бизләре, үпкәләр, борын куышлыгы һәм, әлбәттә инде, миндальсыман бизләр. Соңгылары аның бер өлеше булып тора һәм алар белән проблема булганда, шулай ук авыздан ис килергә мөмкин.

Кеше тешләрен карап торырга да, миндальсыман бизләре борчымаска да мөмкин. Ә шулай да ис бар. Моның ашказаны согының әчелеге түбән булу белән бәйле булуы бар. Кеше ит кулланганда, аны ашказаны эшкәртә алмый, һәм азык чери башлый, шуннан, авыздан ис килә, әмма ашаганнан соң бу ис юкка чыга.

Һәм күпләр таба алмаган иң киң таралган сәбәп ул – пилори хеликобактеры. Ул селәгәйдә, тизәктә, теш куныгында була ала. Кайнамаган суда хеликобактер берничә көн дәвамында үзенең тереклек сәләтен саклый. Моннан чыгып, инфекциянең төп юллары булып түбәндәгеләр тора:

- шәхси гигиенаны үтәмәгәндә, пычранган су эчкәндә, бактерияләр, бозылган ризык (авыру тудыручы микроорганизмнар: бактерияләр, вируслар, күгәрек яки аларның токсиннары, шулай ук инфекция китереп чыгарырга сәләтле химик матдәләр булган продуктлар) кулланганда, бактерияләр ашказаны-эчәклек трактына эләгә;

- үбешкәндә, гомуми савыт-саба, өстәл приборлары, берничә кеше бер теш щеткасыннан кулланганда;

- тиешенчә эшкәртелмәгән инструментлар (мәсәлән, эндоскоп) белән медицина манипуляцияләре вакытында.

Монда кеше ашаса да, барыбер ис кала. Бу очракта гастроэнтерологка мөрәҗәгать итәргә кирәк, чөнки алай ук игътибар итмәслек бактерия түгел. Ул гастрит, ашказаны һәм уникеилле эчәклек җәрәхәте китереп чыгарырга мөмкин, шулай ук ашказаны яман шеше һәм лимфома үсү куркынычын арттыра.

Дилбәр Гарифуллина әзерләде