Рафил Төркиядә сценарий яза, Эльмира борчыла: Җәләлиевләрнең бишенче юбилей концертыннан репортаж

Шикләнүләрдән чын сәхнә хуҗаларына кадәр

Узган тамаша — артистлар тормышында аерым бер истәлекле вакыйга, чөнки бу парның тугры тамашачылары өчен оештырылган нәкъ менә бишенче концертлары! Гадәттә, бүгенге кризис заманында зал тутыру — үзе бер батырлык, ә менә Эльмира белән Рафил үз юбилейларына шактый «иҗади багаж» белән килгәннәр.

Сәхнәдән ишеткән иң кызыклы деталь: артистлар үзләренең беренче адымнарын курку белән искә алдылар. Баксаң, беренче тапкыр концерт куярга җыенганда алар: «Ай-һай, безне бөтенләй беләләр микән соң, билет алырлармы?» — дип бик каты борчылганнар. Икенче елга исә: «Ярар, узган елны кызыксынып килделәр, ә быел тагын килерләр микән?» — дип тырнакларын тешләп көткәннәр.

Өченче концерт исә зур мәҗбүри паузадан соң куелган. Бу пауза тамашачының сагынуын тагын да дөрләткән генә. Дүртенче концертлары да ипләп кенә узып киткән, анысында алар кемнәр килмәгәнен барлаган. Һәм менә бүген алар үзләренең бишенче концертында — сәхнәдә инде бернинди шик-шөбһәсез, чын хуҗалар кебек ышанычлы басып торалар. Зал тулы, халык сагынган!

Залдагы кунакларның статусы да моны раслый: тамашачылар арасында Татарстанның халык артисты, театр легендасы Илдар Хәйруллин, легендар җырчы Фирзәр Мортазин, танылган композитор Альфред Якшимбевский, яшь йолдыз Алия Карачурина һәм башка бик күп дәрәҗәле шәхесләр бар иде. Мондый зур кунаклар катнашуы чараның сыйфат тамгасы булып тора.

Бу концертта Рафилнең күпкырлы талантына тагын бер кат сокланырга (һәм бераз көнләшеп куярга) туры килде. Турысын әйтергә кирәк: бу егет — бер үк вакытта югары бәяле затлы тамада да, микрофонны өздереп җырлаучы зур җырчы да! Бүген безнең татар эстрадасындагы кайбер ир-ат артистларны күзәтәсең: туйлар алып барырга тырышып карыйлар — залда беркем көлми, кода-кодагыйлар йоклап утыра; җырчы буларак чыгыш ясыйлар — фонограммадан тыш, йомшак кына әйткәндә, бөтенләй «так себе» булып калалар. Бер казанга сыймаган ике икмәк кебек интегәләр, кыскасы.

Ә менә Рафилгә Ходай барлык сыйфатларны да бер капчыкка тутырып, жәлләмичә, мулдан өеп биргән! Баксаң, ул 19 ел дәвамында туктаусыз әйдәп баручы, тамада булып эшләгән икән бит! 19 ел, иптәшләр! Бу — ярты гомер дигән сүз.

Аның сәхнәгә затлы кәчтүмнән чыгып, залга карап, күзләрен кысып: «Хөрмәтле җәмәгать, мөхтәрәм кунаклар!» — дип олылап эндәшүе генә ни тора! Бу сүзләрне ишетүгә үк залдагы халык үзен гади концертта түгел, ә бик затлы зур татар туенда иң кадерле кунак булып утыргандай хис итә башлады.

Күңел тынычлыгы дефициты һәм тамашачыны тою

Концерт фәкать шаяртулардан гына тормады. Әйе, анекдотлар кирәк инде алар, ләкин, минемчә, Җәләлиевләрнең тамашачысы үзләре кебек үз затлы. Һәм андый тамашачыга уйландыра торган монологлар кирәк. Эльмира да, Рафил дә бу яктан афәрин — тамашачыны тоя белү ягы күп артистларда аксый. Тамашада сөйләнгән һәр монолог урынлы иде. Рафилнең бүгенге заман кешесе психологиясе турында сөйләгәне турыдан-туры йөрәккә тиде.

«Адәм баласына дөньяда ничә сум акча, нинди машина бирмә — барыбер җитми, җитмәячәк!» дигән хакыйкать турысында бик шәп һәм җиңелчә генә ассызыкладылар. Рафил бүгенге заман тормышын моннан 30 ел элек булган чынлык белән чагыштырып алды: утыз ел элек бәхет өчен гади әйберләр дә җиткән булса, хәзер уңайлыклар күп, ә менә кешеләрдә төп нәрсә — күңел тынычлыгы дефицитка әйләнде. Бигрәк тә бүгенге көндә ир белән хатыннарның бик тиз аерылышуы, гаилә кыйммәтләренең какшавы турында сөйләгәндә, зал тирән сулап куйды.

Сәхнәдәге «каз тәннәре» һәм шкафка яшерелмәс сәләт

Ләкин сәхнәдә чын мәгънәсендә утны Эльмира Гыйльфанова кабызды. Аның халык җырлары яисә ретро-моңнар исеменнән тамашачыга сөйләгән монологы гомумән бөтен залның «каз тәннәрен» чыгарды. Утырган урыныңда умыртка сөягеңә кадәр шигырьнең һәм ретро-җырның куәтен хис итәсең икән. Шул мизгелдә Рафил үзенең 19 еллык алып бару стажын да онытып, сәхнә артында хатынының талантына күз яшьләрен сыпырып сокланып торгандыр, мөгаен. Эльмираның легендар «Кыр казлары артыннан» җырын сузуы да бик урынлы булды. «Татар моңы» лауреаты — «Татар моңы» лауреаты инде ул. Дипломнарны шкафка яшереп булса да, сәләт беркая да китми.

Игътибар итмичә мөмкин түгел: сәхнә бизәлеше артык шаукымлы, күз чагылдыра торган кыйммәтле декорацияләрдән тормады. Бөтенесе бик гади һәм зәвыклы иде, чөнки бу кичәдә төп басым затлылыкка түгел, ә чын җанлы музыкага ясалды. Ә сәхнәдәге баянистлар гына ни тора бит! Виртуоз музыкантлар — Илфат Шәехов белән Әлфис Ганиуллин баян төймәләренә басуга, залда ут кабынды.

Күзәтүчедән җылы тәнкыйть: «Үзеңне эчтән ашама, Эльмира!»

Шулай да, игътибарлы күзәтүче буларак, бер кечкенә генә тәнкыйть-теләкне дә әйтеп үтәсе килә: минемчә, Эльмира сәхнәдә артык күп борчыла. Җырчының каушавы сизелә, әйе, ул аны күрсәтмәскә тырышкан була инде. Әмма Эльмираның мимикасыннан да сизелә ул. Нәфис һәм соклангыч Эльмира, борчылырга бернинди урын да юк, үзеңне эчтән ашама! Тамашачы сине шул ихласлыгың һәм талантың өчен болай да ярата бит инде.

Төркия бестселлерына чират

Иң кызыгы — бу уңышлы тамашаның бөтен сценарий авторы да нәкъ менә Рафил үзе икән! Баксаң, ул бу сценарийны Төркиядә ял иткәндә язган. Диңгез һавасы, дулкыннар тавышы Рафилгә илһамны кызганмаган, шуңа күрәдер дә тамаша шулкадәр җиңел һәм табигый төзелгән. Мондый көчле каләм һәм драматургия сәләте булгач, Рафилгә киләчәктә китаплар язарга да вакыт җиткәндер, мөгаен. «Илһам абый» Төркиядән генә түгел, Казанның кышыннан да качмас дип өметләнәбез.

Кыскасы, Эльмира белән Рафил үзләренең 5 еллык юбилейларын әнә шулай гөрләтеп үткәрделәр — залда утырган зур халык артистлары да сокланып кул чапты, гади тамашачы да рәхәтләнеп карады. Хәзер Рафилгә бер генә җитди бурыч кала: Төркия диңгезеннән алган кайнар илһамын суытмыйча, тизрәк үзенең беренче китабын яза башларга кирәк! Бик шәп роман яисә ким дигәндә «Тамаданың 19 еллык маҗаралары» дигән бестселлер чыгарырга вакыт.

Басмаханәләр чиратка басар, ә Эльмира исә бу китапның исемлегендә үз тирән монологлары белән баш мөхәррир булыр, мөгаен. Кыскасы, бу парны күргәч, бер генә сүз әйтәсе кала: «Их, хөрмәтле җәмәгать, мөхтәрәм кунаклар, менә шундый гаилә концертына барырга кирәк икән ул!»