«Аның гөнаһлары минекенә караганда азрак»

Үз улына нәсыйхәт биреп, имам Газали болай дигән: «Йә улым! Нәрсә генә булса да, барысы да Аллаһның тәкъдире белән була. Кемнедер Ул бай иткән, кемнедер – фәкыйрь, кемнедер сәламәт яраткан, ә кемнедер гарип итеп бар кылган, кемнедер белемле иткән, ә кемнедер – надан... Бу дөньяның төзеклеге нәкъ менә шулай саклана. Ләкин шуны гел истә тот, улым:
Әгәр син үзеңнән түбәнрәк дәрәҗәдә булган кешеләрне очратсаң, аларны түбәнсетмә, мыскыл итмә һәм масаеп, үзеңне горур тотма, чөнки синең – алар урынында, ә аларның синең урында булуы да мөмкин иде бит. Шул хакта уйланып, шундый кешеләр белән дус-тату бул, алар белән аралашканда, тыйнак булырга тырыш, кешелеклелек белән динилегеңне сакла. Шулай итсәң генә бәхеткә ия булырсың...

Бу дөнья һәм ахирәт өчен тынычлык сора – аның өчен беркемне дә рәнҗетмә! Әгәр үзеңнән яшьрәк кешене күрсәң: «Аның гөнаһлары минекенә караганда азрак», – дип әйт. Өлкәнрәкне күрсәң: «Аның изгелекләре минекенә караганда күбрәк һәм ул кешедә, бәлки, мин белмәгән әллә нинди яхшы сыйфатлар бардыр», – дип уйла.
Әгәр галим кешене күрсәң, эчеңнән генә: «Аның гыйлеме бар һәм шуның ярдәмендә ул үзен коткарачак», – дип уйлап куй. Ә үзеңнән азрак белгән кешене очратсаң: «Бәлки, Аллаһы Тәгалә аны белмәгәне өчен гафу итәр», – диген.
Хәтта динсезне, кәферне очратканда да: «Белеп булмый, бәлки, Аллаһ аны гафу итеп, аңа ихлас иман бүләк итәр һәм ул Раббысы каршына пакь, чиста килеш килеп басар...» – дип уйла.
Никадәр үзеңне яхшырак өйрәнеп, хаталарыңны аңласаң һәм үзеңне башкалардан гөнаһлырак тойсаң, Аллаһ каршындагы дәрәҗәң шул кадәр югарырак булачак...