Гомере буе намазлыкта утырган карт чиркәү бусагасын атлап керде...

Җиһанда бер бөек көчнең бар икәненә Мария карчык үзе дә ышана. Юк, берни дә болай гына юктан гына булмый. Әнә бит аның Аллаһысы гомер буе җәфаланып яшәвен күреп торып, кызганган да дөньяда иң яхшы күршеләрне биргән. Көннән-көн ныграк дуслаша, якыная ул алар белән, көннән көн күбрәк ышана аларга. Инде менә пенсиясенең бер өлешен үлемтеккә дип җыеп бара башлады. Тик улы белсә, тиенен дә калдырмый эчеп бетерәчәк. Шуңа андый сумманы өйдә тотмау, күршеләргә бирсәң яхшы. 

Шулай итә дә Мария карчык. Бер көнне күршесе Закир абзыйга җайлап кына сүз башлый. “Гомерем кеше төсле узмады. Балачагым ятим, яшьлегем холыксыз ир хатыны булып үтте. Улларым да өметемне акламады. Бу дөньяда бер генә теләгем калды. Соңгы юлга, Аллаһ каршына кешечә озатыласым килә. Бөтен өметем синдә. Ташламассың бит? – диде зәңгәрлекләрен җуя башлаган күзләре белән күрешсенә тутырып карап. Билгеле инде, үлем турында сөйләшү күңелле тема түгел. Ләкин бу дөньяга килгәч китәсе дә бар бит әле.

Башта Закир агай да: “Яшә әле, яшик бергәләп, ашыкма!” – ди. Аннары белә бит инде күршесенең хәлен, күреп тора. Ул акчаны үзендә сакларга ризалаша. Карчыкның күңеле тыныч булсын дип, бөгәрләнеп беткән йөзлек-меңлекләрне учына йомарлый. Шулай ай саен пенсиядән өсти торгач, сумма шактый арта. Шундый көннәрнең берсендә карчыкның ишеген әҗәл кага. Авызына су тамызучы кеше булмый. Улы исерек, йоклый.

Ә иртән эренләп ябышкан күзләрен көчкә ачып, әнисе янына килсә, ул инде суынырга өлгергән була. Кисәк айнып киткән улы күршесенә йөгерә. 
Мария карчыкның гомер йомгагының сүтелеп бетеп килгәнен тоя Закир абзый. Ләкин бу көн болай ук тиз килер дип уйламаган була.

 Менә шунда ул үзенең алдында нинди зур җаваплылык, бурыч торганын аңлап ала: тел – аерым, дин – башка. Һәр диннең үз йола-гадәтләре. Нишләсен инде чал башына түбәтәен батырып кия дә башын аска иеп, ерак булмаган чиркәүгә китә.

Башта бусагасынан да, ишегеннән дә атлап керергә кыймый тора. Аннары карчыкның ялгыз, ярдәмчесесез булуын уйлап, бар батырлыгын җыеп, табутка, киемнәргә, венокка заказ бирә. Руслар бит киендереп җирлиләр, күршесенең рухы шатлансын дип, шәм кабыза. Ә үзе бер Аллаһтан кичерүен сорап “Аятелкөрси”ен укый. Аллаһ бер генә бит инде ул, дин саен бер була алмый, кичерер әле үз бәндәсен. Аннары күрше хакы Аллаһ хакы дигәнне дә кечкенәдән ишетеп үскән бала бит ул, бу да шул күрше хакын хаклау.

 Иртәгесен эшеннән машина соратып, Мария карчыкны христиан зиратына бөтен шартын китереп үзе җирләшә. Хәтта үз учы белән туфрак та сала. Ләкин хаҗи бабасыннан оныгына васыять ителеп калган сәйләннәр белән чигелгән түбәтәен салмый үзе. Болай итсә, гөнаһы азрак, савабы күбрәк булыр төсле тоела аңа. Җирнең яңа ярасы булып яңа кабер калка. Аның өстенә хач-тәрене дә бастырышып куя. Инде якты дөньяда рәхәт көннәре бик аз булган күршесенең җаны тынычлынгандыр, шәт. Акчасын да кызганып тормады.

Әбинеке дә шактый җыелган, үзеннән дә өстәп, хәер булсын дип, бөтен шартын китеререргә тырышты. Поминкаларын да чиркәүгә биреп укытты. Ленинградтагы улы әнисен җирләргә чак кайтып өлгерде, ә төпчеге айнып торуны да кирәк санамады. 
Менә шулай: адәм баласы туа, яши, шатлана-кайгыра, көлә-елый да көннәрдән бер көнне аның хакында балчык өеме генә искәртә башлый.

Озакламый уллары фатирны алмаштырып башка җиргә күчеп китә. Район үзәгенә үк бугай. Закир абзыйлар гаиләсе дә тору урынын алмаштыра. Туганнар ничек яшиләрдер, белми – җепләр өзелә. Хәер, ана кадәр ананың кадерен белмәгәннәрнең хәлен дә беләсе, сәлам дә бирәсе килми аның. Җәннәт аналарның аяк астында диләр бит. Болар шуны аңламаган мәхлүклар.

Шушы көннән, күршесен җирләгәннән соң, бер борчу биләп ала Закир аганың җанын. Ул көндез дә, төнлә дә тынгы бирми. “Дөрес эшләдеме соң ул болай чиркүләргә, рус зиратына кереп, җирләп йөреп? Гомере буе намазлыкта утырып, баш күтәрми сәҗдә кылып, дога укып та юып бетерә алмый торган гөнаһ кылмадымы?” Бу хакта бер дин әһеленнән дә сорап караган, ул да төгәл генә җавап бирә алмаган. “Кирәкмәгән эш эшләгәнсең абзый!” – дип гаепләгәндәй, янган йөрәгенә ялкын гына өстәгән.

Миңа да каләмле танышына бу хакта йөрәге янганга, җанына урын таба алмаганга сөйләде Закир ага. Ә мин аны юатырга, тынычландырырга ашыктым. “Юк, бернинди гөнаһ та кылмагансыз. Киресенчә, бик саваплы эш башкаргансыз, – дидем. Юк дин кагыйдәләренә нигезләнеп түгел, гомумкешелек кануннарын уйлап әйттем мин моны. Әйе без барыбыз да кешеләр бит.

Бер кояш астында, бер үк җирдә яшибез. Безгә хөкемдар хокукы бирелмәгән. Аның өчен гадел Бөек көч бар. Ә гөнаһ ул вөҗданыңа, намусыңа хыянәт иткәндә генә кылына дип беләм. Ә монда намус та, вөҗдан да чиста, саф. Күрше хакы да хакланган. Нинди гөнаһ турында сүз булырга мөмкин?! Хәер, укучы үзе ни дияр тагын?!

Фото: https://www.pexels.com/ru-ru/