Шәһри Казан

Кеше китә – кыры кала

Бу очрашуга, бу бәйрәмгә мин аеруча ашкынып, канатланып кайттым. Туган авылыңа кайту үзе бер зур шатлык булса, күптән күрешмәгән дуслар, классташлар, авылдашлар белән очрашу күңелгә бер рәхәтлек, җылылык бирә.

Авылыма кайтуның сәбәбе дә җитди, тантаналы вакыйга – озак еллар колхозыбызны житәкләгән Аппаков Сәгадәт Шәрифҗан улына истәлек тактасы кую. Тынгысыз җанлы китапханәче, шушы вакыйгаларны оештыручыларның берсе булган Рәсимә ханым Шәйхулова шалтыратып кичәгә чакыргач, мин бик шатланып риза булдым. Без анда апам Роза Садыйкова белән бергәләп кайттык. Ул – авылыбызга матди ярдәм күрсәтүче, нотариаль палатаның вице-президенты, атказанган юристы, нотариус.

Бу бәйрәмдә авылыбызның күренекле кешеләре, ветераннар, район җитәкчеләре дә катнашты. Авылдашларыбыз да бу матур вакыйганы көтеп алдылар.

Сәгадәт ага Аппаков – чынлап та зур хөрмәткә лаек легендар шәхес. Ул 1928 елның 22 октябрендә Мөслим районы, Баланлы авылында дөньяга килә. Анда – башлангыч, ә Тымытыкта урта мәктәпне тәмамлый. 1950 елларда Казан механика-техникумында укый. Чистайда тире заводында технолог булып эшли. 1955 елда ул Камышлы авылына җитәкче итеп сайлана.
Мәскәүнең югары партия мәктәбендә белем алганда, аны җиде авылны берләштергән Азнакай районы «Коммунизмга» колхозына рәис итеп куялар һәм ул анда 26 ел җитәкчелек итә. Оста оештыручы, таләпчән җитәкче, талантлы белгеч, олы җанлы шәхес буларак истә кала. Аны хезмәтләре өчен «Хезмәт кызыл байрак» ордены, Ленин ордены, Почет билгесе ордены, ВДНХның алтын медале, «Фидакарь хезмәт өчен», Ленин тууга 100 ел уңаеннан медальләре белән бүләкләнә. Аңа Татарстанның «Атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре» исеме бирелә.

Бу мактаулы исемнәргә ул чынлап та бик лаек шәхес. Сәгадәт ага Аппаков җитәкчелек иткән чорда бик күп корылмалар – тегермән, сыер тораклары, ремонт мастерскойлары, колхозчылар өчен бөтен унайлыклары булган кирпеч йортлар, балалар бакчасы, больница, мәктәп һәм башкалар төзелә. Урамнарга асфальт җәелә. Ул чорда кайсы авылда сәүдә үзәкләре, аптекалар, кафелар бар иде? Ә безнең Чалпы авылында, Сәгадәт ага тырышлыгы белән, болар барысы да булдырылды. Татарстанда бердәнбер булган мәһабәт мәдәният сарае – аның горурлыгы иде. Уен кораллары, белгечләр кайтартып, ул авылда инструменталь ансамбль оештырырга ярдәм итте. Кичке авыл өстендә, гармун моңнары белән бергә, саксофон тавышы да янгырый иде.

Ә аның яраткан кырлары, болыннары, үзенә дә ярату белән җавап кайтаралар иде. Ул җитәкчелек иткән чорда, колхозыбызда игенчелек-терлекчелектән алган саф табыш миллионнан артып китә. Колхозыбызны «миллионер колхоз» дип атап йөртәләр.
РСФСР күләмендә тәҗрибә уртаклашу конференцияләре да биредә уза, РСФСРның һәм Татарстанның күчмә байраклары «Коммунизмга» колхозыннан күчми. Иң беренчеләрдән булып карабодайдан, шикәр чөгендереннән мул уңыш алучы да безнең колхоз була. Минем әле дә хәтердә, Сәгадәт ага белән озак еллар иңгә-иң куеп эшләгән, колхозның баш агрономы, минем абыем Мортазин Ринатның, карабодайдан мул уңыш алган өчен, ВДНХның алтын медале белән бүләкләнүе турында шатланып сөйләгәне.

Реклама

Социалистик хезмәт герое, игенче-механизатор Фәхразый Кәримов һәм башка орден, медальләр белән бүләкләнгән тырыш игенчеләр, механизаторлар, терлекчеләр – колхозның данын күтәрүче уңган Чалпы кешеләре, «Коммунизмга» колхозының маяклары иде.
Ул, киләчәк турында да уйлап, кадрлар әзерләү өчен, колхоз стипендиатларын югары уку йортларына җибәрә иде.
Аның тормыш иптәше Хафса ханым – безнең яраткан укытучыбыз, мәктәптә завуч иде. Моңлы, матур җырлары, көләч, мөлаем йөзе, җылы сүзләре белән истә калган Хафса апа. Аларның балалары да – улы Марат, кызлары Фәридә – югары белемле, тырыш белгечләр. Марат Аппаков – Татарстан Республикасының атказанган табибы, орден, медальләр белән бүләкләнгән (Татарстан Республикасы каршындагы хезмәтләре өчен ордены, «Илдәге тормыш өчен», «Дөньяның шәфкатьле кешеләре», «Фидакарь хезмәт өчен» медальләре). Кызлары Фәридә дә үзенә табиб һөнәрен сайлый. Гаиләсе белән Ульяновск шәһәрендә яши, стоматология бүлеген җитәкли.

Истәлек тактасын ачу тантанасында Азнакай район башлыгы урынбасары Наҗәт Нәгыймов, социаль мәсьәләләр буенча җитәкче урынбасары Дамир Гыйләҗев катнашып, мондый чараларның бик тә кирәк икәнен әйттеләр, Сәгадәт ага турындагы җылы сүзләрен халыкка житкерделәр. Авылыбызның хөрмәтле имамы Зөфәр хәзрәт, Сәгадәт Шәрифҗан улы рухына дога багышлап, Коръән укыды. Ә балалары, әтиләрен шулай хөрмәтләгәннәре өчен, оештыручыларга зур рәхмәтләрен белдерделәр.
Мемориаль такта ачылып, анда чәчәкләр куйганнан соң, кунаклар, авыл халкы мәдәният сарае залына юнәлде.
Биредә тантананың икенче өлеше, жыр, бию, истәлекләр, шигыйрь сөйләү башланды. «Җир улы» видео-фильмы күрсәтелеп, халык, күңеле белән, узган көннәргә кайтып килде. Кичәнең икенче өлешен алып баручы Ландыш Шәрәфиева, Зинфира Кашапова җыр-моң өләшүчеләрне, биючеләрне берәм-берәм сәхнәгә чакырдылар. Авыл һәм район үзешчәннәре катнашкан бу концерт күңелләрдә әле озак сакланыр.

Ә авылыбызның күркәм егетләренең, кызларының, еракта яшәсәләр дә, кайтып биредә чыгыш ясаулары нур өстенә нур булды. Талантлар бик күп бит минем туган авылымда. Җыр белән бию арасында, Сәгадәт аганың чордашлары да истәлекләре белән уртаклаштылар.
Бу тантаналы чараны әзерләүче, оештыручы авыл үзидарә башлыгы Альянус Мөхәммәтшинга, китапханәче Рәсимә Шәйхуловага, видеофильмны эшләүдә ярдәм иткән Рушания Ибраһимовага зур рәхмәтләребезне җиткерәсе килә. Мемориаль тактаны эшләүче Мөнир Әхмәдишин дә мактауга лаек.
Авылыбыз, авылдашларыбыз өчен бик тә истәлекле, җылы, матур бер чара булды бу тантана. Күңел түренә сайрар кош оялагандай булды, аның тавышы кырлар җырчысы тургайныкы кебек дәртле дә, моңлы да, тынгысыз да иде.

Сәгадәт ага Аппаков та үзенең кыр-басуларында йөргәндә, өзелеп, тургай тавышын тыңлагандыр, башакларның башларыннан сыйпагандыр, яраткан Чалпы авылының матур киләчәге турында хыяллангандыр. Үзеннән авыл халкына олы мирас калдырган легендар шәхес Аппаков Сәгадәт Шәрифжан улының хезмәтләре беркайчан да онытылмас, юкка чыкмас, киләчәк буыннар да горурланып яшәрләр дип калам. Бу язмамны Сәгадәт агага багышлап язган шигырьнең бер куплеты белән тәмамлыйсым килә.
Кеше китә – кыры кала икән,
Кала икән якты хатирә.
Зур хөрмәткә лаек кеше булып,
Сез яшәрсез безнең хәтердә.

 

Рәсемдә: Сәгадәт Аппаковның улы Марат белән кызы Фәридә.

Альбина Мортазина, Азнакай районы, Чалпы авылы – Казан.

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 23 января 2018 в 16:15
    Альпинистлар ярышларга «мәче» белән йөри?! Шимбә иртәсе. Урамда чатнама суык. Гадәттә, мондый вакытта кешеләрнең күбесе өйләреннән генә түгел, җылы юрган астыннан да чыкмый. Ә кайберәүләр салкын дип тормый, бозлы кыя өстенә менә, шулай ял итә. Сүзем альпинистлар турында.
    50
    0
    0
  • 23 января 2018 в 15:19
    Авылда мәдәният тармагында эшләүче яшь белгечләргә өстәмә акча түләнәчәк Авылда мәдәният тармагында эшләүче яшь белгечләргә өстәмә акчалар түләнәчәк. Бу хакта кичә Татарстанның Мәдәният министрлыгының киңәйтелгән коллегия утырышында билгеле булды.
    264
    0
    1
  • 23 января 2018 в 15:03
    Грипптан дарчин саклый Өендә дарчин (корица) торган кеше грипп белән авырмый икән, ни өчен дигәндә, әлеге тәмләткеч вирусларга каршы көрәшергә сәләтле.
    83
    0
    1
  • 23 января 2018 в 14:46
    «Язмышыма үпкәм юк: 15 яшемдә кыйнап сукыр калдырган үги әтиемне дә кичердем» «Аллаһы Тәгалә, бәндәмә күтәрә алмаслык кайгыны бирмәм, дигән. Адәм баласы барысын да күтәрә. Мине дә сынады Ул, ә мин бирешмәдем. Язмышыма да үпкәләмим, 15 яшемдә кыйнап күзсез калдырган үги әтиемне дә кичердем. Намаз саен аның рухына дога кылам...»
    238
    0
    4
  • 23 января 2018 в 14:30
    «Шәһри Казан» журналисты – җиңүче! Бүген Ветеринария һәм фитосанитария күзәтчелеге федераль хезмәтенең Татарстан буенча идарәсендә “Электрон ветеринария сертификаты. Продуктлар куркынычсызлыгы һәм сыйфатының яңа дәрәҗәсе” бәйгесенә йомгак ясады.
    94
    0
    1
  • 23 января 2018 в 14:06
    Фирзәр Мортазин һәм Салаватны нигә «ир белән хатын кебек» диләр? Бу көннәрдә Фирзәр Мортазин зурлап, “Пирамида” концертлар залында 60 яшен билгеләп үтте. Тамашаның масштабын һәм анда кемнәр катнашканын, ул көнне интернеттагы фотоларга күз салсаң, барын да чамалап була иде.
    216
    0
    3
  • 23 января 2018 в 11:52
    Илдус Нафиков: «Кирәк булса, җинаять эше дә ачарбыз!» Өлешләп түләүчеләр, банк белән бәйле кризис, ришвәтчелек, татар теле мәсьәләсе... Татарстан прокуратурасының еллык коллегиясендә күпләрне борчыган әлеге темалар күтәрелгән. Республика прокуроры Илдус Нафиковның җитди чыгышыннан күпләр киеренкелектә калган.
    119
    0
    0
  • 23 января 2018 в 11:25
    Казанда ике автобус катнашындагы һәлакәттә 7 кеше зыян күргән Бүген 7.20дә Ямашев проспектындагы 115нче йорт каршында 60нчы һәм 10нчы автобуслар бәрелешкән.
    114
    0
    0
  • 23 января 2018 в 11:15
    Атна башы буранлы, атна ахыры салкын булачак Республикада буран алдагы тәүлекләрдә дә дәвам итәргә мөмкин. Татарстан актив циклон йогынтысы астында калган.
    103
    0
    1
  • 22 января 2018 в 16:22
    Рәссам, карикатурачы Илдус Әҗемов: «Үзеннән-үзе көлә белмәгән кеше – ярты кеше ул» Табиблар, 17 минут көлү гомер озынлыгын бер елга арттыра, ди. Танылган рәссам, карикатурачы, шаржлар остасы Илдус Әҗемов та шул фикердә. Югыйсә, гомерен тулысы белән юмор, сатирага багышлап, татарларның бердәнбер сатира журналы булган «Чаян»ны чыгаруда 35 елга якын катнашыр идеме соң ул.
    79
    0
    0
  • 22 января 2018 в 15:48
    Әзәрбайҗан кухнясы: кадерле кунаклар килгәч кенә әзерләнә торган садж әзерләүне АДЫМЛАП ӨЙРӘТҮ Әзәрбайҗан кухнясы башкалардан яшелчәләр белән пеше­релгән итле ризыкларга бай булуы белән аерылып тора. Аларның күбесе махсус савытларда әзерләнә. Ипи урынына кулланыла торган чурекны - тандырда, питины - балчык чүлмәктә, пылауны - казанда, ә менә саджны шул ук исемдәге табада пешерәләр. Утта яралган ризык «Хан Булак» рестораны шеф-­повары Руслан Гурбанов белән...
    169
    0
    0
  • 22 января 2018 в 15:41
    «ҮЛГӘНЕҢНЕ КҮРСӘМ ИДЕ...» – Балам, син яшь кеше әле. Яшьлек кызулыгы белән кайчак әллә ниләр әйткән чаклар була, берүк, уйлап сөйләш. Бигрәк тә балаларыңа ямьсез сүзләр әйтә күрмә, алар каргыш булып әйләнеп кайтачак. Ана рәнҗешеннән, ана каргышыннан да куркыныч нәрсә юк, - диде Пенсия фондында чиратта торганда сүз алышып киткән Эльмира апа.
    471
    0
    3
Реклама
  • 16 января 2018 в 18:39
    Илфак Шиһапов истәлегенә
  • Минтимер Шәймиевның шәхси фотографы Михаил Козловскийны соңгы юлга озатудан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясендә легендар җырчы Әлфия Авзалованың тууына 85 ел тулуга багышланган искә алу концертынан ФОТОРЕПОРТАЖ 15.01
  • Эт елында этләр җигеп... (Горки-Әмәт урман паркыннан фоторепортаж)
  • Казанда Үзәк чыршы ачылды
  • Пенсия фонды үтеп баручы елга йомгак ясады
  • Черек күлдә шугалак ачылды
  • Президент чыршысыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Чаңгылы якшәмбе
  • Казанның Аккош күлендә күңелле ял
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 21.12.2017
Соңгы комментарийлар
  • noname
    22 января 2018 в 17:16
    Бүген бер танышым "Шәһри Казан" сайтында сиңа комментарий язганнар, ә син җавап та бирмисең, дип шелтәләгәч, кереп караган идем дә, менә, гаебемне төзәтәм. Рәхмәт игътибарыгыз, сүзләрегез өчен! :) Кайчандыр Альберт абый безне чак кына укытып алган иде, махсус курс буенча керде. Шул дәресләрдән тыш аның белән аралашырга туры килмәде, шуңа да сез язган фикер минем өчен гайре көтелмәгән бер яңалык булды. "Әдәбиятчы" да дигән сүзләрегездән соң... үзегезне дә таныйсы килү теләге уянып калды) Мөмкин булса, языгызчы. Монда булмаса, ВКда яисә Фейсбукта - личкага. Шат булыр идем)
  • noname
    22 января 2018 в 14:47
    Исэнмесез Фирзэр Абый. Мин сезне бик хормэт итэм, жырларыгызны бик яратам. Авылны яратып сойлэвегез , сезгэ хормэтемне тагы да арттырды. Сезне юбилиегыз белэн котлыйм. Ижатыгызда унышлар, сэламэтлек телим.
  • noname
    22 января 2018 в 09:11
    Себехэналла мэшэалла куз тимэсен.молодец.Килэчэктэдэ зур унышлар насыйп итсен Раббым бер Аллам.Мин бик шат безнен татар кызыбызнын зур унышларына.Саулык бэхет тыныч хэерле бэракэтле гомер насыйп итсен Раббым бер Аллам сина Алинэ.
  • noname
    19 января 2018 в 23:18
    Өч һәм аннан да күбрәк баласы булганнарга 6 яшь тулганчы дарулар алу өчен 125 сум, коммуналь хезмәтләр, фатир өчен түләүләрдә 30 процент ташлама, мәктәп укучыларына, студентларга юлда йөрү өчен 282 сум дәүләт ярдәме каралган. Балалар бакчасына 50 процент ташлама белән түли аласыз. Түләгән сумманың бер өлеше компенсацияләнә. Гаиләдәге уртача айлык керем бер кеше башына 20 мең сумнан азрак булганда,өстәмә компенсация каралган. Биш һәм аннан да күбрәк баласы булганнар "Ана даны" медаленә ия була ала. Бу очракта һәр бала исәбеннән 5000 сум акча бирелә. Татарстан Президенты карары белән тиздән гамәлгә керәчәк авылдагы балалы гаиләләр өчен пособие турында әлегә төгәл генә мәгълүмат юк. Җитәкчеләр 1 февральгә кадәр барысы да ачыкланыр, дип вәгъдә итәләр.Әлеге пособиегә кагылышлы яңалыкларны "ШК" газетасыннан һәм сайтыннан күзәтеп бара аласыз, шулай ук теркәлү урыны буенча социаль яклау бүлегенә мөрәҗәгать итсәгез дә була. Хөрмәт белән,"ШК" газетасының бүлек мөхәррире Эльвира Мозаффар.
  • noname
    20 января 2018 в 11:13
Интервью