Әби кеше декретка китә аламы? Ничек кенә сәер яңгыраса да, бу мөмкин эш

Шул вакытта һаман шул әби-бабайдан ярдәм сорыйбыз инде. Ләкин алар бала карашыр өчен эшен ташласа, керемсез калачаклар. Эштән киткән очракта да, бала үсә төшкәч, әби кешегә яңа эш урынына авырлаша. Шуңа өстәп, олыларны эшкә алырга бик теләмиләр дә шул. Шуннан чыгып, ә бабай кеше яисә әби декретка китә аламы дигән сорау туа. 

Хезмәт Кодексында ике төрле ял бар: йөклелек һәм бала табу һәм бала карау буенча. Беренчесе йөкле һәм бала тапкан (яки баланы уллыкка алган) хатын-кызга гына каралган. Ә менә бала карау буенча икенче ялны гаиләнең башка әгъзаларына рәсмиләштерергә була. Йөклелек һәм бала табу буенча ял булачак әнигә генә рәсмиләштерелә. Аны гадәттә йөклелекнең 30нчы атнасыннан 140 көнгә - бала тапканга кадәр 70 көнгә һәм аннан соң 70 көнгә бирәләр. Шул ук вакытта йөклелек һәм бала табу буенча пособие түләнә. Ул ананың бары тик үзенә генә тиеш.

Бала карау буенча ял беренчесе тәмамлангач башлана. Аны бала 3 яшькә җиткәнче рәсмиләштерергә була. Әмма 1,5 елдан соң, күпләр белгәнчә, әниләргә пособиеләр түләнми. Гаилә аз керемле булган очракта гына түләүләр каралган. Әмма 1,5 яшькә кадәр ата-аналар мондый пособиеләр алмаса, моны әби яки бабайга үз исеменә рәсмиләштерергә мөмкинлек туа (РФ Хезмәт кодексының 256 маддәсенең 2 өлеше, 255-ФЗ номерлы законның 14 маддәсенең 3.2 өлеше).

1,5 елдан 3 елга кадәр бала карау буенча түләүсез отпуск та булырга мөмкин. Шул ук вакытта кешенең эш урыны элеккечә саклана.

Әби кеше декретка ничек китә ала? Ничек кенә сәер яңгыраса да, бу мөмкин эш.

Бу очракта ата-аналарның мондый түләүләрне алмавын расларга кирәк. Моның өчен әни һәм әтинең эш урыныннан белешмәләр яки мәшгульлек үзәгеннән белешмә кирәк булачак. Әле туганлыкны раслый торган документлар да кирәк булачак. Шулай ук бала туу турында таныклыкны да тапшырырга кирәк.

Эш бирүче мондый ялны бирүдән баш тартырга хокуклы түгел - бу хезмәт законнарын бозу булачак (РФ Хезмәт кодексының 256 маддәсенең 3 өлеше). Пособие Россиянең социаль фонды хисабына исәпләнә һәм эш бирүче тарафыннан ай саен түләнә. Ул әбинең уртача хезмәт хакының 40% тәшкил итә. Шунысы мөһим, әби тулы булмаган көн яки читтән торып эшләвен дәвам итә һәм шул ук вакытта пособиене саклый ала.

Әбигә күпме түлиләр?
Пособие ата-аналар өчен исәпләнгән кебек үк исәпләнә. Уртача хезмәт хакының 40 проценты, ләкин әниләр өчен гадәти түләүләр белән кебек үк, монда да лимит бар. 2025 елга пособие лимиты - аена 68 995 сум 48 тиен.

Декретка тагын кем чыга ала?
Канун бик төгәл үк булмаса да, бу сорауга РФ Хезмәт кодексының 256 маддәсенең 2 өлеше җавап бирә. Анда менә нәрсә күрсәтелгән:
-    бала карау отпусклары тулысынча яки өлешләп шулай ук баланың атасы, әбисе, бабасы, башка туганы яки бала карау белән шөгыльләнүче опекун тарафыннан файдаланылырга мөмкин.

«Башка туган» атамасы буенча ачыклык кертелмәгән. Бу баланың абыйсы, сеңлесе яки гомумән берәр туганнан туган апасы була аламы? Менә юристлар төрле форумнарда ялны сеңлесе рәсмиләштерә ала дип язалар, әмма төрле туганнар буенча практик кейслар таба алмаганнар. 

Тормыш ничек кенә авыр булмасын, һәр ананың үз нарасыен үзе тәрбияләргә мөмкинлеге булсын иде...

Лилия Яфизова