Бу проблемага игътибар итү йөзеннән, белгечләр йорт кошларының мониторингын алып бара башлаган. Шуның нигезендә соңгы берничә елда белгечләр йорт чыпчыкларының саны арту күзәтелә башлаган.
Орнитолог София Хохлачева әйтүенчә, бу – экология-агарту акциясе.
– Ул кешеләрне биотөрлелекне саклау мәсьәләләренә җәлеп итүне һәм мониторинг нигезләрен үзләштерүне генә түгел, ә Россиядә басу һәм йорт чыпчыкларының саны һәм торышы үзгәрүдәге тенденцияләрне ачыклауга да юнәлдерелгән. Мондый массакүләм исәпкә алулар зур территорияләрне колачларга мөмкинлек бирә. Без икеләтә файда алабыз: орнитологлар – мәгълүматларга ия була, катнашучылар – яңа белемнәр ала, шулай ук бу тагын бер тапкыр саф һавада булу һәм туган як табигате белән танышу мөмкинлеге дә, – ди белгеч.
Конкрет бу исәпкә алулар ике төр – басу һәм йорт чыпчыгы өчен үткәрелә. Чыпчык тупланган урыннарны табу өчен, куе куаклыкларны табарга кирәк, чөнки алар шундый урынга тартыла. Бу урынның координаталарын теркәргә, кошларны фотога төшерергә һәм нинди төр булуын исәпкә алып, санын исәпләргә кирәк була. Һәм бу мәгълүматларны, инструкцияләрне үтәп, vorobey.nbud.ru сайты аша орнитологларга тапшырырга.
– Татарстанлылар, минем тәҗрибәм күрсәткәнчә, ә мин бер генә исәпкә алуны координацияләмим, мондый чараларда актив катнашалар. Безнең республикада табигать, экология мәсьәләләре белән кызыксыну югары, – ди София Хохлачева.
Чыпчыкларга нәрсә ашатырга ярый яки ярамый?
Кошларга тозлы яисә тәмләткечләр һәм консервантлар кушылган, шулай ук термик эшкәртелгән, әйтик, кыздырган көнбагыш бирмәгез.
Кышкы чорда чыпчыкларны ашату өчен иң кулай ризык – югары калорияле азык. Мисал өчен: уртача зурлыктагы яки вак көнбагыш орлыклары. Әлбәттә, алар кыздырылган һәм тозлы булырга тиеш түгел.
Салкын көннәрдә эре сортлы көнбагыш орлыкларының калын кабыгын чукырга алар күп энергия сарыф итә, һәм ул үзен акламаска да мөмкин. Кошлар үзләре өчен энергетик яктан нәрсә отышлырак икәнен яхшы тоя, шуңа күрә, мөгаен, мондый азыктан үзләре дә баш тартачаклар.
Азык салгычларга чистартылган көнбагыш орлыклары да салырга мөмкин.
Шулай да чыпчыкларның төп рационын тары тәшкил итә.
Басу чыпчыклары ризыкны табигатьтә дә таба алсалар, йорт чыпчыклары кеше яшәгән урыннарда гына яши торган кошлар. Шуңа күрә алар популяциясенең уңышы күпмедер дәрәҗәдә кешеләрнең ашатуыннан да тора.
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Дилбәр Гарифуллина
Комментарийлар
0
0
Хэзер милэшлэрнедэ ашаучы кошлар калмады ахрысы, милэшлэр агачта шул коенчэ утыралар, басудагы ашламалар бн юкка чыгып баралар бугай, даже чыпчыкларда эз куренэ
0
0