Маркетплейста товарны кире кайтару: сатып алучы нәрсәне белергә тиеш?

Өйдән чыкмыйча гына кием дә, көнкүреш кирәк-яраклары да, балалар өчен әйберләр дә, хәтта азык-төлек тә заказ бирергә мөмкин. Берничә төймәгә басасың да товар юлына чыга.

Онлайн сәүдә кешеләргә зур уңайлыклар тудырды. Әмма бу уңайлыкларның икенче ягы да бар. Кайбер вакытта сатып алучының уйламыйча ясаган гамәле артында күпме кешенең хезмәте, вакыты һәм чыгымы торганын онытып җибәрәбез.

Әле күптән түгел генә маркетплейсларның берсендә эшләүче хезмәткәр белән аралашырга туры килде. Ул бер вакыйганы сөйләде: аларның пунктына бер сатып алучыдан 70кә якын төрле вак-төяк әйбергә заказ килгән. Заказ зур булганга, аны әзерләүгә, җыюга, китерүгә шактый вакыт һәм көч сарыф ителгән. Әмма ахыр чиктә клиент шуларның икесен генә алган, калган товарларның барысын да кире кайтарган.

Беренче карашка, бу гадәти хәл кебек тоелырга мөмкин. Закон буенча сатып алучының товарны кире кайтару хокукы бар. Ләкин мәсьәләнең икенче ягы да бар: кире кайтарылган һәр товар артында кемнеңдер хезмәте тора.

Бер заказ артында күпме кеше хезмәт куя?
Кибеттә киштәдән товарны алып бирү генә түгел бит бу. Онлайн сәүдәнең үзенең зур системасы бар. Башта товарны складта сакларга кирәк. Аннан аны табып, җыеп, төреп, тиешле урынга җибәрәләр. Курьерлар аны юл буйлап алып бара. Маркетплейс пунктында эшләүче хезмәткәрләр кабул итә, урнаштыра, клиентка тапшыра. Ә инде товар кире кайтса, ул яңадан тикшерелә, кабул ителә, сортларга бүленә. Ягъни сатып алучы «мин алмадым гына» дип уйлаган бер гамәл артында берничә кешенең хезмәте тора.

Бигрәк тә вак-төяк товарлар турында сүз барганда, бу мәсьәлә тагын да сизелерлек. Кайберәүләр төрле үлчәмнәрдә, төрле төстәге берничә дистә әйбергә заказ бирә дә, «карап кына карармын» дип ала. Ләкин ошамаганын кире кайтару процессы сатучы һәм хезмәткәрләр өчен өстәмә мәшәкатькә әйләнә.

«Тотып карау» гадәте кайдан килә?
Белгечләр әйтүенчә, маркетплейсларның үсеше белән кулланучыларның сатып алу гадәтләре дә үзгәрде. Кибеткә барып, товарны кулга тотып карау урынына хәзер кешеләр берничә вариантка заказ биреп, өйдә сайлау мөмкинлегенә ия. Әлбәттә, кием-салымда, аяк киемендә, кайбер көнкүреш әйберләрендә бу аңлашыла. Чөнки үлчәм туры килмәскә, төс көткәнчә булмаска мөмкин. Ләкин кайбер очракларда заказ бирү җавапсыз карашка әйләнә. «Килсен әле, кирәк булмаса кире җибәрермен» дигән караш гадәткә керсә, аның нәтиҗәсен кемдер барыбер түли.

Штраф кирәкме?
Мондый очраклар турында сөйләшкәндә еш кына бер сорау туа: сатып алучы товарны нигезсез күп алып, барысын да кире кайтарса, моның өчен ниндидер җаваплылык булырга тиешме? Кайберәүләр мондый гамәлләр өчен акчалата штраф кертү кирәк дип саный. Алар фикеренчә, кеше үзенең һәр заказ артында хезмәт һәм чыгым барлыгын аңларга тиеш. Әмма икенче яктан, кулланучының хокукларын да онытырга ярамый. Сыйфатсыз яки туры килмәгән товарны кире кайтару мөмкинлеге сакланырга тиеш.

Мәсьәлә — хокук белән җаваплылык арасында баланс табуда. Бәлки, моның чишелеше штраф түгел, ә кулланучыга кире кайтаруларның ешлыгы һәм аның нәтиҗәләре турында ачык мәгълүмат бирүдер. Мәсәлән, еш кына күп күләмдә товар алып, барысын да кире кайтаручылар өчен аерым чикләүләр яки өстәмә шартлар булырга мөмкин.

Уңайлык белән бергә җаваплылык та кирәк
Маркетплейслар безнең тормышны шактый җиңеләйтте. Әмма теләсә нинди уңайлык артында хезмәт барлыгын онытмаска кирәк. Заказ биргәндә кеше бары тик үзенә кирәкле әйберне генә түгел, ә аны әзерләгән, китергән, кабул иткән кешеләрнең хезмәтен дә исәпкә алырга тиеш. Кайчакта берничә минут эчендә ясалган уйсыз заказ артында кемнеңдер берничә сәгатьлек эше, ягулык чыгымы, хезмәте һәм вакыты тора. Сатып алу культурасы да нәкъ шуннан башлана: мөмкинлекләрдән файдалану гына түгел, ә аларның бәясен дә аңлау.

Маркетплейслар заманы безгә сайлау мөмкинлеге бирде. Хәзер исә шул сайлауны никадәр җаваплы итеп куллануыбыз үзебездән тора.