Бу код күп очракта бернинди аккаунтка керү мөмкинлеге дә бирми. Әмма кеше аңында “мин кодны әйттем, димәк, минем аккаунтымны ваттылар” дигән фикер уелып кала.
Аннан соң алдарлар корбанына хәбәр килә: янәсе, “Госуслуги” аккаунтына башка төбәктән керү теркәлгән. Хәбәрдә ярдәм хезмәте номеры күрсәтелә. Кеше үзе шул номер буенча шалтырата һәм инде чын мошенниклар белән сөйләшә башлый.
Алга таба классик сценарий:
“Госуслуги ярдәме” → “Үзәк банк” → “Росфинмониторинг” → “хокук саклау органнары” → “куркынычсыз счет”.
Рәдис Юсупов кисәтә: дәүләт органнары мессенджерлар аша шалтыратмый, “куркынычсыз счет” дигән төшенчә бөтенләй юк.
Миллионнар югалткан кешеләр: көндәлек тормыштагы очраклар
Соңгы айларда Татарстанда теркәлгән очраклар мошенникларның психологик басымны никадәр оста куллануын күрсәтә.
66 яшьлек Казан кешесе 3 млн сумын “декларацияләү өчен” курьерга тапшырган;
Чаллыда 56 яшьлек ир-ат ФСБ хезмәткәрләре булып шалтыратучыларга 4,5 млн сум күчергән;
Казанда 52 яшьлек хатын-кыз “акчаны саклау” сылтавы белән 4,6 млн сумын югалткан;
71 яшьлек Чаллы кешесеннән — 11,5 млн сум;
36 яшьлек хатын-кыздан — 17,8 млн сум урланган.
Бу саннар айти-мошенниклыкның инде көнкүреш дәрәҗәсендәге проблема түгел, ә зур финанс хәвеф булуын күрсәтә.
Пенсионерларны “курьер” буларак кулланалар
Тагын бер куркыныч тенденция — мошенниклар өлкән яшьтәге кешеләрне үз схемаларына ярдәмче итеп җәлеп итә башлаган. Башта пенсионер үзе үк мошенниклык корбанына әверелә. Соңыннан аңа янәсе “тикшерүдә ярдәм итәргә” тәкъдим итәләр: шәһәр буенча йөреп мошенниклар кармагына эләккән башка кешеләрдән акча җыярга кушалар. Күпләр чын күңелдән “махсус операциядә ярдәм итәм” дип уйлый. Нәтиҗәдә, үзләре дә җинаять схемасының катнашучысы булып китә.
Акча еш кына яшерелгән хәлдә тапшырыла: кием арасына, аяк киеме тартмасына, сөлгегә төрелгән була.
“Инвестиция” — яңа буын кармагы
Мошенниклыкның иң актив үсүче юнәлешләренең берсе — ялган инвестицияләр. Җинаятьчеләр үзләрен брокер, аналитик, эре компания белгече итеп таныштыра. Алар: мессенджерларда языша; танышу платформаларын куллана; “җиңел һәм тиз керем” вәгъдә итә; ялган инвестиция платформалары тәкъдим итә.
Кеше телефоны аша “табыш үсүен” күрә, әмма акчаны кире чыгарып булмый.
Мисал өчен:
Чаллыда 36 яшьлек хатын-кыз “инвестиция платформасы” аша 1,8 млн сумын югалткан;
47 яшьлек хатын-кыз — 2,6 млн сум;
43 яшьлек ир-ат — 4,8 млн сум;
Түбән Камада 39 яшьлек ир-ат — 2,4 млн сум.
Бу очракларда мошенниклар профессиональ терминологияне бик оста куллана, шуңа күрә хәтта әзерлекле кешеләр дә алданырга мөмкин.
Ни өчен кешеләр һаман алдана?
"Навигатор" республика үзәгенең психологик ярдәм бүлеге башлыгы Аделя Анисимова фикеренчә, төп сәбәп — технологияләрдә түгел, ә кеше психологиясендә.
– Мошенниклар кешене куркыта, ашыктыра, ялгыз калырга куша, “дәүләт сере”н беркемгә дә әйтмәскә куша. Корбанга еш кына: “бу хакта беркемгә әйтергә ярамый”; “сез махсус операциядә катнашасыз”; “хәзер үк карар кабул итәргә кирәк” дип басым ясала, - ди Аделя Владимировна.
Нәкъ менә вакыт кысанлыгы һәм курку хисе кешенең тәнкыйди фикерләвен акрынайта.
Үз-үзеңне саклау өчен “Госуслуги” порталында кредитлар рәсмиләштерүгә үз-үзеңә тыю кую; мессенджерларда таныш булмаган кешеләрдән шалтыратуларны алмау; ике факторлы аутентификацияне активлаштыру; аккаунтларда чит сессияләрне даими тикшерү; шикле сылтамалар буенча кермәү; телефонга чит кушымталар урнаштырмау киңәш ителә. Иң мөһиме — беркайчан да телефон аша килгән шалтыратуга ышанып акча күчермәскә.
Әгәр кеше белән:
* ФСБ,
* полиция,
* банк,
* Росфинмониторинг,
* Үзәк банк исеменнән сөйләшәләр икән — сөйләшүне өзәргә һәм рәсми номерлар буенча мөстәкыйль рәвештә шалтыратырга кирәк.
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Лилия Гайнуллина
Комментарийлар