Бу әхлакый яманлык белән көрәшүдә фәкать репрессив чараларга гына таяну файдасыз икәне көн кебек ачык. Динсезлек карашларын көчләп кертү, атеистик принцип белән яшәешне сөрү кешелекне гадел демократик җәмгыять коруга барыбер этәрмәде, хәтта әхлакый нигезләрне какшатуның, кешенең нәфсен бар нәрсәдән өстен куюның һәм башка ватандашларның хокукларына карата ихтирамны юкка чыгаруның сәбәбе булуга без ачык инандык. Үз тормышыңның гына түгел, башкаларның гомеренә дә хуҗа булу, кешеләрнең язмышларына тәэсир итү, җаның һәм тәнең ни теләсә, шуны кылу... Җәмгыятьнең әхлаксыз һәм динсез, Аллаһы Тәгаләгә һәм Кыямәт көненә ышанмаган, ахыр чиктә ришвәтчелек һәм җәзасызлык чире белән авырган бәндәләре әнә шушы бозык уңышларга омтыла.
Шул ук вакытта исламның әхлакый һәм кануни тәртипләре бөтен кеше арасында, аның матди хәленә һәм җәмгыятьтәге дәрәҗәсенә карамастан, тигезлек һәм җаваплылык принципларын таләп итә. Кем дә кем хокуксыз эшләрдә гаепләнсә, һәм аның гаебе исбат ителсә, җәзасы котылгысыз һәм газаплы булыр. Рәсүлебез Мөхәммәд ﷺ нең ришвәтчене ачулы рәвештә искә алган берничә хәдисе бар. Шәригать кануннары буенча ришвәтне бирү дә, алу да гөнаһлы санала. Әхмәд бин Хәнбәл хәдисләре җыентыгынан алынган һәм татар мәгърифәтчесе Ризаэтдин Фәхретдиннең “Җәвәмигуль Кәлим” хезмәтендә китерелгән бер хәдисендә Пәйгамбәребез ﷺ болай ди: “Ришвәт бирүчене һәм алучыны, алар арасында булган арадашчыны да Аллаһ ләгънәт кылды”. Рәсүлебез ﷺ ришвәтчелекнең дәүләт һәм җәмгыять өчен коточкыч шаукымына: “Ришвәт таралганнар арасында курку чолгап алмаган халык юктыр”, – дип игътибар иткән.
Җәмгыятьне ришвәтчелек чиреннән дәвалап буламы? Мөселман җитәкчеләре яшәешенә күз салыйк. Гомәр бин Габделгазиз исемле хәлифә (күп галимнәр аны бишенче тугры хәлифә дип саный) алма яраткан. Бер көнне ул мөселман кардәшләре арасында алма ашыйсы килгәнлеген белгерткән. Берничә мизгелдән күршесе аңа бер кәрзин алма җибәргән, әмма хәлифә аны алмаган һәм кире кайтарырга кушкан. Кешеләрнең гаҗәпләнүенә ул: “Пәйгамбәребез ﷺ бүләкләр кабул иткән, әмма мин бу бүләкнең ришвәт булуы мөмкин дип курыктым”, – дип җавап кайтарган.
Кайсыдыр җирләрнең вәлие Фудаил бин Гияд: “Әгәр минем Аллаһ кабул итә торган догам булса, мин аны патша өчен кылыр идем. Чөнки үзем өчен генә дога кылсам, ул доганың файдасы миңа гына булачак. Солтаныбыз өчен сорасам, һәм ул изгелеккә ирешсә, халык һәм илебез дә изге булыр”, – дигән.
Тарих битләрендә гадел һәм киң күңелле булып искә алынган Әнуширван патшасы хакимлеге вакытында аның кулы астында яшәгән бер кеше җир сатып ала. Күпмедер вакыттан соң, бу кеше шул җирдә качырылган хәзинә таба һәм бу хакта ул җирнең элеккеге хуҗасына сөйли. Сатучы аңа: “Сиңа җиремне сатканчы анда бернинди хәзинә тапмаган идем, димәк, алар синеке”, – дип җавап биргән. Ләкин яңа хуҗа да: “Чит кешенең байлыгы миңа кирәк түгел, аларны үзеңә ал”, – дип, үзенекендә нык торган.
Аларның берсе дә үзен табылган хәзинәгә лаек дип тапмаган, шуңа бу бәхәскә гадел чишү табарга дип алар Әнуширван патшага баралар. Ул бу кешеләрнең гадел булуларына сөенгән һәм, киңәш итеп, балаларын өйләнештерергә һәм хәзинәне яшьләргә бүләк итәргә тәкъдим иткән. Бу тәкъвалык һәм намуслылык мисалы тагы бер кат һәр халыкның нинди җитәкчесе бар, ул шундыйга лаек икәнен исбатлый. Әнуширванның халкы патшаларыннан үрнәк алган һәм гадел дәүләттә гадел яшәгән. Бу дөньяда ришвәт биреп теләгәнебезгә ирешсәк тә, Ахирәттә бәхеттән мәхрүм калуыбыз бар.
Ришвәтчелек иманның зәгыйфьлегеннән, җәзадан курку хисе булмаганлыктан һәм хәләл белән хәрәмне аермаудан килеп чыга. Үзен ихлас мөселман дип санаган һәркем сөекле Пәйгамбәребез ﷺ нең киләсе сүзләрен искә тотарга тиеш: “Мөэмин бер гөнаһ эшләгән вакытта аның калебендә бер кара тап барлыкка килә. Әгәр ул тәүбә итеп, бу гөнаһтан ваз кичсә, аның калебе пакьләнә. Әгәр ул тәүбә итмәсә һәм гөнаһлы гамәлләр кылуын дәвам итсә, аның калебендә кара таплар саны арта һәм калебе карала”. Бу хәдисне күңелебездә саклап, һәрчак исебездә тотсак иде! Һичнинди ришвәт тә Аллаһы Тәгалә җинаятьчегә вәгъдә иткән җәзага тормый, Ул тәкъваларга вәгъдә иткән бүләкләрне дә ришвәт аша откан малга алыштырырлык түгел. Кыямәт көнендә һәрберездән “Син малыңны нинди юл белән казандың һәм аны ничек сарыф иттең?” дип соралыр. Дөньяви тормыш – сынау гына, ахырында исә безне җәза яки бүләк көтә. Каберебезгә бер генә тиенебезне алып керә алмыйбыз – фәкать гамәлләребезне генә, яхшымы алар, яманмы. Бар хакимлек Аллаһы Тәгаләгә хас, һәм без Аңа әйләнеп кайтачакбыз.
Камил хәзрәт Сәмигуллин
Фото һәм чыганак: http://dumrt.ru
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар