31 ел яшәгән нигезе көлгә әйләнде: “Улларым гына исән булсын!”

«Ирем бик яхшы кеше иде»

1995 елның май аенда Арбор авылы кызы Энҗе Нөнәгәр егете Райнур Камилевка кияүгә чыга. Бу вакытта Райнурның әти-әнисе исән, ике сеңлесе дә төп йортта, бер түбә астында яшиләр. Ике уллары туа.

Тормыш дигәннәре шома гына бармый. Райнур колхоз амбарында эшләгәндә 5,5 метр биеклектән егылып, кабыргаларын сындыра. Районда гына дәвалый алмагач, Казанга җибәрәләр. Шөкер, ул вакытта савыга. Инвалидлык төркеме бирәбез дисәләр дә, риза булмый.

Эш аты булган Райнур, гаиләсен яхшы яшәтү максатыннан, колхоздан китә, шабашкага йөри. 2022 елда машина яңартырга уйлыйлар. Казанга барып, яңа машина алалар. Энҗе бюджет өлкәсендә эшләгәч, кредитны аның исеменә рәсмиләштерәләр. Машина алган куанычтан хатынының туган авылы Арборга да барып киләләр.

Дүшәмбе көнне эшкә китәргә тиеш була. Энҗе иренең кулларына кагылып:

— Райнур, әйдә, тор, — ди. Тик ире эндәшми, селкенми дә.

— Бер җире авырмады, бер дару капканы булмады. Өрлектәй кеше иде, авырыйм димәде, йоклап яткан җиреннән китеп барды. Аның белән ничә еллар яшәп, бер тапкыр да сүгенеп сүз әйтмәде. Каенатам печән әзерләргә ярата иде, терлек асрап, гади колхозчы тормышы белән яшәдек, — ди Энҗе.

Ялгызы калгач та, терлекләрен бетерми Энҗе. Зур малларга көче җитмәгәч, кәҗә-сарык, каз асрап сатуга күчә. Яшәргә, акча табарга кирәк булгач, токмачын кисеп сата, заказга гөбәдияләр пешерә.

— Быел гына да алты сарык Корбанга саттым. Янгын вакытында ниндидер бер могҗиза белән сарыклар уттан чыккан. Моны белеп, тагын бер тәкәне гакыйка корбанына дип алып киттеләр, — ди Энҗе.

Яңадан тормыш башларга

6 октябрьгә каршы төндә Камилевлар хуҗалыгында янгын чыга.

— Кышка әзерләндем, — ди Энҗе. — Шикәр комы, оннарны күп итеп алып куйдым, өч суыткыч тулы ит иде. Яшелчәләрне идән астына саклауга куйдым. Печәнлек тулы печән, келәт тулы ашлык иде. Берсе дә калмады, янып беттеләр.

Аяклары авырткач, больничный алган булган. Сеңлесе Зиләгә дә: «Эшләрлек рәтем юк, бүген иртә ятмый булмас», — ди. Намазларын укып, сигезенче яртыда ята. Гомер булмаганны, бер дә уянмыйча, төнге бергә кадәр йоклый. Кисәк кенә уянып китә: бөтен ишегалды кып-кызыл ут, лапас-курасын ялкын чорнап алган. Өстенә эләктерердәй кием эзләп азапланмый, баскыч башында яткан иске чалбарын киеп, урамга йөгерә.

— Өстемдәге шул киемнәр белән калдым, өйгә кабат керерлек булмады, документларга кадәр янды. Ишегалды кызган, чиләк белән су сибәрлек түгел иде инде, — ди Энҗе. — Ирем үлгәннән соң: «Кешедән ким яшәмим», — дидем. Сөт җыярга кердем, өстәвенә клубта эшләдем. Бераз булса да акча булсын дип тырмаштым. Кешедән сөт сорамыйм дип, кәҗә асрадым, ул да янып үлде.

Йорт-җирсез калган Энҗене Нөнәгәр халкы үзләренә сыендырмакчы була. Сеңлесенең ире Рәис аны Арбор авылына алып китә.

— Авыр чакта туганыңа сыенасың, диләр. «Без сиңа чит кеше түгел, үзеңдәге кебек хис ит», — диләр. Мин аларга бик зур рәхмәтле. Арбор, Нөнәгәр халкына да рәхмәтем чиксез.

Дүрт трактор, бер машина, утыздан артык ир-егет. Янгыннан соң килеп, нөнәгәрлеләр янгын булган урыннарны чистартканнар.

— Бу авылга килгән килен булсам да, һәркем ярдәм кулы сузды. «Аллага шөкер, мине хөрмәт итәләр икән», — дип, гомер буе тапкан малларымның кара күмергә калганына көенеп, ярдәм күрсәтүләренә сөенеп еладым. Килен булып төшкән нигезне көчемнән килгәнчә сакладым. Ике як күрше белән бик дус-тату яшәдек, ызан бүлешмәдек, ике арада койма кормадык. Бар теләгем — улларым гына исән булсын, — ди ул.

«Балалар хакына түзәм»

Йортсыз-җирсез калган ананың ике улы да махсус хәрби операциядә. Икесенең дә гаиләсе бар: берсенең — өч, икенчесенең бер баласы. Берсе Балтачта, икенчесе Казанга төпләнгән. Олы улы отпускка кайткан булган, янгыннан соң кабат ил сагына киткән.

Бу хәлләрне ишеткән икенче улының командиры янгын булу турында белешмә җибәрсеннәр, берничә көнгә булса да кайтып, әниеңнең хәлен белеп килерсең, дигән. Әлегә Энҗе тиешле органнардан җавап көтә.

— Кайтып нишлисең инде, улым, кайтыр нигез калмады бит, дидем. «Юк, әни, кайтып үзеңне күрми йөрәгем тынычланмый», — дигәч, аның кайтуын көтәм, — ди ана.

Ярдәм итәргә теләүчеләр 89196893646 номеры аша Энҗенең сеңлесе Зилә Мотыйгулла кызы Гозәерова исеменә «Помощь погорельцам» дип акча күчерә ала (Саклык банкы).