1990 елның 25 октябрендә әнисенең туган авылы Көшкәтбашта яңа кабер калка. Әнисез дә, әтисез дә калган 13 яшьлек кыз язмышын хәл итәргә туганнар җыелыша. Әтисенең Пермьдәге апасы да, башка туганнары да үзләренә чакыра. Соңгы сүзне Куныр авылында яшәүче апасының ире Мәгъсүмҗан Хөсәенов әйтә: “Балалар йортына да, башка җиргә дә җибәрмибез, бездә үсәчәк”, - ди.
Кунырга киттем
- Минем әни бик булган хатын иде. Авыр эштән кайткач, бер әбигә кич утырырга барыр идек, - ди Ләйсәрә. - Шунда алар сөйләшә-сөйләшә бәйләү бәйли иделәр. Үзе үлгәч, бер сандык бәйләнгән әйбере чыкты. Хатын-кызларга гына түгел, кечкенә балаларга да, ирләр өчен дә бәйләп куйган иде. Үләсе елында гел әйтте. Кызым, баскан килеш йоклап йөрим, үләсе елым ахры, быел әллә нишләдем, диде.
Өйләренең тәрәзәләренә такталар кагып, терлекләрен колхозга тапшырып, Ләйсәрәне Куныр авылына алып китәләр. Ул Кунырга барганда әнисе белән бертуган апасы белән җизнәсенең биш баласы үсеп җитеп таралышкан, өченче малайлары төп йортта калып, ике баласы туган була.
Икенче тормыш башлана. Апасы Нурлыхода Ләйсәрәнең әнисе кебек аш-суга, кул эшенә бик оста була. Пирогларны өеп-өеп пешереп куяр иде, дип искә ала Ләйсәрә. Төп йорттан кунаклар өзелми. Берсендә килгән кешеләргә башын күтәреп карарга да оялып савыт-саба юып йөргән кызны җизнәсенең бертуган сеңлесе Җиһания апа кочаклап ала да: “Утыр әле яныма, ник син шушы кадәр оялчан. Кыюның бәхете артык, кою бул, оялуыңны бүгеннән үк бетер”, - ди. Нәкъ шул вакыт веранда ишегеннән сары кош очып керә. “Сандугач бу. Сандугач тоткан кешенең бәхете була, диләр. Ләйсәрәгә тоттырырга кирәк”, - дип тәрәзәгә бәргәләнүче кошны кызга тоттыралар. Могҗизамы, вакыты җиткәнме, кыз оялу гадәтеннән арына башлый.
- Апалар йортында җизнинең ныклы җилкәсе артына ышыкланып, апа, өйдәге абый белән киленнең, балаларның ягымлы карашларын тоеп яшәдем. Дөм ятим булсам да, ятимлекне сизәмәдем. Җизни беркемгә кырын карарга рөхсәт итмәде. Аның кебек игелекле кеше бу дөньяда юктыр. Апа үземнең кан инде, җизнигә мин беркем түгел. Ул мине гел мактап торды. Аларның гаиләсендә бер-берсенә кычкырып эндәшү бөтенләй булмады. Өйдә ничә төрле гаилә яшәвенә карамастан бездә җылы учак яктысы гына дөрләде, - ди Ләйсәрә.
Классташлары янына 33нче бала булып килеп кушыла. Класс җитәкчесе Гөлнур апасы Хәбибуллина куркак, оялчан, читенсенеп басып торучы кызны классташлары алдына чыгарып бастыра да, бу кызның исеме Ләйсәрә, берәрегез дә аңа авыр сүз әйтеп җанын телгәләргә тиеш түгел, аңладыгызмы, дип сораулы карашларын укучыларга төби. Ник берсе кыерсытып карасын. Классташлары сумкаларына кадәр күтәреп кайта башлый. Кыз мондый кадер-хөрмәтне күргәнмени?! Түнтәр мәктәбендә аны әллә әтисез булганга, әллә башка сәбәп белән гел кыерсытканга, биредә дә шул хәл булыр дип нык курка ул. Түнтәр мәктәбендә күпме нахакка рәнҗеткәннәрен бер үзе генә белә Ләйсәрә. Мәктәптә югалган бар нәрсәне аңа сылтыйлар. Хәтта, берсендә, бер укытучының кибеттә төшереп калдырган акча янчыгы өчен дә аны гаеплиләр. Икенче көнне шул укытучы белән класс җитәкчесенең классташлары алдында нахакка сүккәндә Ләйсәрә оятыннан чак аңын җуймый. Өенә елап кайтып кергәндә бөтен киеме канга буыялып беткән була. Бераз гына борчылса да борыны каный торган гадәте бар иде шул. Әнисенә үзен кимсетүләрен әйтергә курка. Әнисе мәктәпкә барып әйтсә, тагын да начар булыр дип уйлый. Әнисе җебеп төшкән хатын түгел, кызын яклый белгән булыр иде дә бит.
- Куныр мәктәбе укытучылары миңа карата бөтенләй икенче карашта булды, - ди Ләйсәрә. - Беркайчан караңгы чырай күрсәтмәделәр. Гөлнур апа мине яралы баласын яклаган кош сыман канат астыннан чыгармады. Беренче көнне үк Гөлфинә исемле кызга беркетте. Ул минем иң якын дустыма әверелде, без әле дә дуслар. Гөлфинә беренче көннән әйтеп куйды, безнең авылда олысы-кечесе белән исәнләшәсе, исәнләш, диде. Кунырга килгәндә кешеләргә күтәрелеп карарга да курка идем, нинди исәнләшү. Өйрәндем.
Гөлнур апасы Шода авылыннан килеп укыта. Шода укучылары автобус белән кайтып китә, ә ул Ләйсәрә белән сөйләшә-сөйләшә Куныр урамы буйлап кайта да, туры юлдан Шодага җәяү китә. Бары буранлы-яңгырлы көннәрдә генә автобуска утыра. Үзенең гаиләсе, хуҗалыгы, ире, каенанасы, балалары, терлекләре бар. “11 классны тәмамлап чыкканчы ул минем белән мәктәптән кайтты. Мәдәният институтына килеп керүемә дә укытучым сәбәпче. Шодага Мирхәйдәр Фәйзи музеена кино төшерергә килгән Наил Дунаевны күреп, минем сәләтле бер кызым бар, алып килим әле шуны бирегә, тыңлап карагыз, дип мине җитәкләп алып барды”, - ди Ләйсәрә.
Юктан башланган тормыш
Имтиханнар тапшырып, мәдәният институтына укырга керә. “Казанга укырга килгәч, апалар акча бирде дә, киленебез Гөлсинә апаның туганы Галия апа янына барырга куштылар. Ул кием кибетендә эшли иде. Матур киемнәр алырга ярдәм итте. Өченче курста укыганда җизнинең туганы Минзирә апа акчаң да булыр, миңа да җайлы булыр, базарда сату урыным бар, ярдәм итешергә кил әле, дип чакырды. Шимбә-якшәмбе көннәрендә базарда эшләп, эш беткәч өенә алып кайтып, ашатып-эчертеп, ашаулар төяп җибәрә иде. Пенсия дә алдым, эшләдем дә. Иптәш кызлар хәзер дә әйтә, безнең автобуска түләр акча булмаганда, син иркенләп акча тоттың, соңгы мода белән киендең, диләр. Чыннан да шулай булды. Акчаны әни кебек кадерләп саклап тоттым, акчасыз тормадым, теләсә-ни алып туздырмадым”, - дип искә ала ул.
Укыганда насыйп ярын очрата. Диплом алгач, Актаныш районы егете Айзат белән кавышалар. Шул елны Гөлнур апасының юбилеена кайталар. Алар классыннан 5 кеше сәнгать юлыннан киткән була. Юбилей барышында Айзат белән Ләйсәрә дуэт җырлый, Айзат гармунда уйный. Районнан да кешеләр килгән була. Шунда Резеда Сәләхиевна бу талантлы яшьләрне районга кайтарту турында уйларга кирәк, ди.
Яшь гаиләне Балтач районына клубка эшкә чакыралар. Шәйхелмәрдановлар Балтач ягына кайтырга риза була. Ике авылдан эш урыны тәкъдим итәләр. Ләйсәрә туган авылы Түнтәрне сайлый. Йорт бирәләр. 19 февральдә Түнтәр авылына кайталар, 23 февраль көнне авыл халкы көче белән 3 сәгатьлек концерт куялар. Китапханәдә эшләүче Гөлнур Закирова кемнең нәрсәгә сәләтле булуын яшь парга әйтеп тора, авыл кешеләре берсе дә каршы килмичә сәхнәгә чыга. Авыл җирлеге башлыгы Рәйсә Галимҗановна Айзат белән Ләйсәрәгә, авыл халкына җылы сүзләрен ирештерә. Яшь кадрлар канатланып җиң сызганып эшли башлыйлар. Бернәрсәсез кайтып кергән яшь гаиләгә авыл халкы да тормыш башлап җибәрергә ярдәм итә. Рәфкат Зарипов белән Габделфәрт Газимов гаиләләре үз балаларыдай якын күреп, яшь гаиләне канат астына ала.
Айзат Чечняда сугыш уты кичеп кайткан кеше буларак, бар ситуациядән дә чыгу юлын таба белә. Ләйсәрә үскән иске йорттан сәке алып кайтып, шунда йоклыйлар. Бала тугач, сәке башыннан бала караваты ясый. Юынгычлары булмагач, шешәдән юынгыч эшли. Шулай тормыш башланып китә. Бүген инде аларның ике балалары үсеп җиткән.
- Укытучым Гөлнур апа сәнгать юлында миңа зур өметләр баглаган булганнардыр. 25 сәнгать өлкәсендә эшләсәм дә, сәхнәгә чыкмадым. Ирем Айзатның талантын ачу юлында эшләүне үземә максат итеп куйдым, - ди Ләйсәрә. - Үсмер чорым бәхетле гаиләдә узды. Мәгъсүмҗан җизни безнең йортның тоткасы, ныклы таянычы булды. Апа әнием кебек елый-елый тормыш алып бармады, өйдәгесен карап, җизни белән бәхетле гомер итте. Бәхетнең яхшы ир икәнен мин алар гаиләсендә аңладым. Җиһания апа өйрәткәнчә кыюландым, аның сүзләрен тормыш девизым иттем. Бүген мин юлымда ярдәм кулы сузучыларга да, кимсетүчеләргә дә рәхмәтле булып, үҗәтләнеп үз юлымны таба алуыма шөкер итеп яшим.
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар
6
0
Елап беттем..... Бәхетегезне аллаһыбыз арттырып торсын! Актаныш, Иске Кормаш, Һидая апагыз.
0
0
8
0
Уф, елый елый укыдым, яшь аша кузем курми, укып бетердем.
0
0
3
0
Аллага коннэрдэ бэхетлэре мул булсын пар канатларнын. Айзат та бик кешелекле..
0
0
4
0
Һәркемнең бәхетле булырга хакы бар. Авырлыкларны җиңеп , бүгенге көнгә килеп җитә алуың белән бәхетле син Күрше кызы Ләйсәрә.Юкка гына ,,Тормыш - башыңны ормыш" , димәгәннәрдер инде ул.Ятимлек ачысын татып үссәң дә,яшь аралаш елмаерга өйрәнгәнсең ,тормышта үз юлыңны таба алгансың , дип сокланам сиңа.Ятим -яклаучызны каккан -суканнардан күпкә өстен чыгып , матур күңелле булып кала алгансың , әлһәмдүлиЛләһ. Әйдә , үткәннәр үткәндә калсын , бүгенге көнгә килеп җитә алуң - әниеңнең хәер - догасыдыр.Алдагы тормышың хәерле , бәхетле булсын Ләйсәрә.
0
0