Ленар Галәветдинов турында якыннары: «Караңгылык эчендә дә елмая белде»

«Шаян-шук бала булып үсте»
Кайбер кешеләр бу дөньяга артык якты булып туа бугай. Аларның тавышы да, көлүе дә, хәтта йөреше дә хәтердә кала. Алар кергән йортка җан иңә, алар утырган табын шаулап тора, алар сөйләгән сүзләрдән кешеләрнең күңеленә ниндидер җылылык күчә. 

Мамадыш районының Шәдче авылында туып үскән Ленар Галәветдинов нәкъ шундый егетләрдән булган. Аның турында «Ул бик якты кеше иде» дип искә алалар. Чөнки Ленар чынлап та кешеләрнең күңеленә ут кабыза белгән. Үзе янып яшәгән. Үзе көлгән. Башкаларны да көлдергән. Әмма аның шаяруларының төбендә һәрвакыт тирәнлек булган. Тормышны бик нечкә тоя белгән кешеләрдә генә була торган тирәнлек.

Шәдче авылындагы Галәветдиновлар йортында төпчек малай булып дөньяга килгән ул. Өлкән абыйсы Илдар бүген дә энесе турында сөйләгәндә тавышындагы җылылыкны яшерә алмый.

– Ленар миннән 13 яшькә кечерәк. Кечкенәдән үк энекәш турында хыялландым мин, – дип истәлекләре белән бүлеште ул безнең белән. –  Язмыш исә миңа нәкъ шундый энекәш бүләк итте дә: шаян, тынгысыз, бөтен өйне үз тирәсенә җыя торган малай. Ленар шаян-шук бала булып үсте. Авыл малайларына хас булганча, су буйларында да йөрде, көрәш мәйданнарында да чыныкты, маҗараларга да юлыга иде. Үзешчән смотрларда катнашты.

Әмма аның холкындагы төп сыйфатлар шул чакта ук күренә башлый: курку белмәү, кешеләргә тартылу, тормышны бөтен йөрәге белән ярату.

– Көрәш белән җитди шөгыльләнде. Сабантуй мәйданнарында батыр булып калды. Авыл кешесе әле дә хәтерлидер: бил алышканда да Ленарның күзләрендә ниндидер тыныч ышаныч була торган иде. Көчен күрсәтү өчен түгел, үз-үзен сынар өчен көрәшә иде ул, - ди Илдар.
Әмма аның төп көче кулында түгел, күңелендә була.
 
«Бер мәзәк яздым әле, укып кара»
Галәветдиновлар нәселе үзе дә иҗатка якын кешеләрдән. Әтиләре шигырьләр язган, район газетасында эшләгән, баянда уйнаган. Әнисе матур итеп җырлаган. Өйләре һәрвакыт сүз, моң, җыр белән тулган. Ленар да иҗатка башы-аягы белән кереп киткән.
Мәктәп елларында ук сәхнәгә тартылган егет. Соңрак КВН дөньясына чумган. Мамадышта «Биш бармак» командасын оештыруы да очраклы түгел. Ул кешеләрне туплый белә торган кеше булган. Үзе янына талантларны җыйган, дәртләндергән, канатландырган.

– Аның өчен юмор — тамаша гына түгел. Ул кешеләрне якынайту чарасы булды. Ленарның мәзәкләрендә усаллык, кемнедер түбәнсетү юк иде. Киресенчә, ул кешеләрнең кимчелекләренә дә җылылык белән карый белде. Шуңа күрә аның шаяруларын яраттылар. Чөнки ул көлдерү өчен генә түгел, күңелне җиңеләйтү өчен шаяртты. Төн уртасында миңа: «Бер мәзәк яздым әле, укып кара», — дип хәбәр җибәрә. Илһам килсә, вакыт белән исәпләшмәде. Чөнки иҗат аның өчен һава кебек кирәк иде, - ди абыйсы.
 
Тарихчы
Мәктәптә укыганда Ленар бары яхшы билгеләргә генә укыган. Аннан соң Алабугадагы педагогия институтының технология факультетында укуын дәвам иткән.  

– Ул баш-аягы белән патриот кеше. Армиягә барып кайтыйм, үземнең иптәшләремнән калмыйм әле, дип үз теләге белән хезмәт итәргә китте. Укуын туктатып торды. Таҗикстанда тынычлыкны тәэмин итү дивизиясенә гранатометчы итеп билгеләнде. Туган якка әйләнеп кайткач уку йортын тәмамлады.

Ленар төп һөнәре буенча тарих укытучысы. Туган авылы мәктәбенә кайтып эшли башлагач, балалар аны шундук үз иткән. Чөнки ул дәреслек артына яшеренмичә, тарихны үзенчәлекле итеп укыта, үз ысулларын гына куллана. Гүя ул үзе шул хәлләрнең шаһите, укучылар аның авызына гына карап утырган.

Ленар укучылары белән туган як тарихын өйрәнгән. Авыл кешеләренең язмышларын барлаган. «Мамадыш тавышы» газетасының беренче мөхәррире Мәхмүт Бөдәйли турында фильм төшергән. Балаларны да шул эзләнү дөньясына алып кергән, алар күңелендә ут кабызган ул.
 
 «Могҗиза бу»
2022 елда махсус хәрби операция башлангач, аңа да чакыру килә. Илдар әйтүенчә, ул бу хәбәрне тыныч кабул иткән. — «Чакырганнар икән — китәм», — дигән ул.

– Махсус хәрби операция зонасына китәр алдыннан ул корбан чалдырды. Туганнарны җыйды, Коръән ашын үткәрдек. Казанга укытуларга китәр алдыннан ул авылга кайтып килим әле, дөнья хәлен белеп булмый, саубуллашыйм, диде. Аннан кире кайтып килгәндә, хәрби комиссариаттан шалтыратып: «Сез чакыру исемлегеннән алынасыз», дип шалтыратканнар. Җиңел сулап куйдык, әлбәттә. Шуннан соң аңа сүзләр ишетелә башлаган, янәсе, ни өчен китмәде икән. Сөйләшеп калдырдылар микән әллә, диючеләр табылган. Үзе үк хәрби комиссариатка барып китәрдәй булган хәтта. Төрле сүзләр ишетүе гадел кешегә бер дә рәхәт булмагандыр. Инде мобилизациянең икенче агымы игълан ителгәч, бу юлы аны читләтеп үтмәгән.

— Әти күптән вафат, ә әни мәрхүмә бездә яшәп тора иде. Китәр алдыннан, Шәдчегә кайтып килергә булган. Бик күңелле китте ул. Миңа сәер генә бер хәл турында сөйләде. «Урамга чыктым да, Аллаһы Тәгаләдән бар да әйбәт булсын, дип ялвардым. Бер заманны коеп яңгыр ява башлады. Ышанасыңмы, өстемә бер тамчы да төшмәде. Могҗиза бу», — ди. Бу сүзләрне ул чакта мин җитди кабул итмәдем. Аның бөтен сүзләре дә шуклык, шаярту белән үрелгән иде чөнки. Икенче көнне иртә белән Мамадыштан Казанга озатырга төштек. «Әйләнеп кайтам мин, үзем сизәм, аяк белән нидер булачак, мөгаен, яраланамдыр, кайтам мин», - ди.

Ленарның бу сүзләре рас килә. 2023 елның җәендә сул аягы яраланган. Алгы сызыкта вакытта окоптан чыкканнар гына, каршы як егетләрне утка тоткан. Ленар моннан качып окопка сикергән. Тик ни кызганыч сикерүе генә һәлакәт белән тәмамланган, аягын сындырган. Шул килеш әле күпме йөргән, чөнки хәрби биремне үтәмичә алгы сызыктан чыгарга ярамый. Түзә алмаслык авыртуларны тешен булса да кысып түзгән, күпмедер вакытка дарулар белән баскан. Сынган аягы да дөрес ялганмаган.  

— Аны ахыр чиктә Россиягә эвакуацияләп, госпитальгә җибәргәннәр. Биредә шул сынган аягын янәдән сындырып яңадан дәваладылар. Әле шунда да «Мин сезгә аяк белән кайтачакмын, дигән идем. Тәки шулай булды бит», дип хәтта шаяртырга да тырышты әле. Озак кына госпитальләрдә ятты. Аягын саклап калу мөмкинлеге дә туды, шөкер, - ди Илдар.
 
«Опера»
Сүзебез Ленарның позывной алуына барып тоташа. Әле Казанда полигонда өйрәтүләр вакытында ук Ленар кычкырып җырлап йөргән. Иптәшләре дә: «Ой, син опера җырлаучы бит дигәннәр дә», шул кушамат позывной булып калган.

— Иң элек ротаның мотоукчылар бүлекчәсенә эләкте ул. Аннан соң аягы белән дәваланып чыкканнан соң тау-штурмлаучы бригада составында хезмәт итте. Соңгы китүендә ул шактый моңсу булып китте. Ягьни беренче китүендә елмаеп, шаярып китсә, соңгысында бөтенләй кәефе булмады. Чөнки яу кырында югалтулар чиксез, ә бу кәефкә дә бәрә. Киткәндә дә безгә үгет буларак «Дус, тату яшәгез», дип гүя нәсыйхәтләде.

Яу, бәрелешләр Ленарны үзгәртә. Ләкин иң гаҗәбе — алгы сызыкта да ул кешеләрне көлдерүдән туктамаган. Иптәшләренә мәзәкләр сөйләгән. Тыныч тормыштагы дусларына шигырь, җырларын яздырып видеоларын җибәргән. Куркыныч шартларда да тормышка ябышып яши белгән.

— 2025 елның сентябрь башында миңа шалтыратып: «Абый, мине югалтмагыз, алгы сызыкка кереп китәбез. Аннан тиз генә чыгып булмас», диде. Шуннан соң хәбәре булмады. Без үзебезчә эзли башладык. Соңрак килеп иреште, Покровское юнәлешендә хәрби бурычын үтәгәндә батырларча һәлак булган. 2026 елның 22 гыйнварында аны әти-әниебез янында җирләдек. Күңелемдә калган бер шомлы хис белән дә уртаклашыйм әле, бабайның иң кечкенә энесе Гәрәй исемле булган. Бик яшьли фронтка армиягә киткән, командирлар курсы узып Польшада командир дәрәҗәсендә сугышкан. Гвардия капитаны Гәрәй Галәветдинов 1944 елны 28 яшендә һәлак булган, Польшада хәрби зиратта җирләнгән. Шулай ук шундый шук, үткен булган. Олырак апайлар да Ленар энемне аңа охшатып: «Гел Гәрәй инде» дип йөрттеләр. Шуңа бу Ленар махсус хәрби операция зонасына киткәч, күңел түрендәге куркыныч, шомлы эчне пошырып торган бер факт иде, Гәрәй абыебызның язмышын кабатламасын дип уйлаган идем. Шулай булды да. 
 
КВНчы
Рамил Агдеев сөйләвенчә, аларның Ленар белән танышлыгы ул Чаллыдан Казанга күчеп килгәч башлана. Ленар шул вакытта үзенең «Биш бармак» командасы белән Татар КВНында чыгыш ясарга килә. Соңрак алар арасында ныклы дуслык барлыкка килә. 2020 елда исә Ленар җитәкләгән команда «Әйдә, Шаярт!» телевизион лигасында җиңү яулый.

Рамил әйтүенчә, алар еллар дәвамында бергә күп вакыйгалар кичергән, төрле сәяхәтләрдә булган. Аеруча Татар КВНы җыелма командасы белән Казахстанның Астана шәһәренә барулары күңелдә җылы хатирә булып саклана.

Аның сүзләренә караганда, Ленар бик иҗади, энергияле һәм тирән фикерле кеше булган. Юмор аның табигатенә сеңгән: кайчак ул үз уйларыннан үзе генә дә рәхәтләнеп көлеп утыра торган булган. Бу хәлне күреп, тирәдәгеләр гаҗәпләнеп сорау бирсә, ул күңелендәге мәзәк фикерләрдән көлүен әйткән.

Рамил Ленарны татар юмор дөньясындагы иң көчле талантларның берсе дип атый. Мамадышта ул КВН тормышының үзәгенә әверелгән, тирәсенә иҗади яшьләрне туплый алган. Ул кешеләргә һәрчак җылы мөнәсәбәттә булган, шуңа күрә аны да күпләр хөрмәт иткән һәм яраткан. Моннан тыш, яшь командалар белән эшләп, аларны сәхнәгә чыгаруда да зур көч куйган. Күп кенә егет-кызлар өчен КВН дөньясына беренче адым ясарга ярдәм иткән шәхес булып истә калган.

Алмаз Нурлыев, блогер: 
—  Караңгылык эчендә дә елмаю өчен сәбәп таба алган егет ул. Бу сыйфат һәркемгә дә бирелми. Кайбер кешеләр нинди генә катлаулы вазгыять булса да яктылык ясый белә. Үзе янына талантлы яшьләрне җыеп торды. КВН командаларына ярдәм итте. Татар юморын үстерде. Татарча стендапка яңа сулыш өрде. Күпләр өчен ул сәхнәдәге артист кына түгел, рухи терәк тә булды. Чөнки Ленар үзе дә сизмәстән кешеләргә ышаныч бүләк итә иде.
Сентябрьдән соң элемтә өзелде. Туганнары көтте, өмет итте. Ленар өйләнергә дә өлгермәгән иде.
Балаларын сөяргә дә. Картлыкка җитәргә дә. Ләкин ул кешеләр күңелендә тирән эз калдырырга өлгергән. Бу — һәркемгә дә бирелми торган бәхет. Ленар Галәветдинов кешеләрне көлдереп яшәде. Үзе дә елмаеп яшәде. Һәм кешеләр хәтерендә җылы елмаю булып калды. Быел 9 май көнне Шәдче авылында җирләнгән Ленар дустым Галәү янына кереп чыктым, хәлен белергә килдем. Күңелемдәге уйлар белән бүлештем. Онытырга хакыбыз юк. Без истә тотканда, алар да мәңге яшәячәк. 

Рамил Агдеев сөйләвенчә, аларның Ленар белән танышлыгы ул Чаллыдан Казанга күчеп килгәч башлана. Ленар шул вакытта үзенең «Биш бармак» командасы белән Татар КВНында чыгыш ясарга килә. Соңрак алар арасында ныклы дуслык барлыкка килә. 2020 елда исә Ленар җитәкләгән команда «Әйдә, Шаярт!» телевизион лигасында җиңү яулый.

Рамил әйтүенчә, алар еллар дәвамында бергә күп вакыйгалар кичергән, төрле сәяхәтләрдә булган. Аеруча Татар КВНы җыелма командасы белән Казахстанның Астана шәһәренә барулары күңелдә җылы хатирә булып саклана.

Аның сүзләренә караганда, Ленар бик иҗади, энергияле һәм тирән фикерле кеше булган. Юмор аның табигатенә сеңгән: кайчак ул үз уйларыннан үзе генә дә рәхәтләнеп көлеп утыра торган булган. Бу хәлне күреп, тирәдәгеләр гаҗәпләнеп сорау бирсә, ул күңелендәге мәзәк фикерләрдән көлүен әйткән.

Рамил Ленарны татар юмор дөньясындагы иң көчле талантларның берсе дип атый. Мамадышта ул КВН тормышының үзәгенә әверелгән, тирәсенә иҗади яшьләрне туплый алган. Ул кешеләргә һәрчак җылы мөнәсәбәттә булган, шуңа күрә аны да күпләр хөрмәт иткән һәм яраткан. Моннан тыш, яшь командалар белән эшләп, аларны сәхнәгә чыгаруда да зур көч куйган. Күп кенә егет-кызлар өчен КВН дөньясына беренче адым ясарга ярдәм иткән шәхес булып истә калган.

 
Ленар абыйсы, апасы белән