«Өйдәге соңгы әйберне дә фронтка җибәрдек»: 77 яшьлек казанлы әби көн-төн хәрбиләргә кием тегә

Алай гына да түгел, мобилизациянең беренче көненнән 77 яшьлек Рузалия апа тегү тегүдә.

Дөнья түгәрәк

Әлеге гаиләне күптәннән беләм. Рузалия ханымның көн дими, төн дими өйдә тегү теккәне турында да хәбәрдар. Ләкин бу хакта язуымны, башкаларга белдертүемне теләмәде. “Күңелем кушканча эшлим, минем хакта дөньяга шауларга кирәкми”, – диде ул.

Бер көнне безнең йортта яшәүче Роза апа Сөләйманованы күрдем. “Син ишеттеңме, Рузалия апага волонтер хезмәте өчен медаль биргәннәр. Алар үзләренең җиңел машиналарын да егетләргә бүләк иткәннәр”, – диде Роза апа. Минем хәзерге күршем Роза апа, заманында Иске татар бистәсендә Гомәр абый Мостафиннар белән күрше булып яшәгән. Роза апаларның өйләре янгач, күршеләре Мостафиннар аларны үзләренә сыендыра. Иске татар бистәсендә бу ике гаиләнең дә нигезләре калмаган. Инде күптән Казанның төрле почмакларыннан фатирлар бирелгән. Әмма әти-әниләре арасындагы дуслык, аралашу бүген балаларында дәвам итә, бер-берсенең хәлләрен белеп яшиләр. Рузалия апаның тегү теккәнен дә, Гомәр абыйның 79 яшендә әле дә эшләвен дә Роза апа белән очрашкан саен сокланып сөйләшеп торабыз.

Рузалия апа белән Гомәр абыйны каян беләмме? Моннан 20 еллар элек, безнең гаилә Казанга күченеп килгәч таныштык. Аларның бакча кишәрлеге безнекеләр алган нигез белән күрше иде. Аларның ярдәмен без дә күп күрдек. Яшьләре олыгайгач, җирдә эшли алмый башлагач, кишәрлекләрен балаларына бүлеп бирделәр. Һәм бүген яши торган йортларыбыз да Казан шәһәрендә бер урамда, кул сузымында гына. Аралашып яшәү шул еллардан бирле килә.

“Без дә ярдәм итмәсәк”

Гомәр абый әле дә: “Рузалия апаңның кулына газета алып кайтып тоттыруың булды, догалар укый, мәчетләргә йөри башлады”, – дип көлеп искә ала. Заманында озак еллар элемтә министрының сәркәтибе булып эшләп лаеклы ялга чыккан Рузалия апаның дин юлына кереп китәсенә ул чакта хәтта гомер иткән ире дә ышанмады. Газетада чыккан догалар гына җитми башлагач, дин сабакларын укырга дип мәчет мәдрәсәсенә укырга керде. Илдә мобилизация башлангач, егетләргә ярдәм итү максатыннан “Мәрҗани” мәчетендә оешкан волонтерлар янына бара. Тегүчеләр кирәклеген белеп, кулы эш белгән Рузалия ханым тегү тегәргә була.

– Сетка үрүчеләр шактый булса да, тегүчеләр бик аз иде. Мин кулдан килгәнчә тегү белән ярдәм итәрмен, дидем шул вакытта. Госпитальләрдә ятучы егетләргә кирәк әйберләр шактый. Заказларны әйтүгә тегә башладым. Көн саен йөрү авыр икәнен аңлагач, өйдә эшләргә булдым, – ди Рузалия апа.

Бүген аларның өйләрендә ике тегү машинасы. Берсе ватылса икенчесендә тегәрмен дип тагын бер машина сатып алган. Тукымаларны кешеләр бирә. Кемнәрдер мәчеткә китерә, волонтерларның офисына китерүчеләр дә,  Рузалия апаның өенә алып килүчеләр дә бар. “Кешеләрдә тик ята торган тукымалар шактый. Кемдә нәрсә бар, китерәләр. Тукыманың төренә карап, егетләргә кирәк әйберләрне тегәм, сатып алган юк. Ә менә сеткалар үрер өчен кызларга чималны сатып алырга туры килә”, – ди Рузалия апа.

“Фатирны бушаттык”

Гомәр абый көлә, фатирда артык әйбер калмады, тик яткан бар тукымадан киемнәр тегеп бетерде, ди. Аңа Рузалия апа кушыла, өйдә булган ике әйбернең берсен егетләргә җибәрдек, артык әйбер калдырмадык, ди. Гомәр абыйның гомер буе җыйган бөтен эш кораллары егетләргә киткән. Берничәсе генә калган. Хәтта ике чәч алу машинасының берсен егетләргә җибәргәннәр. Безгә караганда егетләргә күбрәк кирәк, ди Мостафиннар.

– Бакчада кадаклар бик күп иде. Кирәкмәс инде болар дип ташлаган идек. Менә шуңа бик үкенәбез. Егетләргә кирәк булыр дип ул вакытта башыбызга да килмәде. Сугыштагы егетләргә безнең ярдәм бик кирәк. Алар һәрвакыт бер урыннан икенчесенә күченеп йөри, алга барган саен бөтен әйбер яңадан кирәк, – ди Гомәр абый.  

Узган ел ахырында үзләре йөри торган җиңел машиналарын да егетләргә җибәргәннәр. “Гомәргә машинада йөрү авырлашты. Оныкка бирмәкче идек, алмады. Улыбызга да әйтеп карадык, ул да баш тартты. Гомәр белән сөйләштек тә, егетләргә җибәрергә булдык. Фронттагылардан рәхмәт сүзләре килеп иреште, безгә мондый машина җирле халык арасында йөрү өчен бик кирәк иде, рәхмәт сезгә, дип язып җибәрделәр. Монда күгәреп, тик ятканчы, егетләргә файдабыз тисен, дип әйттек”, – ди Рузалия апа.

Юкса, уллары юл һәлакәтенә эләгеп, машинасыз калган иде. Артурның үзенә дә шактый гына дәваланып йөрергә туры килде. Әти-әнисе үз машинасын бирергә уйлагач та, сезнең тырышып алган машинагыз үзегезгә дә бик кирәк, дип әйткән булган. Әти-әнисе исә егетләргә бүләк итүне дөрес дип санаган, аларның бу фикеренә балалары каршы чыкмаган, риза булганнар.  

– Безнең белән волонтер булып эшләгән Сәрия хәзер егетләр янына йөри.  Кайткач, кайвакыт яралы егетләрнең фотоларын күрсәтә, анда булган хәлләрне сөйли. Шуларны күрәм дә, ишетәм дә, йөрәгем телгәләнә. Алар да бит кемнеңдер газизе. Танышларыма өйдә тик ятканчы волонтер булып йөрегез, вакытыгыз файдага узар, дим. Ул минем эш түгел, диләр. Минем дә тегүче белемем юк, егетләргә ярдәмем тисен дип тырышам. Яу кырында бер генә якын кешем булмаса да, әмма анда булган бар егет минем өчен газиз, – ди Рузалия апа.

Алай гына да түгел, картлар йортында яшәүче өлкәннәргә, ятим, авыру балаларга да ярдәм итәргә тырыша. Әле шушы көннәрдә генә ул хатын-кызларга алты күкрәкчә (жилет) теккән. Шул ук вакытта картлар йортларына да, балалар йортларына да барып, андагыларның хәлләрен белергә тырыша. “Берсендә Алабугадагы картлар йортына бардык. Урын өстендә ятучы ханымга ике пар оекбаш биргән идем, ул елый башлагач, минем дә күңелем тулды, икәү бергә еладык. Урын-җирләре дә чиста, бүлмәләре дә якты, әмма күңелләре китек. Андый җиргә баргач өлкәннәрне шулкадәрле җәлләп кайтам. Яшел Үзән районының Норлат балалар йортына баргач, Соня исемле бер кыз бала яныма килде дә, сезгә ничә яшь, дип сорады. 77 яшь дигән идем, боегып калды. Өлкәннәргә бала биреп җибәрмәүләрен алар да белә, минем алып китә алмаячагымны аңлап, моңсу сагышы йөзенә чыкты. Башка андый җирләргә йөрмим, күңелемә авыр, иң яхшысы бүләгемне әзерләп җибәрүем, дип кайткан вакытларым да күп”, – ди Рузалия апа.

“Кызларны да яз!”

“Син мине генә язма, безнең кызларның да эшчәнлеген күрсәт”, – диде Рузалия. Аның сүзен аяк астына салырга ярамый, ул шундый кеше.

– Шөкер, Рузалия апа кебек ярдәм итәргә атлыгып торучы ханымнарыбыз бик күп, – ди “Казан – сезнең белән” волонтерлар төркеме җитәкчесе Гөлфия Таҗиева.  – Рузалия апа мобилизация башлану белән ярдәм итәргә килде һәм шуннан бирле безнең сафта. Иң беренче эш итеп эчке киемнәр тегә башлады. Аннан башка киемнәргә күчте. Ул шулкадәрле оста, кечкенә генә тукыма кисәге калса да, нәрсә булса да уйлап таба, бернәрсәне әрәм итми. Аңа без генә түгел, егетләр дә бик рәхмәтле.  Госпитальләр өчен егетләргә бик кирәк булган җылы күкрәкчәләр тегә. Сугышчылар бу күкрәкчәне шулкадәрле яратып кия. Бриджы, туникалар сораганнар иде, аларны да тегеп бирде. Фронттагы бер хәзрәт чапан тегә алмассызмы дигәч, Рузалия апага әйттек. Чапанын гына түгел, чалмасына кадәр ясап бирде. Үзе уйлый, үзе эшли, диләр аның кебекләр турында. Ул теккән барлык киемнәр тиз арада егетләр арасында таралып та бетә. Матрацка кадәр сырып җибәрде инде, башкасын әйтмим дә. Гомәр абыйга да мең рәхмәт. Икесенең уртак тырышлыгы бу, аның да каршы килгәне юк.

Әлеге волонтерлык оешмасының эшчәнлеге киң кырлы. Егетләргә генә ярдәм итеп калмыйча, шушы егетләрнең батырлыгы турында балалар бакчаларында тәрбияләнүче балаларга, мәктәп укучыларына барып сөйлиләр, ватанпәрвәрлек хисе уяту өстендә дә эшлиләр. Балалар үз куллары белән ясалган рәсемнәрен, язган хатларын солдат абыйларына җибәрә.

- Без балаларны ватанпәрвәр итеп үстерәсебез килә, – ди Гөлфия ханым.

Балалар йортларында, картлар йортларында да булалар. Картлар йортларына да барып аларның хәлләрен белеп, концерт программалары белән дә чыгыш ясыйлар.

– Кая гына барсак та, солдатларга хатлар яздырабыз. Ул хатлар гадәти генә түгел. Догадан башлана. Мөселманнарга аерым, христианнарга аерым хатлар әзерләнә. Конверт эченә Дәүләт флагы рәсеме, күңел җылыларын биреп ясалган рәсемнәр, конфет, кесәл, чәй, кофе кебек эчемлекләр салына. Әлеге кечкенә генә бүләкләрне егетләргә җибәрәбез. “Ярдәм” мәчетендәге күрмәүчеләр белән дә шундый бүләкләр әзерләнгән идек. “Бездә кешеләргә ярдәм итә, үз җылыбызны башкаларга да бүләк итә алабыз икән”, – дип шулкадәр сөенделәр, – ди Гөлфия ханым.

Фатыйма исемле күрмәүче кыз күңел җылысын биреп әзерләгән бүләккә үзенең телефонын язып, солдат егеткә теләкләр теләп җибәргән булган. Күрмәүче кызның изге теләкләрен укыган сугышчы түзмәгән, кызга шалтыратып, үз рәхмәтен һәм аңа булган хөрмәтен җиткергән.   

– Күңелләрендә изгелек орлыгы булган һәркем ничек булдыра ала, шулай егетләргә ярдәм итәргә тырыша, – ди Гөлфия ханым. – Казан шәһәренең Дәрвишләр балалар йортында тәрбияләнүче балалар егетләребезгә сетка үрә. Аларның тырышканын күреп, бу сабыйлар кебек бик күпләр мондый изге эшкә алына ала бит дип уйлап куябыз.