«Көн дә язам дигән кешеләргә шаккатам…»: Нәбирә Гыйматдинова белән ихлас әңгәмә

Халык язучысы Нәбирә Гыйматдинова белән очрашып сөйләшү дә нәкъ шундый тәэсир калдырды: фикерле, борчулы, ихлас. Ул һаман да иҗатта, һаман да заманыбызның иң авыр сорауларына җавап эзли.

«Максатым – җиңел әсәрләр язу түгел»

— Нәбирә апа, иҗатыгыз тукталмый. Бүген нинди әсәрләр өстендә эшлисез?

— Татар әдәбиятына 45 еллап хезмәт итәм. Бу — гади сан түгел, ә гомер юлы. 16 яшемдә үк «Азат хатын» журналында беренче әсәрләрем басылды, «Казан утлары» бәйгеләрендә катнаштым. Заман сулышын тоеп язарга тырышам. Кемдер истәлекләренә, балачак хатирәләренә кайта. Минем андый сагышлы әсәрләр язасым килми. Укучыга бүгенге кеше, бүгенге язмыш кирәк.

Милләткә хезмәт иткән хатын-кызларыбыз турында язарга тиешбез. Роза Туфитуллова, Кадрия Рәис кызы Идрисова кебек көчле, фидакарь ханымнар турында әсәрләр аз. Шуңа күрә «Гөлханым турында хикәят», «Кадер иясе» кебек документаль әсәрләр туды. Алар укучысыз калмады, китаплар бик тиз таралып бетте.

«Язучы сүзе бүген бигрәк тә кирәк»

— Яңа әсәрегездә нинди проблемалар күтәрелә?

— Дөнья байлыгы берничә кешенең кулында, ә янәшәдә — подвалларда яшәүче гаиләләр, ялгыз карчыклар, караучысыз калган картлар. Бу гаделсезлек йөрәкне әрнетә. Без бәйрәм, җыр-бию белән генә мавыгып киттек шикелле. Ә бит бүген уйландыра торган, сискәндерә торган сүз кирәк. Хәзер җырчылар алгы планда, язучылар исә күләгәдә кала. Ә җитди чакта нәкъ язучы сүзе кирәк.

Укучы җиңел әсәрләргә ияләште. Театрларда да тирән спектакльләр кими. Әмма мин алай яза алмыйм — күңел кушмый.

«Татар язучысы — горур халык»

— Бүген әдәбиятны күтәрерлек меценатлар бармы?

— Оешмалар бар, ярдәм дә күрсәтелә. Әмма без, язучылар, артык тыйнак. Җырчылар ишектән кусаң — тәрәзәдән керә, ә язучы горур. Бу сыйфатмы, кимчелекме — белмим.

— Яшь әдәбиятка карашыгыз нинди?

— Яшьләр бар, талантлылар. «Казан утлары»нда шигъриятне аеруча кызыксынып укыйм. Алар Тукай да, Такташ та түгел — үзләренчә. Иң мөһиме — татар әдәбиятын пропагандалау. Пиар, тәрҗемә, тарату җитми. Ә болар барысы да акчага барып төртелә.

«Китап таратуда нәрсәдер өзелде»

Элек китаплар 15–30 мең тираж белән чыкты, авылларга, районнарга таралды. Бүген исә тиражлар кечерәйде. Моның сәбәпләре билгеле: мәктәпләрдә татар теле укытылмый, авыллар бушый, укучы кими. Бу язучының гына проблемасы түгел — милләт язмышы.

«Кирәк булса, Чукоткага да барабыз»

— Укучылар белән очрашулар буламы?

— Әлбәттә. Чакырсалар — барабыз. Язучы «бармыйм» дип тормый. Кирәк булса, Чукоткага кадәр дә барып җитә. Иренми ул.

«Татар хатыны — көчле образ»

— Иң якын образларыгыз?

— Минем максат бер: татар хатын-кызын олылап, зурлап язу. Татар кызы — мескен, елак түгел! Ул — табиб та, директор да, бизнесмен да, артист та.

«Көн дә язам дигән кешеләргә шаккатам…»

— Иҗат процессы еллар узу белән үзгәрдеме?

— Көн саен язам дигән кешеләргә мин чынлап шаккатам. Әсәр алдан рухи карынымда туа. Атналар буе язмый йөрергә мөмкинсең. Ә бер мизгелдә каләм кулга алына — һәм чын әсәр дөньяга килә. Көчәнеп язылган текст ясалма була. Иҗат — ул мизгел. Бер генә мизгел барысын да хәл итә…

Әңгәмәдәш — Рәсимә Галиева