Кишер чебененнән ничек котылырга?

Бу – кишер чебене, августта бакчада иң мәкерле корткычларның берсе.

Кишер чебененең икенче дулкыны аеруча куркыныч, яңгырлар яуганда һәм салкын төннәр башлангач була ул. Аның личинкалары кишергә җиңел үтеп керә. Кишердә тишекләр, кара таплар, буй-буй сызык күренә, ярыла, эчтән чери башлый.

Кишер чебене зыян салган булса, кишернең яфраклары, бигрәк тә кырыйлары буйлап, кызыл-шәмәхәрәк төскә кереп корый башлый.
Кишерне химик препаратларсыз ничек коткарырга:

- Яфракларына тәмәке тузаны һәм көл сибәргә. 
- Дымлы җиргә, кишер арасына, мондый катнашма сибәргә була:
1 стакан көлгә 2 аш кашыгы тәмәке тузаны һәм 1 чәй калагы вакланган кызыл борыч кушарга.

Бу состав чебеннәрне куркыта һәм аларга йомырка салырга комачаулый. Һәр 5-7 көн саен кабатларга, бигрәк тә яңгырдан соң.
- Сыек дегет сабыны белән ком сибәргә була: 1 чиләк коры комга 1 аш кашыгы сыек дегет сабынын кушып болгатырга һәм рәт араларына сибәргә. Аның исе бик көчле, чебен үсемлекләргә зыян китерә алмый.