Көя агачларны җимешсез калдырмас өчен нәрсә эшләргә?

Газета укучыбызның соравын «Агросәнәгать комплексы продукциясенең куркынычсызлыгын һәм сыйфатын бәяләү федераль үзәге» Татарстан филиалының сынау лабораториясе мөдире Ульяна Полкановага юлладык:

– Бакча кишәрлекләре һәм җәмәгать урыннары территорияләрендә җиләк-җимеш, шулай ук декоратив агачларда үсемлек бетләре күзәтелү турында мөрәҗәгатьләр күп килә. Халыктан килгән фотоларга караганда, агачларны пәрәвез көясе (горностаевя моль) сырып алган. Яфракларның читләрен ашап барып, аларны скелетка калдыра торган, агачларны оя-оя итеп пәрәвезгә ураучы зарарлы бөҗәк ул. бакчалардагы Бу очракта сүз, яфракларга гына зыян китереп калмыйча, ботакларны да тулысы белән урап ала торган гаять зур колония турында бара. Бөҗәкләр күбәеп, агачның кәүсәсе калын пәрәвез япмасы белән каплана.

Пәрәвез көясенең кинәт үрчүе коры һәм җылы һава торышы белән бәйле, мондый көннәрдә үсемлекләрнең туклану сыйфаты яхшыра, шуның өстенә корткычларны агулау чаралары үткәрелми. Ягъни уңайлы шартларда гусеницалар акрынлап күрше ботакларга һәм агачларга күчәләр, анда яфракларны пәрәвез белән урап, яңа оя коралар. Әгәр бу җимеш агачы икән, гадәттә, көя һөҗүменнән соң, ул ике елга яки аннан да күбрәк вакытка җимеш бирү сәләтен югалтырга мөмкин. Яшь агачлар еш кына шуның аркасында корый.

Көя нигездә эңгер-меңгердә оча, көндез яфракларның аскы ягында күләгәле урыннарда качып ята. Бер бөҗәк 20 дән алып 70 кә кадәр күбәләк чыгара. Алар иртә язда уяналар һәм сусыл агач бөреләрен, ә аннары яфракларын ашый башлыйлар.

Көядән котылу өчен, комплекслы чаралар үткәрү зарур. Алар санитар кисү, химик эшкәртү булырга мөмкин һәм ара-тирә күбәләкләр барлыкка килү-килмәвен даими контрольдә тотарга кирәк. Зыян китерүчеләр азрак булганда, пәрәвез ояларын кул белән җыеп яндырырга, капкыннар кулланырга, биопрепаратлар һәм инсектицидлар кулланырга мөмкин (коры, җилсез көнне яки яңгырга кадәр кимендә 2–3 сәгать кала, йә инде кич белән яки иртән иртүк). 

Шулай ук көз көне коелган яфракларны җыеп яндырырга, агач тирәсендәге туфракны йомшартырга, иске кайрыны чистартырга (анда корткычлар кышларга мөмкин), кәүсәләрне һәм скелет ботакларын агартырга киңәш ителә.

Дилбәр Гарифуллина әзерләде