“Көрәшле як, дип әйтәсем килә”
Оренбург, Башкортстан якларындагы тренер, көрәшчеләребез бездәге ярышларны көтеп ала, бик теләп килә. Баулыга да, мәсәлән, тренер Идуарт Хәләфетдинов Оренбург өлкәсенең Богырыслан шәһәреннән команда алып килгән. Яхшы нәтиҗәләр белән, бик шат булып кайтып киттеләр.
— Миндә бүгенге көндә 115 бала шөгыльләнә. Җиде төркем: алтысы — самбо, берсе татарча көрәш буенча. Самбодан җайлап кына кайбер балаларны көрәшкә тартырга тырышам. Ике урында хезмәт куям, гел тренерлык эше белән генә шөгыльләнәм. Татарстанда узган күп ярышларга киләбез. Аеруча Әлмәттә еш булабыз. Әлмәт безне бик күтәрә. Үзебездә андый мөмкинлекләр юк бит. Чакыру алгач, бик теләп җыелышып чыгып киттек. Өстәвенә, Баулы безнең Оренбург өлкәсе белән чиктәш. Ике ара ерак түгел. Чакырганнары өчен зур рәхмәт! Балаларның ярышка йөрисе килә бит. Спортзалда ятып кына чемпионнар ясап булмый, күңелләре үсми, — дип белдерде Идуарт абый.
Әлмәт командасы әлеге ярышка шулай ук икенче ел рәттән килә. Көрәшчеләрне тренер Рузил Ганиев алып килгән.
— Шәхсән үземне Баулы белән күп нәрсә бәйли. Беренче җиңүләрем дә Баулыда булды. Безнең яшьлектә Татарстан беренчелеген зоналап уздыралар иде. Без, Актаныш яклары, Баулыга бардык. Шунда I урын алган идем. Шул чакта бик истә калган: халык күп килә, бабайларга хәтле нык итеп җан атып утыра иделәр. Көрәшле як, дип әйтәсем килә. Бу ярышта да, кеше бик күп булмаса да, көрәш юк, дип әйтә торган түгел. Аллаһка шөкер, эшлиләр. Санаулы берничә ел, кыска гына вакыт эчендә шулай күтәреп җибәрделәр. Елга ике-өч ярыш уздыралар, безне гел чакыралар. Вил абый үзе элемтәгә чыга. Бу ярыш алдыннан да хөрмәт итеп берничә шалтыратты. Гади генә үзе. Рәхмәт аңа! Эшләре дәвамлы булсын. Шундый нәтиҗә ясыйм: район хакимияте башлыгы бәйрәмгә килде, ярышны кызыксынып күзәтте. Көрәш үсеше өчен зур нәрсә ул. Бу җитәкчелекнең игътибары барлыгын күрсәтә. Җитәкчеләрнең, иганәчеләрнең ярдәм итүе кирәк. Шул очракта теләсә кайсы районнан чемпионнар ясарга була. Мисал өчен, Аксубайдан әнә нинди көчле көрәшче Илдус Камалов килеп чыкты. Келәмдә әтисе тәрбияләп үстергән. Чирмешәндә дә бар: мәрхүм Ильяс Галимов, Кәримовлар һәм башкалар нинди үрнәк көрәшчеләр. Кукмара, Балтач якларын әйтеп тә тормыйм. Ни генә дисәк тә, көрәш шул якларныкы инде. Безнең районнар да калышмый. Әмма аларның каннарында бар, ә бездә күбрәк тырышлык белән алдыру. Кеше саны азайса да, көрәшнең матурлыгы артты. Баулыда “Татнефть”нең спартакиадасын уздыралар иде. Ничә еллар буе андагы ярышларга да йөрдек. Баулыларга афәрин һәм рәхмәт! Кунак иттеләр. Балаларны да, безне дә ашаттылар, куну урыннарын да әзерләгәннәр. Тренерларга күчтәнәчләргә хәтле биреп җибәрделәр. Ашаган белми, тураган белә. Үзебез дә ярышлар уздырабыз, нәрсә икәнен беләбез. Вил абый әле ярыштан кайткач та хәлләребезне белеште. Үзебез дә нәтиҗә булсын, көрәш үссен, дип эшлибез. Милли көрәшне ташларга ярамый. Түрәләр, район җитәкчеләре дә тиешле нәтиҗәләр ясасын иде. Баулыларга бу яктан афәрин генә дип торабыз!
“Утыраек әле бүген кич”
Арча, Балтач кебек ерактан җыелучы командалар кичтән килеп кунды. Аларны “Карлыгач” балаларны сәламәтләндерү лагерена урнаштырдылар. Шәһәр читендә ул. Искиткеч матур табигать кочагы: урман, таулар, кошлар тавышы... Бүлмәләр ялт иткән, иркен, яңа гына ремонт ясалган. Командаларны бушлай ашаттылар. Үзем дә “Карлыгач”ка урнаштым. Барысы да таныш йөзләр. Арча, Балтач һәм Казаннан еракта, Баулыда, башкорт дусларыбыз әйтмешли, утыраек әле бүген кич, дип коридорда җыелыштык. Командалар бик җылы тәэсирләр белән уртаклашты. Ул көнне Әтнәдә дә ярыш булып узды. Арча районының берничә көрәшчесе һәм тренерлары кич килде. Ә калганнары истәлекле бүләкләр, тәкә отып, Баулыга төнлә килеп җиттеләр. Сүз уңаеннан, Әтнәдә җирәбә буенча тәкә Әнгам Мөхетдиновка эләккән. “Тәкә Әтнәдә калып торды әле. Үзебез Баулыга чыгып киттек”, — ди Әнгам. Егетләрне Арчада яшәүче Алмаз Искәндәров алып килде.
— Үзем көрәшче була алмадым. Улларым Ислам (2008 елгы) белән Ильяс (2010 елгы) яшьлек хыялымны чынга ашырды. Тренерлары — Фәнил Фәнис улы Һидиятуллин. Иң беренче сөлге тотарга ул өйрәтте. Шуңа көнме-төнме, якынмы-еракмы — кайчан һәм кая кирәк, балаларны ярышларга йөртәм. Әтнәдә олы улым III урында булды. Кечесе I урын алды, “иң техник алым” номинациясендә дә җиңде. Җирәбә уйнатканда үтүк отты. Бүләкләнү тәмамлануга Баулыга чыгып киттек. Әтнәдән 500гә якын чакрым җыеладыр. Бик теләп килдек. Чакырулары өчен баулыларга зур рәхмәт! — ди Алмаз.
Тамашаны күзәтү дә кызык булды. Бер ягымда Балтач көрәшчесе Хәлил утыра, икенче ягымда 71 яшьлек Алия апа Газымова. Ул Хансөяр авылыннан хәтле килгән. Россия беренчелегендә җиңү яулаган игезәк батырлар — Айзат (75 кг) һәм Азамат (70 кг) Газымовларның әбисе икән. “Балл. Активлык. Баулы, әйдә!” — дип бик җан атып утырды ул. Ә музыкаль тәнәфес булганда, Хәлил, мин, Алия апа һәм аның янындагы тамашачылар кушылып җырлап утырдык. Көрәш бәйрәмендә дөньяны онытып, рәхәтләнеп болай җырлаган юк иде әле.
— 71 яшемдә дә янып-көеп көрәш ярышлары карап йөрим менә шулай. Башта бабай (тормыш иптәше Гайсә абый башта Яңа Чүте авылында, аннары үзләренең Хансөярдә көрәш түгәрәкләре алып барган. Яңа Чүтедә заманында Вил абый белән бергә дә эшләгәннәр. Гайсә абыйның арадан киткәненә ике ел була икән. Урыны җәннәттә булсын. — Л.Й.), аннары улым, хәзер көрәшче оныклар өчен борчылып үләм. Уңышларына куанып бетә алмыйм. Оныкларыбыз тренер Илдар Фатыйховка йөри. Кызыльяр авылына да төшәләр. Илдарга рәхмәттән башка сүзебез юк. Оныклар Россия чемпионнары булдылар бит! Баулы, чемпион! — ди Алия апа горурланып.
Бүләкләүләр дә яхшы булды. Батырларга грамота, кубок һәм акчалата приз бирделәр (I — 10 мең сум, II — 8 мең, III урынга 6 мең сум). Баулының быел Россия беренчелегендә җиңү яулап кайткан көрәшчеләрен сәхнәгә чакырып, аларга 10ар мең сумлык сертификатлар тапшырдылар. Ярыш та бик матур узды, һава торышы да искиткеч ямьле булды. Кем әйтмешли, заказга диярсең.
Киләсе елда да Баулыда очрашырга насыйп булсын, дип таралыштык. Күңелгә Гөлшат Зәйнәшева сүзләре, Ганс Сәйфуллин көенә язылган “Баулы” җыры килде.
Ык сулары бормалы,
Баулы юллары таулы.
Тау астында бакча кебек,
Гөлбакча кебек Баулы.

Билгеле булганча, Татарстанда «Россия спорты» илкүләм проекты гамәлгә ашырыла.
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар