“Сиңа гарип хатын кирәк түгел, безгә гарип килен кирәк түгел!”

Хуҗабикәсенең кымшанганын сизеп, көл төсендәге песи баласы ятакка сикереп менде. Чулпан аны куенына алды да сыртыннан сыпырды. Җан иясе рәхәт мырлап хатынның кулы йөргән уңайга киерелеп алды. 

- Матур песием син мин! Яратканны яратасың да инде! Һи! Тиле апа, диген. Кем яратмый соң иркәләгәнне. Мин генә ул, назлы хатын булып кына яшәр елларымда ялгыз түшәктә йоклыйм. Хәер моңа үзем гаепле түгел бит! Барысын да “алар” уйлап чыгардылар.

Чулпан, ятагыннан күтәрелде. Сак кына торды да, аякларын көчкә сөйрәп юынып керде. Йокыдан айный алмый яткан улының битләреннән чуп-чуп үпте, назлы тавыш белән, торырга кирәклеген әйтте. Үсмер малай әнисенә елмайды да сикереп торды. Иртәнге аштан соң мәктәбенә йөгерде. Чулпан бәйләү энәләрен алып диванга аркасын терәде. Гарипләнгәч шушы йортка аерып чыгарды шул аны газиз иркәе!

Ирләрдән гайрәте чиксә дә кешеләргә ышанычы гына сүрелмәсен, яңадан яшәү өчен Аллаһ үзе көч иңдерсен, дип теләде. Күп балалы гаиләдә үсте Чулпан. Әтисеннән 2 яшьтә ятим калган кызчык ул. Әнисе, абый-апалары, билгеле инде үзләренчә кадерләделәр сеңелләрен. Ләкин, Чулпан әтиле кызларга кызыгып буй җиткерде. Алар ягында хатын-кызлар теттереп шәл бәйлиләр! Чулпан да кечкенәдән күзәнәк җыярга өйрәнде. Бу һөнәре гомер буена бара - әле дә бармакларын җитез уйнатып мамык шәл, бияләй-оекбаш үргән көне.

Мәктәпне тәмамлагач Казанга китеп һөнәри көллияттә укыды. Ләкин, яратмады шәһәр җирен! Туган авылын өзелеп сагынды. Тирес исе дә якын иде кызга. Кабат әнисе янына кайтты. Ул да сүз әйтмәде, сагынгач торып булмый инде ул, кызым, диде. Чулпанның йомшак холкына туры килерлек хезмәт табылды – әби-бабайлар тәрбияләде. Булачак тормыш иптәше Айнур белән очраклы рәвештә таныштылар. Башка авылдан абыйсы янына килгән егет матур кызны күреп калды. Ике ел бик матур итеп йөргәч өйләнештеләр. Кайнаналы-кайнаталы йортка килен булып төште Чулпан. Иренең апалары да, абыйсы да бар, өйләре шау итеп торды.

Башта әйбәт яшәделәр. Кайнатасы бик ипле карт булды. Чулпан килеп 4 ел торгач каты авырып вафат булды. Ул аңа рәхәтләнеп әти дип эндәшә иде! Әтиләре вафатыннан соң иске өйне сүтеп яңасын салдылар һәм елдан-елга төзелеш туктамады. Мунчасы, лапас-куралары, келәт-амбарлары, икешәр гараж – һәммәсе дә өр-яңадан салынды. Еллар узгач өй эчен заманча итеп төзекләндерделәр, идәннәргә %

- Әни белән тора алмыйсың, бер елга үз әниең янына илтеп куям! Алга таба нишләсен уйлашырбыз, - диде Айнур хатынына.

- Ел озак бит ул, Айнур! Балалар да бар бит әле! Кечкенәсе минсез нишләр? - диде Чулпан ни эшләргә белмичә. Өеннән бер ел сөргенгә җибәрелгән сыман килеп чыга бит инде бу!

Әнисен яклап торучы, кул арасына кереп бөтен эшләрне башкаручы олы улы хәрби хезмәткә китте. Өйдәгеләр шуннан оста файдаландылар. Яклаучысы булмаган ананы сүз белән кыерсытулар ешайды. Һәм бик тиздән Айнур хатынын туган йортына илтеп куйды! Аһ, ул чактагы әрнүләре Чулпанның! Әле бит кешегә сиздермәскә кирәк! Әнисе ни дисен – авыру баласын карамыймы инде ул? Чулпан әкрен генә, аякларын шудыртып кына йөрде, вак-төяк эшләрне башкарды. Шул рәвешле әнисе янында 5 ай яшәде! Олы улына телефоннан, балам, үзең кайткач мине өйгә алып китәрсең, дип әйтә торды. Чулпанның озак итеп әнисендә яшәвенә аптыраган күршеләр дә киңәшләрен бирә башладылар.

- Чулпан! Бу юньле хәл түгел! Алар башлы халык, уйларында әллә ниләр булыр. Кайтып кит ирең янына! 6 ай торсаң, баласын карамады дип, аналык хокукыннан мәхрүм итәргә дә күп сорамаслар! Җебеп утырма, усалрак бул! – диделәр. Шөкер, улы армия хезмәтен тәмамлады. Чулпан иренең рөхсәтеннән башка өйгә кайтты. Дөресрәге улы килеп алды.

- Атаңнан сорап алып кайттыңмы соң син әнкәңне? – дип каршы алды кайнана. Бусагада агарынып торган килене каршы әйтмәде, үз бүлмәсенә кереп укмашты. Әйтерсең лә килен чит кеше, фатирга кереп яшәүче, яки кунак кына. Кайтуы ярамады! “Ник миннән сорамаган килеш кайттың, бер ел дидем бит мин сиңа!” – дип җикеренде кич белән эшеннән кайткан Айнур. Шуннан Чулпанга якты көн бетте. Ире бөтенләй бизгән булып чыкты, янына да килмәде. Машинасында йоклап керә башлады! Эчүенең дә кимен куймады. Моңа кадәр алай кыланмаган иреннән, ярату-яратмау турында да сорады хатын. Яратмыйм димәде, әмма яратам дип тә әйтмәде.“Син мине санламадың” – диде ире башын аска иеп. “Әйе, санламаган көннәрем булгандыр. Иртәнге дүрттән төнге уникегә кадәр эшләп йөреп яныңа вакытында ятмаган мәлләрем булды, анысын да аңлыйм мин! Андый гына ялгышларны төзәтеп була! Яшик матур итеп!” - диде Чулпан. Айнурның үзгәрергә исәбе юклыгын төшенгәч, батканда саламга ябышкан сыман, Чулпан күрәзәчеләргә барды. Ә аларның хөкеме бер – арагызга бозык кергән, диделәр. Күрәзәчегә дә акча эшләргә кирәк бит.

Чулпан, көннәрдән беркөнне, машинасыннан чыкмаган иренең алдына кереп утырды. 

- Шулкадәр нәфрәт белән яшәп булмый инде Айнур! Менә сиңа пычак! Йә суй, йә чәнчеп үтер мине! – диде ул үкси-үкси, куеныннан озын пычак чыгарып.

- Син нишлисең?! Юләрләндең мәллә?! – диюдән ары узмады Айнур. Кабинадан атылып чыкты да бетте. Аны да аңларга була. Ике ут арасында яши! Әнисе дә кадерле, сау-сәламәт уллар тудырган чибәр хатыны да якын, туганнары да әйбәт сыман. Зур улы әтисе белән сөйләшеп карады – ул аны тыңламады инде. Кечкенә улы:

- Әни, син юкта апалар кайттылар да әтине бик нык әрләделәр. “Сиңа гарип хатын кирәк түгел, безгә гарип килен кирәк түгел!” – диделәр, дип өнен алды. Эшләгән чакта ярадым, имгәнгәч чыгарып аталармы мине, дип елады. Айнур хатынына  һаман бер сүзне тәкрарлады, тормыйм мин синең белән, диде. Аннары беленде – Казанда берәү белән чуала башлаган. Ир үзе аерылышырга гариза язды. Яман хәбәрне ишетте дә өнсез калды хатын. Айнур ишегалдында басып тора иде. Чулпан яланаяк, яланөс чыгып иренең каршысына барып тезләнде.

- Айнур! Акылыңа кил! Балаларыбыз хакына аерылышмыйк! Мине яратмасаң да балалар бар бит! – диде. Шул мизгелдә олы улы йөгереп килде дә әнисен кар өстеннән күтәреп торгызды. 

Фәридә Ибраһим.