Ишелеп төшкән кайгы-хәсрәттән бураннарга кереп адашасы, дулкыннарга кереп югаласы килгән мизгелләре аз булмады Гөлзәминәнең тормышында. Шул чакларда туасы сабые хакына үзен кулга алып, сабыр булырга туры иде.
Зарыгып көтеп алган Зәринәсе генә йөрәк авырулы булып туды. Кызының тууы Гөлзәминәнең тормышына мәшәкать өстенә мәшәкатъ өстәде. “Нәселдән күчкән авыру”, – диде табиблар. Аязы үзеннән соң матур истәлекләр генә түгел, Зәринәсенә авыруын да калдырып киткән булып чыкты. Җиңелләрдән бирелмәде шул Гөлзәминәгә тормыш дәрьяларын кичү. Әнисенең сеңлесе – Әлфия апасына рәхмәт. Эш, дип район белән авыл арасын таптаганда кечкенә Зәринәне ул барлап торды. Рәхмәтнең иң зурысы энесе Булатка булды. Апасына җиңелрәк булсын, дип, акчадан өзмәде. Зәринәгә ясалган операцияләрнең чыгымнарын да Булат күтәрде.
Чираттагы операцияне Мәскәүдә ясарга кирәклеге турында хәбәр алгач, энесенә хастаханә буенча сөйләшергә, дип кенә шалтыраткан иде югыйсә. Киленнәре Ләйләнең: “Туйдым бу хәерче туганыңнан. Аның ул авыру баласы сиңа нәрсәгә?! Тапкан икән, үзе баксын. Күпме булышырга була?!” – дигән сүзләрен ишеткәч, өнсез калгандай булды Гөлзәминә.
Булатның: “Нәрсә сөйлисең син, Ләйлә? Ул бит минем бер карында яткан апам...” – дип сөйләнүен ишеткәч, телефонны өзеп куйды Гөлзәминә. Әллә кимсенү, әллә язмышка булган үпкәсе, күз яше булып, тышка бәреп чыкты.
Шул сөйләшүдән Булат белән Гөлзәминә арасыннан салкын җилләр узган кебек булды. Булат хатынының әйткән сүзләре өчен оялып, шактый вакыт Гөлзәминәгә сүз ката алмый йөрде. Тәвәкәллеген җыеп сөйләшергә – аңлашырга, дип шалтыратканда Гөлзәминә трубкаын алмады, язган хәбәрләренә дә җавап бирмәде, ярдәмне дә кабул итмәде. Гөлзәминә инде ул арада үзенчә нәтиҗә дә ясап куйган иде: “аларның үз тормышы, минем үз тормышым. Энемә авыр йөк булмаска! Бу тормышта бары тик үзеңә генә таянырга!”
“Суынгач, аңлагач, үзе элемтәгә чыгар әле”, – дип көткән Булатның да өметләре акланмады. Үпкәләде, йөрәге белән үпкәләде Гөлзәминә энесенә.
Мәскәүгә кызы белән хастаханәгә чираттагы операциягә килгәнен белгәч тә, очрашулар эзләде Булат, хастаханә юлларын да шактый таптады, ярдәм дә тәкъдим итте. Тик Гөлзәминә генә барысыннан баш тартып килде. Кырыс язмышына, төссез тормышына, гомумән, бар дөньясына булган үпкәсе энесенә дә кагылмыйча калмады. Операциягә түләргә, дип, соңгы байлыгы – тулай торактан алган бүлмәсен сатарга мәҗбүр булганы өчен дә Булатны гаепләде ул.
Авыру кызын алып туган нигезенә – әнисе йортына кайтып урнашудан гайре башка чарасы юк иде Гөлзәминәнең.
***
Авыл мәшәкатьләре, тормыш ыгы-зыгысында вакытның узуы, елларның агышы сизелмәде дә. Зәринәсен еш кына хастаханәгә күрсәтеп тору кирәк булу сәбәпле, ипотекага фатир алып, район үзәгенә күченде Гөлзәминә. Шулай да, балачак эзләре, әнисе җылысын саклаган туган йортны ташламады. Һәр ял саен кайтып, барлап, саклап, чистартып, юып торды. Ел саен күрше карчыкларын гына җыеп, туган нигезендә әнисе рухына атап Коръән ашы уздырды. Энесенә шалтыратып, ашка дәшергә, дип, телефонын кулына бер генә тапкыр алмады ул. Шул чакта хатынының әйткән сүзләре колагында яңгырап киткән кебек була да, ниятеннән кире кайтып, энесенә сүз катырга янә тәвәкәлли алмый кала иде Гөлзәминә. Йөрәге белән Ләйләнең әйткән сүзләре өчен энесенең гаебе юклыгын да аңлый үзе, тик акыл дигәне генә иләс-миләс уйларга ирек биреп, беренче адым ясарга комачаулый иде кебек.
Еллар узу белән бишенче дистәсен ваклый башлаганда акылы белән башкачарак фикерләде Гөлзәминә. Йөрәккә ук булып кадалган сүзләрнең ярасы төзәлмәсә дә, авыртуы басыла төшкән иде инде. Язмышына язылган ачы сынаулар бар дөньясына ачу хисе булып укмашып, аңын томалап, болай да кылдан нечкә булган туганлык җепләрен тагы да нечкәртеп җибәрүен аңлау өчен унбиш елга якын вакыт кирәк булды Гөлзәминәгә. Зәринәсе унбиш яшькә җитеп килә әнә! Ә ул Булат абыйсын бары тик фотолардан гына күреп белә. Ләйлә әйткән сүз өчен энесенә үпкәләп яшәве өчен оят булып китте Гөлзәминәгә. Бүгенгесе белән үткәнен тоташтырып торучы күпернең януын күрү, апа белән энекәшне бәйләп торучы җепләрнең “менә өзеләм”, дип тартышып торуын сизү, әниләре Әлфинурның әманәтенә колак салмавын аңлау аеруча да авыр иде аңа. Күңелендә йөрткән үпкә-рәнҗешләрне бер читкә алып ташлап, телефоныннан кыска гына хәбәр җибәрде Гөлзәминә. “Бер күрешәсе иде, энем?...”
***
Район үзәгендә көндезләрен кеше аз йөри торган паркта күрешергә сүз куештылар алар. Сирәк-мирәк узып киткәннәрне күз карашы белән озатып, ромашкалар кочаклап басып торган Булатны ерактан ук таныды Гөлзәминә. Аның гомер буе ромашка чәчкәләренә гыйшык тотып яшәгәнен энесе белән әнисе генә белә иде. Кыска гомерле Аязы да белми калды Гөлзәминәнең ромашкаларга булган яшерен мәхәббәтен.
Кечкенәдән җәйге кызуда температурасы күтәрелеп, авырып ала иде Гөлзәминә. Ә Булат, апасы торганчы дип, көн саен ромашкалар җыеп кайта да, апасы яткан диван янәшәсенә урындык куеп, чәчкәләрне вазага утыртып, апасының аяк очына кунаклый да, аның уянганын сагалый. Гөлзәминә озаграк авырып ятса, “Апай терелә – терелми, терелә-терелми”, – дип такмаклап, ромашка таҗларын өзә.
Ромашка белән бәйле хатирәләрен хәтерендә яңарта-яңарта, әкрен генә энесенә таба атлады Гөлзәминә. Күз яшьләрен сөртеп, эченнән генә күпме еллар җыелып килгән сүзләрен барлады үзе, арттан гына туганын күзәтте. Мәтәлчек атып уйнап үскән шаян малай да, үсмер егет тә түгел инде хәзер Булат. Дүртенче дистәсен түгәрәкләп килүче, киң җилкәле әзмәвердәй ир-ат. Еллар чәчләрен дә көмеш төсләр белән шактый бизәргә өлгергән.
– Минем яраткан чәчәкләремне онытмагансың, – диде Гөлзәминә, килеп җитәргә ике адым калгач.
– Теләсәм дә оныта алмас идем. Синең бу мәхәббәт олы кызым Алисәдә дәвам итә. Ул да синең кебек ромашкаларга гашыйк. Ел әйләнәсе шул сары күзле чәчкәләр бизи безнең өйне. Балачак еллар хатирәсе бит ул, апай, – дип сөйләнде Булат, яшьтән мөлдерәгән күзләре белән Гөлзәминәне баштанаяк күзләп.
Ромашкалардан башланган әңгәмә тиз генә бәйләнеп китә алмады. Ике арада яткан шул ике адым ике җанга якынаерга һич ирек бирмәде. Чәчәк гөлләмәсе дә бер кочактан икенче кочакка шул ике адым ераклыгы аша гына күчте. Гөлзәминәнең “Рәхмәт”е дә ишетелер-ишетелмәс кенә чыкты кебек. Һич көтмәгәндә чыккан җил ике арада тузаннар уйнатты. Гөлзәминәнең күңеле дә бүгенге һава торышы белән аваздаш иде кебек. Күңеленә өмет чаткылары өстәп, саран гына кояш та елмаеп алган шикелле, берән-сәрән җиргә төшкән тамчылар кебек күз яшьләре дә тамарга чамалый сыман. Тузаннар туздырып исеп куйган салкынча җил кебек күңелендә дә давыллар кубып, дулкынланырга мәҗбүр итә.
– Кара син бу погоданы... Иртән бернәрсә юк иде бит әле, – дип әйтеп куйды Булат, сүз булмаганда сүз булсын, дигәндәй.
– Әйтмә дә, телевизордан да мондый һава торышы җиткермәделәр бүгенгә, – дип, энесенең сүзен җөпләп куйды Гөлзәминә.
– Мин юлга чыкканда Мәскәүдә калган иде мондый погода.
– Менә бит, синең арттан кайтып җиткән.
Булат белән Гөлзәминәнең әңгәмәсе шактый вакыт һава торышын сөйләшүдән ары китмәде. Ул минутта һәркемнең күңеле үзенчә дулкынлана иде.
“Бер карында ятып, бер ананың күкрәк сөтен эчеп үскән туганнарның очрашуы болай булырга тиеш түгел иде кебек. Шул ике адымны якынайтырлык җылылык та калмаган инде әллә?! – дип үрсәләнде Гөлзәминә үз эченнән.
“Миңа булган үпкәсе бетмәгән, күрәсең. Ерагая барган араларны ничек тә якынайтасы иде”, – дип эчтән генә өзгәләнде Булат та.
Бар үпкәләрне онытып, җылы эзләп күрешкән ике җан бер-берсенең кочагына сыенып, җыелып килгән матур сүзләрне бер-берсенә әйтә алмый тилмерде.
Яңгырда шактый чыланып, эчкә салкын җил үтә башлагач, һава торышына тагын бер кат канәгатьсезлек белдереп, күрешүне йомгакларга чамалады Булат:
-Китим инде мин, апай. Кайтасы юл озын. Бар, син дә кайт, туңма, салкын тидерә күрмә... Исәнлектә күрешергә язсын!
Энесенең соңгы җөмләсе Гөлзәминәне сискәндереп җибәрде. “Әгәр дә язмаса?!”. Үзенең көфер уйларыннан үзе үк калтыранып куйды Гөлзәминә. Яшьле күзләрен энесенә төбәп, яңгырда юешләнеп, чалара башлаган чәчләреннән сыйпап, якын кешесен кочагына алды. Сүзләр артык иде бу мизгелдә. Күрешү шатлыгын озаккарак сузу теләкләре булса да, санаулы сәгатьләр бик тиз үтеп китте.
-Булат, гаиләңне алып, авылга кайтыгыз әле. Туган нигезгә җыелышыйк. Әни каберен зират итәрбез. Шул нигездә калган балачак хатирәләрен яңартырбыз, – диде Гөлзәминә, күз яшьләрен тыеп тора алмыйча.
-Кайтырбыз, апай, кайтырбыз. Эшләремне җайлап бетерү белән үк кайтып җитәрбез. Син көт кенә яме, апай, – диде Булат, уч төпләре белән яшьле күзләрен сөртеп.
Ел саен кызлары белән туры зиратка гына кайтып, кеше-кара күрмәгәндә, кичке эңгер-меңгер төшү белән, туган йорты ишегалдының хәтфә үләннәренә утырып ял итеп, әлеге нигездә яшәлгән һәрбер елны күңелендә яңартып, йөрәгенә ял һәм тынычлык алып китүе хакында сүз куертып тормады Булат.
Машина кузгалып киткәч тә, күздән югалганчы карап калды Гөлзәминә кадерле кешесен. Бу минутта җир шарында аннан да бәхетлерәк кеше юктыр кебек иде. Күктән яуган яңгыр да аңа бәхет тамчылары булып тоелды, әле кайчан гына тәннәрен өшетеп искән җил дә назлап, иңнәреннән кочкан сыман булды. Күңелдә таш булып торган үпкә хисе эреде дә, күз яше булып тышка бәреп чыкты. Яшьтән чыланган иреннәре берөзлексез: “Хәерле юллар сиңа, энем! Исәнлектә күрешүләр насыйп булсын!” – дип кабатлады.
Гүзәл Хәбибуллина.
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар
0
0
Бик эчталекле матур итеп язылган, рахмэт.
0
0