Әни 1942 елда «Алга колхозы» дип аталган район газетасының сәркатибе, аннан соң мөхәррире итеп билгеләнде. Редакция бинасы икегә бүленгән: бер ягында әни берүзе эшләде, икенче ягында Баранниковлар гаиләсе яшәде. Әни истәлекләрендә язган иде: «Редакциядә әүвәл берүзем эшләдем, сәркатип тә, әдәбият белгече дә, бернинди башка белгечләр дә булмады.
Транспорт белән авыр иде, редакциянең аты юк, еш кына колхозларга, авыл советларына җәяү йөрергә туры килде. Кәгазьгә кытлык кичердек, ул газета бастыру өчен генә бирелә иде. Калган кисәкләрдән ипи алу өчен талоннар бастырдылар. Редакция белән типография чыгымнарын каплау өчен, төрле учреждениеләрнең заказларын үтәргә, бланклар бастырырга кирәк булды. Кәгазь табу өчен, юлсызлык чорында Казанга йөрергә туры килде. Колхозларга да ярдәм итәргә кирәк. Фронтка икмәк, бәрәңге, башка төр азык-төлек таләп ителә – без газета аша һәрбер колхозчының аңына барып җитәрлек, аны фидакарь хезмәткә канатландырырлык булсын дип, бөтен көчне куеп тырыштык».
Хәтерләвемчә, таш бинада урнашкан типографиядә ике хезмәткәр текст җыя, аннан соң листовкалар басыла иде (аның өчен зур тәгәрмәчне әйләндерергә кирәк). Әни иртәнге дүрттә редакциягә килә һәм радиодан листовка текстын тыңлый. Бер үк вакытта ул җирле радионың дикторы да булды. Һәркөнне кичке сәгать сигездә район газетасына күзәтү, партия һәм Хөкүмәт карарлары, указлар, Баш главнокомандующийның боерыклары, халыкара торышка күзәтү, җирле хәбәрләр һәм колхозлардагы эшләрнең барышы турында мәгълүматлар тапшырыла, район җитәкчеләре, пропаганда бүлеге хезмәткәрләре чыгыш ясый.
Әни өйгә төнге 12ләрдән соң гына кайта иде – Сталинград сугышы тәмамланганчы шулай булды. Редакциядә күпьеллык хезмәт кую һәм район партия комитеты хезмәткәрләре белән берлектә колхозларга йөрүләрнең нәтиҗәсе турында КПСС өлкә комитеты архивында аңлатма язуы сакланган. Аннан күренгәнчә, газетада күпләгән материаллар язылган, һәрбер санда совинформбюро хәбәрләре һәм халыкара торышка күзәтү бирелгән, агитацияпропаганда өлкәсендә күп эшләр башкарылган.
Җирле радиотапшырулар периодик төстә эфирга чыккан, ай саен 18-20 тапшыру булган, алар татар һәм рус телләрендә алып барылган.
Балачагым узган Базарлы Матакта 2015 елда (фотода, уртада) булдым, сугыш ветераннары белән очраштым, чыгыш ясадым, сыйныфташлар белән йөргән урман сукмакларыннан уздым.
Дошман әсирлегендә һәлак булган шагыйрь Муса Җәлил биографиясендә Әлки районы берничә тапкыр искә алына, ул сугышка кадәр бу районда булып киткән. Район халкы беркайчан да фронтта булганнарны һәм тыл хезмәтчәннәрен хәтерләреннән җуймас. Мин аларның оныкларына, киләсе буыннарга иминлек һәм тыныч тормыш телим.
Урал Закиров,
физика-математика фәннәре докторы, Фәннәр академиясенең гыйльми хезмәткәре.
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар