Илгизә Галиуллина
– Оешмаларга эшкә алганда полиграфта тикшергәннәрен белдек. Ә кешеләрнең шәхси проблемалары белән мөрәҗәгать иткәннәре бармы? Нинди ялганны тотарга телиләр?
– Акча югалган очракта мөрәҗәгать иткәннәре бар. Ир белән хатынның да ялган детекторы аша узганы булды. Гаиләдәге мөнәсәбәтләргә ачыклык кертергә сорыйлар. Парлар бер-берсен хыянәткә тикшертә. Мин алардан полиграф нәтиҗәләрен белгәннән соң, нәрсә эшлисез дип сорыйм. Хыянәт ачыкланса, гаилә таркала. Нәтиҗәләр уңай булса да, бу хәл кешенең күңелендә эз калдыра. Гаилә мәсьәләләрен хәл иткәндә психолог та булырга кирәк. Сөйгәнеңне ялган детекторында тикшерткәнче гаилә табибыннан ярдәм сорау хәерлерәк буладыр. Полиграфтан алган нәтиҗәләр проблемаларны чишмәячәк.
– Полиграфологка кайда әзерлиләр?
– Күп кенә оешмалар эчке эшләр министрлыгында хезмәт куйган белгечләр белән эшләргә тырыша. Министрлыкның ведомствоара полиграфлар әзерләүче мәктәбе иң көчлеләр рәтенә керә. Полиграфта тикшерүченең психология белеме булуы шарт. Без әңгәмәдәшебез белән ышанычлы мөнәсәбәтләр төзеп, аның эчке дөньясына зыян китермичә, дөреслекне белергә тиеш. Полиграфта тикшерү һәркем өчен стресс. Сезне биш тапкыр тикшерсәләр дә, бишесендә дә дулкынланачаксыз.
– Полиграф ярдәмендә ришвәтчеләрне исәпләп чыгарган очраклар булдымы?
– Булды. Коррупциягә каршы сәясәт мәсьәләләре буенча Татарстан рәисе каршындагы комиссия әгъзасы буларак күп кенә оешмаларда тикшерү, профилактика эшләре алып барабыз. Җитәкче һәркемнең холкын тулысынча белеп бетерә алмый. Оешмада яшерен эшләр дә барырга мөмкин бит. Тамчыдан күл җыела. Күп кенә кешеләр табибларга, укытучыларга рәхмәт әйтү йөзеннән ришвәт бирә. Җәмгыятьтә бу хәл ризасызлык тудырмый. Кабатлап үтәм, бөтен төр ришвәтләр дә канун нигезендә хөкем ителә. Ришвәтне алучы гына түгел, бирүчесе дә гаепле булып исәпләнә.
– Телевизорда полиграфта тикшерүле шоулар бара. Алар ни кадәр дөрес?
– Бу программалар кешеләргә кызык ясау өчен уйлап табылган. Әгәр кешеләрнең андый шоуда катнашасы килә икән, бер дә каршы килмим. Һәркемнең үз эше. “Ялган детекторы эшләгәндә селкенергә ярамыймы? Җаваплар бүген әзер буладыр, телевизордан күргән идем”, – дип әйтүчеләр дә күп булды. Искәртеп үтәм, полиграфның нәтиҗәләрен тикшерер өчен вакыт кирәк.
– Көн саен ялган белән очрашып торасыз. Ялган начармы яки яхшымы?
– Эштә, чыннан да, көн саен ялган белән очрашырга туры килә, шуңа күрә көндәлек тормышта фикерләрне чистарта белергә кирәк. Ялган турында фәлсәфәгә бирелеп була. Мәсәлән, кечкенә бала әнисенең сурәтен ясаган. Рәсемдә ике таяк та бер түгәрәк кенә. Ана сабыена: “Бик матур булган. Миңа шундый нык охшаган”, – дип әйтә. Уйлап карасаң, бу бит ялган. Әмма бу очракта ялган начар төсмер алмаган кебек тоела.
– Үзегез еш ялганлыйсызмы?
– Һәркем көн саен ялганлый. Иң мөһиме – кем һәм ни дәрәҗәдә ялганлый. Кешегә зыян сала торган сүзләрне таратуны хупламыйм. Кемдер күзгә карап, ялганлап тора ала. Барысы да тәрбияләнгән мохиттән килә.
– Полиграфта тикшерүнең хакы күпме?
– Эшкә алганчы бер хезмәткәрне тикшерүнең бәясе 3 мең сумнан башлана. Бер кешене тикшерү өчен якынча ике сәгать вакыт уза. Тәҗрибәмдә иң озын тикшерү – 7 сәгать барды. Кешене эш урынында гадәттән тыш хәлләр булганнан соң тикшердек.
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар