Шәһри Казан

Илфак Шиһаповның кызы Зәринә: «Ул елый-елый өйдән чыгып китте, без өчәү елый-елый озаттык...»

1996 еллар. Якшәмбе.

Табада коймак чыжлаган тавышка уянып китәм. Өйгә тәмле ис таралган. Аш бүлмәсеннән әти белән әнинең көлешә-көлешә сөйләшкәне ишетелә. Иренеп кенә сузылам. Күрше караватта абый йоклап ята әле. Бүген ял. Балалар бакчасына барасы юк. Әти, әни, абый, мин – барыбыз да өйдә. Урамда кыш уртасының салкын буранына карамастан, өебезгә кояш кергән сыман якты, нурлы. Юрганымны атып, яланаяк кына аш бүлмәсенә чабам.
– Мин тордым! Әти, әни, мин беренче булып уяндым! Илдар әле йоклап ята! Мин! Мин – беренче!
Башта әтине, аннан әнине кочаклыйм. Алар да башта миңа, аннан бер-берсенә карашып көлешәләр. Мин беренче булып уянганга шатланган булалар.

Үзләре инде күптән торган. Тәлинкә тулы коймак. Әти, капкачын томалап, суганлап-кишерләп, йомырка кыздыра.
Күңелдәге бу хатирәнең яктылыгын, җылылыгын сүз белән генә тасвирлап булмый.
Аш бүлмәсендә шакмак өстәл тора иде. Өстәл артында һәрберебезнең үз урыны – тәртибе шулай. Өйдә булган чакта гел бергә утырып ашыйбыз. Кичке ашка да әти эштән кайтмыйча утырмыйбыз. Әти безнең белән торганда, һәр якшәмбе минем өчен бәйрәм сыман булды. Гомумән, тормыш бәйрәм кебек иде. Эшме, ялмы – без барысын да бергә эшләдек. Хәтта төшке ашны да әти белән әни бергә пешерделәр. Урамда, йорт тирәсендә эшләгәндә дә әни гел әти янында булды. Аттракционнарга, авылга кунакка да гел дүртәүләп йөрдек. Ә әти бездән чыгып киткәч, шакмак өстәл артында аның урыны буш калды... Буш урындык йөрәкне тырнап торды. Күңелдә бушлык иде. Ашарга утырган саен, үкереп елыйсы килде. Берникадәр вакыттан мин аның урынына утыра башладым. Аннан без ул өстәлне алмаштырдык. Иске өстәл белән өйдән барыбыз да бергә ашау дигән гадәт тә китте...

...Әти эштән кайтты. Без һәрвакыттагыча әни, абый, мин каршы алабыз. Әти күзләрен сер саклагандай кыскан, иреннәрендә киң елмаю. Әни әтине кочакларга үрелгәндә, «Мияу» дигән тавыш ишетелде. Без тындык. Әти эчке кесәсеннән зур яшел күзле, йомшак йонлы песи баласы чыгарды. Абый белән без шок хәлендә, әле шатланырга да белмибез – барыбыз да әнинең реакциясен көтә. Ул кырыс тавыш белән: «Тәк, песине калдырырга мин бер шарт белән генә риза!» – ди. Теш кысып түзәбез, дәшмибез. Уйдан гына шартны барлыйм: песи артыннан җыештырудыр, ашатудыр, гел «бишле»гә генә укудыр... «Песигә Дуняша дип исем кушабыз!» – ди әни. Ух... Күңелдә җиңеллек. Безнең гаилә үсте. Без хәзер бишәү!

...Әти такта белән тимердән безгә авыр гына бер чана ясап бирде. Урамыбызда иң шәп, авырлыгына карамастан, җиңел шуа торган чана шул булды. Таудан шуарга кичен минем белән үзе дә чыга иде. Таудан түбән шуабыз, мин әтинең алдында, аның кочагында. Шаркылдап көлүем күрше авылга кадәр ишетелә торган булгандыр. Өскә менгәндә дә җәяү менмим, әти чанага утыртып тартып менә. Иркәләде! Ул гына, минем әти генә балаларга кушылып, чын рәхәт табып, чанада шуарга чыга иде. Күршедәге кыз-малайлар миннән көнләшә иде. Эштән бер көнне дә күчтәнәчсез кайтмады. Ул бездәге уенчыкларның күплеге! Ә шоколад-кәнфит алса, күрше-тирәдәге бөтен дусларыма ала иде, мин сыйлый идем.

Реклама

...Арттырганмын, күч­тә­нәчсез кайткан берничә генә көне булган икән. Хезмәт хакын бирмәгән вакытларда. Алай да ничектер җайлый иде, акчасыз да, тәмле ризыксыз да тормадык әти булганда. Берсендә, халык шул акчасызга эшләп йөргән чорда, эштән кайтып керде әти. Без, гадәттәгечә, өчәү каршы алырга тезелдек. Кинәт ул кесәсеннән кәгазь акчалар алып, түшәмгә ташлады. Алар идәнгә коелдылар. «Кем күпме җыя, шул акча аныкы була», – ди әти. Йөгерә-йөгерә акча җыйдык...

...Әти миңа балачактан бик якын булды. Без гаилә белән кәрт уйнарга яраттык. Кичләрен уйный идек. Әни белән Илдар абый, мин әти белән парлашам. Ул әти белән күз карашы аша аңлашуларыбыз, серле итеп елмаюларыбыз...
Аннан әти бездән китте. Китәргә җыенгач, бик елады. Барыбыз да еладык. Инде чыгып китәм дигәндә, ишек төбеннән борылды да: «Әйдә, соңгы тапкыр кәрт уйныйк әле», – ди. Уйнадык. Әти ул көнне китмәде. Икенче көнне дә, елый-­елый, китәм дип җыенды да – китмәде. Бер атна чамасы әни кич белән безне ашарга утырырга үгетләде, әтиегез кайтмый бүген диде. Без утырмадык, көттек – әти кайтты. Ә аннан китте. Көндез иде. Ул елый-елый өйдән чыгып китте, без өчәү елый-елый озаттык.

Әтием чыгып киткән ел безнең өчен иң бәхетсез чак булды. Яшиселәр килмәде. Минекеннән дә зуррак кайгы була дип күз алдыма да китерә алмадым. Хәзер генә, үскәч, иң авыры әнигә туры килгәнен аңлыйм. Яраланган йөрәк белән ике баланы юат әле син! Көндез тешен кысып түзсә дә, төннәрен мыштым гына елады әни – без ишетә идек. Бер ай эчендә аның күз карашлары үзгәрде. Гел елмаеп-көлеп яши торган әниемнең йөзе катты.

Шулай да, ничек кенә авырга туры килсә дә, әни әти турында бер авыр сүз дә әйтмәде. Бездә дә әтигә карата ачу тәрбияләмәде, аралашуыбызга каршы килмәде. Шуңадыр, безнең дә үпкә озакка сузылмады...

Зәринә ШИҺАПОВА

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (29)
Осталось символов:
  • 27 ноябрь 2019 - 13:05
    Без имени
    Балаларны яраткан,эмма гаилэ кирэкмэгэн Ильфакка.Монда хатынны да сояркэлэрне дэ гаеплэп булмый.Андый иркен,горур кешелэрнен доньяга карашы узгэрэк.
  • 16 август 2019 - 19:34
    Без имени
    Дөрес сүзләр. Кеше бәхетсезлегендә, бәхет төзеп булмавы. Иң беренче балалар турында уйларга кирәк булгандыр. Ике бот араңдагы нәфесеңне тоеп. Һәм үзеңнең туачак балаларың турында уйларга. Шул башсыз ата-ананың үз балаларына төшә барлык рәнҗешләр.
  • 13 август 2019 - 22:45
    Без имени
    Ир кеше яраткан кешесеннэн дэ гайлэсеннэн дэ китэ ала, аздыручы коне -тоне узен барлап торган аздыручылар булганда.. шундый гайлэлэрне куп белэм. Ифак абый да беренче хатына да слабый характерда кешелэр булган , менэ кочле хатын Кыз ни тели шуны эшлэп йери инде. Кирэк булгач тартып ала , кирэкми башлагач куып чыгара ... Кочленеке замана . Аллах Таалэ гадел хокем итэ , шулай гына Бер нарсэдэ тамамланмый . Харкем уз жазасын алачак.
  • 11 апрель 2019 - 05:42
    Без имени
    Илсоядэн киткэч ник кире беренче гаилэсенэ кайтмаган сон ул? Тагын да яшьрэклэрне караган?
  • 6 апрель 2019 - 08:10
    Без имени
    Э ния елаган сон ул? Кочлэп алып чыгып китмэгэннэрдер бит?
  • 7 май 2018 - 15:59
    Без имени
    Балалар елатып,гаилэ жимергэне очен Илсиярне Илфак исэн вакытта ук курэ алмадым,акыллы булса улеп яратса да балалар ятим итэ алмыйм дип отказ бирер иде,юк ярату булмаган,сэхнэ очен кирэк булган...
  • 6 май 2018 - 12:12
    Без имени
    Уз гаилэсен ташлап чыгып киткэн кеше барыбер бэхетле була алмыйдыр. Кеше рэнжеше тошэ бит ул. Ике баласын кочаклап калган хатынга Бер дэ жинел булмагандыр. Аллахы Тэгалэ барысын да курэ , тигезли.
  • 6 май 2018 - 10:17
    Без имени
    Бик айбат язылган ,рахмат ,этиеннен эше итеп давам итсанда була . тормышта яратып ,хэрмат итеп кена торып булмый икан шул ул .Тормышны жимереп ,балаларны ятим итеп арага кералар ,семьяны таркаталар ,аннары узлареда тормыйлар ,тормышта жимерелган .хатын кыз саклап кына булмый шул икенен сакламасан ,бозыклыкта куп бу тормышта ,тартипсезлекта ....
  • 5 май 2018 - 17:59
    Без имени
    ильсоягэ карьера ясарга кирэк булган , андыйлар кеше башыннан йореп , узлэренекен итэлэр , тавышы да , моны да булмаган кеше уз тырышлыгы белэн генэ бернигэ дэ ирешэ алмас иде , Ильфактан оста файдаланган...
  • 5 май 2018 - 17:35
    Без имени
    Гаилә бозып бәхетле булып булмый шул. Алла бар!!!!
  • 5 май 2018 - 17:31
    Без имени
    Әйе,шатләне бәхетсез иткән хатынның бәхетле булганы юк әле. Тәтиләне йөрсәләр дә
  • 10 апрель 2018 - 09:35
    Без имени
    Монда аздыру булган дип уйламыйм. Шулкадәр гаилә җанлы кеше яраткан кешеләрен ташлап чыгып китмәс иде. Сәбәпләре тирәнрәктер. Бу дөньяда артык бәхетле булырга ярамый шул, русларда "зависть богов" дигән төшенчә бар. Илфак Шигаповның урыны оҗмахта булсын, якыннарына Аллаһ тәгалә сабырлык бирсен.
  • 9 апрель 2018 - 20:12
    Без имени
    кеше тормышын бозган балалар куз яшен койган кеше баребер дорес кеше тугел инде.ни дисэгездэ.хатын кыз аздырмаса ирлэр болай азынмас иде.кая карасанда хатын кыз болгата доньяны жэмэгать.
  • 9 апрель 2018 - 19:43
    Без имени
    Монда анлаешлы тугел.Шул кадэр яратышып,бер-берсен ихтирам итеп яшэгэн гаилэдэн мужик чыгып китми.Урыс эйтмешли что то не то.Илсояне гаеплэргэ ашыкмагыз эле сез,бер яклы гына язмага карап.
  • 7 апрель 2018 - 16:49
    Без имени
    Матур язылган... Илсоя апа турында шундый начар сузлэр сойлэргэ кирэкмэс.дореслекне белмичэ, кырыйдан карап фикер йортергэ барыбыз булдыра! Урыны жэннэттэ булсын Илфак абыйнын. Илсоя апага да жинел тугел дип уйлыйм. Никадэр генэ начар дип эйтсэлэр дэ-андый тугел ул Илсоя апа. Ул да - эни. (Лилия)
  • 6 апрель 2018 - 10:44
    Без имени
    мин белмәдем дә аны ике семьясы булганын...
  • 5 апрель 2018 - 14:32
    Без имени
    Илсоянен жавабы булыр эле бу язмаларга. Телгэ оста, сузгэ кесэгэ керми.
  • 5 апрель 2018 - 13:13
    Без имени
    Искитмэле мэкалэ,зур кызыксыну белэн укып чыктым хэм эниегезнен нинди олы йорэкле ханым булуына инандым,тормышта авырлыклар куп кургэндер, суз дэ юк,лэкин бугенгесе кондэ дэ тугрылык саклап,сезне тэрбиялэп,кеше арасында суз чыгармый,суз йортми яшэгэн,мондый ханымнарга сокланудан башка суз юк,рэхмэт сезгэ Минзилэ ханым.
  • 4 апрель 2018 - 23:01
    Без имени
    Зэринэ, елый - елый укыдым, рэхмэт сина , чынбарлыкны безгэ ачкан очен.. Эгэр этиен сезне ташламаган булса, бэлки исэн дэ булыр иде..Язмыш инде, куктэ шулай язылган булгандыр.Урыны ожмах турендэ булсын.Матур, узэккэ утерлек язасын, димэк, топтэн килэ.Дэвам ит, унышлар сина!
  • 4 апрель 2018 - 21:27
    Без имени
    Ник бәйләндегез шул Илсөягә?13 ел яшәмәсләр иде шулкадәр начар булса.Кешене тикшерү жиңел ул,беребез дә фәрештә түгел.
  • 4 апрель 2018 - 20:55
    Без имени
    Сиңа сеңелем әтиеңнең язучылык эшен дәвам итәргә кирәк.
  • 4 апрель 2018 - 20:24
    Без имени
    Менэ чын дереслек!!! Беркайчан да беркай да да бала куз яше туктереп кеше рэнжетеп гаилэсеннэн йолкып алып бэхетле булган кешелэрне белмим дэ кургэнем дэ юк хэм булмаячак та. Матур итеп ах вах килеп Тв дан узенэ пиар ясап ери хэзер
  • 4 апрель 2018 - 16:07
    Без имени
    Мужикларны юлдан яздыруы жинел шул, жилкэ остендэге баш белэн уйламыйлар андый вакытта...
  • 4 апрель 2018 - 14:01
    Без имени
    Кеше бэхетеннэн бэхет корган кеше юк эле монарчы. Барыбер тота ул рэнжеш. Алла сакласын. Кешенекен сойлэве жинел. Илфакны искэ алу концертына килгэндэ исэ- ул концерттан Илфакка бернинди файда да юк инде. Дога кылырга кирэк алай бик кадерле булгач. Концерттан кергэн акчаны беренче хатыны белэн балаларына бирергэ кирэк. Аларнын хаклары бар ана.
  • 4 апрель 2018 - 11:29
    Без имени
    Этиегез синен язуын буенча эниегез белэн яратышып яшэгэннэр. Ник китте сон ул?
  • 4 апрель 2018 - 09:34
    Без имени
    Менэ син тэтэй Илсоя!
  • 3 апрель 2018 - 22:17
    Без имени
    Если так тепло и весело было дома почему он ушёл?
  • 3 апрель 2018 - 21:18
    Без имени
    Без дэ елый елый укыдык
  • 3 апрель 2018 - 21:02
    Без имени
    Шулкадәр матур язылган!