100 елдан соң беренче тапкыр: Татарстанда көрән аюны аулау лимиты раслана

Татарстанда 100 елга беренче тапкыр көрән аюларны аулауны рөхсәт итәчәкләр. Билгеле булганча, көрән аю республиканың Кызыл китабына кертелгән иде, әмма популяция арту белән бәйле рәвештә, 2024 елга аннан чыгарылды.

Татарстанда 90 га якын аю исәпләнә
Татарстанның биологик ресурслар буенча дәүләт комитеты хәбәр иткәнчә, 1 августтан республиканың ике районында көрән аюны ауларга рөхсәт бирергә җыеналар. Үткән елгы аюларны исәпкә алу нәтиҗәләренә караганда, Татарстанда 90 га якын аю исәпләнә. “Аюга ау ачу өчен теге яки бу хуҗалык территориясендә аюларның баш саны дүрттән дә ким булмаска тиеш.

Хәзерге вакытта алар күбесенчә Мамадыш, Әгерҗе һәм Балык Бистәсе районнарында яши. Шуның белән бергә элегрәк аюлар күзәтелмәгән җирләрдә – республиканың көнчыгыш районнарында да очраштыргалыйлар. Ләкин моннан алар үтеп кенә китәләр, озак тоткарланмыйлар”, – дип сөйләгән иде безгә биологик ресурслар буенча дәүләт комитеты рәисе урынбасары Рамил Шәрәфетдинов.

Элегрәк аюлар Татарстан территориясенә Удмуртия, Мари Эл, Киров өлкәләреннән килгән булсалар, соңгы елларда, республикада яхшы азык базасы булганга, алар монда кышка да кала башлаган.

Шәрәфетдинов сүзләренә караганда, аюларны елга ике тапкыр ауларга мөмкин булачак: 21 марттан 10 июньгә кадәр һәм 1 августтан 31 декабрьгә чаклы. Белгечләрнең исәпләвенә караганда, кыргый табигатькә зыян китермичә, бездә җиде аюны ауларга мөмкин: берсе – Мамадыш районы аучылык хуҗалыгында, алтысы – Балык Бистәсенең ике ау хуҗалыгында. 2026 елның 1 августыннан 2027 елның 1 августына кадәрге чорда Татарстан территориясендә аучылык ресурсларын аулау лимитын раслау турындагы тиешле указ хәзерге вакытта Россия Табигать министрлыгында килештерелгән.

Электр көтүчесеннән куркалар
Биологик ресурслар буенча дәүләт комитетының Балык Бистәсендәге районара бүлек башлыгы Айнур Хәбибуллин сүзләренчә, аюларның баш саны артуын район халкы да сизә, ара-тирә аларны күрүләре турында әйтәләр.

– Әмма куркуларыннан җиләккә, гөмбәгә йөрми башладылар дип әйтеп булмый. Аю кешеләрне тиз сизә һәм, әгәр дә көтмәгәндә кинәт кенә каршысына килеп чыкмасаң, үзе үк китү җаен карый. Ә менә поши балаларына һөҗүм итүе билгеле, андый очраклар булды. Хуҗалыкларга тигәннәре юк. Умартачылар да җаен тапты. Элек аюларны куркыту өчен төнгә радио эшләтеп калалар иде. Ул булышмагач, умарталыкны электр көтүчесе белән уратып ала башладылар. Аны аюлар читләтеп үтә, – ди ул.    

Бөтен аучы да аю ауларга алынмый
Зәй районыннан 20 елга якын рәсми рәвештә аучылык белән шөгыльләнүче Илдар Тимиркаев шундый фикердә. Үзенең аю атканы юк, әмма Киров, Удмуртия якларында аучы иптәшләр белән аюны ауларга барганым бар, ди.

Үзебезнең урманнарда аюны берничә тапкыр очраткан.
Аныңча, поши, кабаннарга караганда аюны аулау аеруча саклык таләп итә. “Аны махсус техникасы һәм ау этләре булган кеше генә аулый ала. Ул бик зур әзерлек һәм чыгымнар таләп итә. Шулай ук аюны табарга да авыррак. Моңа тәҗрибәсе булган аучы гына алынырга мөмкин. Киров ягында кырга солы утыртып, шунда вышка куеп, аю килгәнне көтеп торалар. Ә бездә бу ау төренең ничек үсеш алачагын әлегә әйтү кыен”, – ди ул.

“Ә аучылар аю атарга кызыгырмы соң?” дигән соравыма: “Аюның маена да, итенә дә, тиресенә дә ихтыяҗ бар. Мае дәвалану өчен кулланылса, тиресе белән җиһазларны тышлыйлар, келәм итеп файдаланалар. Аучылык бит ул кызык эзләү генә булырга тиеш түгел. Атасым гына килгән иде булмасын. Поши яки куян ауларга чыктың икән, син аны ниндидер максаттан аткан булырга тиешсең, табышны максималь рәвештә кулланырга кирәк. Атуын аттым, кирәге юк дип нишләтергә белмичә йөрергә кирәкми.

Кызганыч, соңгы вакытта мавыгу кебек, кызык табып кына аулаучылар күбәйде. Советлар чорындагы аудан читкә киттек без, гомумән, ауга караш үзгәрде. Элек аучыларны әзерлиләр иде, хәзер исә аучы билеты белән корал алдың да бетте. Дөрес, соңгы елларда аучылык кагыйдәләрен катгыйландырдылар. Бераз тәртип керә башлар дип уйлыйм”, – дип борчуларын белдерде Илдар Тимиркаев.

Фото: архивтан