Гаилә ипотекасы яңалыклары: ир белән хатын хәзер бердәм заемщик булып саналачак

Ил күләмендә «Бер гаилә — бер ташламалы ипотека» принцибы гамәлгә керәчәк. Яңа тәртип нигезендә, кредит кем исеменә рәсмиләштерелүенә карамастан, ир белән хатын гаилә ипотекасы буенча бердәм заемщиклар итеп саналачак.
Әлеге яңалык бер үк гаиләнең ташламалы ипотеканы кабат куллану мөмкинлеген чикләргә һәм программада катнаша алучы башка гаиләләр өчен юл ачуны максат итеп куя.

Ни өчен үзгәрешләр кертелә?
– Гаилә ипотекасы — балалы гаиләләр өчен еллык ставкасы 6 процентка кадәр булган ташламалы торак кредитлау программасы, - дип ачыклык кертте башкалада эшләүче риэлтор Эльвира Шакирова. – Аның кысаларында кредитны төзүчедән фатир яки йорт сатып алуга, Өлешле катнашу шартнамәсе (ДДУ) яки сату-алу килешүе буенча торак алуга, ябык пай инвестиция фондыннан, территорияләрне үстерү фондыннан фатир алу өчен, шулай ук подрядчы җәлеп итеп һәм эскроу-счет кулланып йорт төзүгә юнәлтергә мөмкин. Икенчел торак сатып алу исә канунда билгеләнгән аерым очракларда гына рөхсәт ителә. 2026 елның 1 февраленнән программа механикасының төп асылы үзгәрә: төп игътибар бер үк гаиләнең берничә ташламалы кредит рәсмиләштерүен булдырмауга юнәлдерелә. 
Дәүләт Думасы депутаты Александр Толмачевның РИА Новостига биргән әңгәмәсеннән күренгәнчә, бу үзгәрешләр Финанс министрлыгының 2025 елда кабул иткән карары белән бәйле.
— Әлеге чара бюджет ресурсларын гаделрәк бүлүгә һәм ташламаларны мөмкин кадәр күбрәк балалы гаиләләргә юнәлтүгә хезмәт итә. 2026 елның 1 февраленнән ир белән хатын, кредит кем исеменә рәсмиләштерелүенә карамастан, бердәм заемщиклар итеп каралачак, — дип аңлаткан депутат интернет басмага.

Гаилә — бердәм заем субъекты
Эльвира Шакирова билгеләп үткәнчә, яңалыкның хокукый логикасы гаиләне бердәм заем субъекты итеп кабул итүгә нигезләнә.
 

— «Бер гаилә — бер ташламалы ипотека» кагыйдәсе гаиләне бердәм хокук субъекты итеп аңлауга корылган. Хокукый яктан гаилә — ул ир белән хатын һәм аларның балалары. Россия Гаилә кодексының 34 һәм 45 маддәләре нигезендә, ир белән хатынның мөлкәте дә, йөкләмәләре дә уртак. Шуңа күрә ташламалы ипотека алу хокукы нәкъ менә гаиләгә карый, — дип аңлатты ул. – Аңлатмаларда шулай ук ипотека шартнамәсен төзегәндә ир белән хатын, кагыйдә буларак, бергә заем алучылар итеп каралачак, диелә. Искәрмәләр дә бар: ир яки хатынның берсе чит ил гражданы булган очраклар, шулай ук ата-ананың берсе генә ипотека рәсмиләштерә торган тулы булмаган гаиләләр аерым тәртиптә каралачак.

Элек рәсмиләштерелгән ипотекаларга кагыламы?
2026 елның 1 февраленә кадәр гаилә ипотекасын рәсмиләштергән гаиләләр кабат гариза биргәндә инде алынган ташламалар исәпкә алыначак. Эльвира сүзләренчә, элек алынган ташламалы кредит банкның карарына җитди йогынты ясарга мөмкин.
— Гаиләнең 2026 елның 1 февраленә кадәр программада катнашуы кабат ташламалы ипотека бирүдән баш тарту өчен нигез булырга мөмкин. Әмма ахыргы шартлар канун асты актларындагы формулировкаларга, шулай ук гариза бирүченең яки аның иренең алдагы кредитта заемщик яки созаемщик булуына бәйле булачак, — дип билгеләде ул.

Кемнәр гаилә ипотекасына дәгъва итә ала?

Программада Россия Федерациясе гражданнары — балигъ булмаган балалары булган гаиләләр катнаша ала. Ташлама алты яшькә кадәрге бала яки инвалид баласы булган гаиләләргә бирелә. Ике баласы булган, әмма алты яшькә кадәрге яки инвалид баласы булмаган гаиләләр өчен территориаль чикләүләр каралган: алар гаилә ипотекасын Мәскәү, Санкт-Петербург, Мәскәү һәм Ленинград өлкәләреннән тыш, 35 төбәктә яки 50 меңгә кадәр халкы булган кече шәһәрләрдә генә рәсмиләштерә ала.

Балаларның яше кредит шартнамәсе төзелгән көнгә билгеләнә, уллыкка яки кызлыкка алынган балаларның әти-әниләре программада гомуми нигезләрдә катнаша.

Кредит шартлары нинди?
– Программаның төп параметрлары саклана: процент ставкасы — еллык 6 процентка кадәр, - дип ассызыклый Эльвира. – Башлангыч взнос торак бәясенең кимендә 20 проценты, әмма ул торак төренә һәм килешү шартларына карап 30 процентка кадәр җитәргә мөмкин.

Ташламалы кредитның максималь суммасы:
Мәскәү, Санкт-Петербург, Мәскәү һәм Ленинград өлкәләре өчен — 12 млн сум;
башка төбәкләр өчен, бирегә Татарстан да керә — 6 млн сум.

Лимит җитмәсә — катнаш схема
Әгәр гаиләгә билгеләнгән ташламалы лимиттан югарырак сумма кирәк булса, катнаш ипотека схемасы кулланыла. Бу очракта кредитның бер өлеше ташламалы ставка буенча, ә калган өлеше базар шартларында рәсмиләштерелә.
Гомуми сумма Россия төбәкләрендә, Татарстанны да кертеп — 15 млн сумга кадәр, ә Мәскәү, Мәскәү өлкәсе, Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсендә — 30 млн сумга кадәр чикләнә. Юридик яктан бу бер кредит килешүе булып кала, әмма аның өлешләренә төрле процент ставкалары кулланыла.
– Катнаш схеманың төп куркынычы — базар өлешенең Россия Банкының төп ставкасына бәйлелеге. Бу кредит буенча гомуми түләүне сизелерлек арттырырга мөмкин. Банклар гаиләнең элек ташламалы ипотека алган-алмавын кредит тарихлары бюросы, банкларның эчке базалары һәм дәүләт программалары кысаларында бирелгән мәгълүматлар нигезендә тикшерәчәк. Хаталар ачыкланган очракта заемщик кредит тарихын төзәтү турында гариза бирә ала, - дип искәртә риэлтор. 

Баш тарткан очракта нишләргә?
Банклар өчен документларның бердәм федераль исемлеге юк, әмма гадәттә паспортлар, балаларның туу таныклыклары, СНИЛСлар, никах яки аерылышу документлары, керемне раслаучы белешмәләр таләп ителә.

Эльвира Шакирова искәрткәнчә, банкның баш тартуы соңгы инстанция түгел.
— Заемщик баш тартуның язма сәбәпләрен сорарга, банкка дәгъва юлларга, Россия Банкына мөрәҗәгать итәргә, ә хокук бозулар булган очракта үз хокукларын суд тәртибендә якларга хокуклы, — дип йомгаклады риэлтор.