Пермь өлкәсендәге татар авылларын су басты: Ирень буенда йортлар су астында калды

Кичә генә кешеләр бакчаларында яшелчә үстереп, ишегалларында мәш килеп, тыныч тормыш белән яшәгән. Иртәгәсе көнгә планнар корган. Ә бүген исә кайберәүләр үз йортларына читтән генә карап торырга мәҗбүр. Чөнки су аларның еллар буе җыйган мал-мөлкәтен, хезмәтен, кадерле истәлекләрен алып киткән.

Пермь өлкәсенең Октябрь районындагы Ирень елгасы буенда урнашкан татар авыллары бу көннәрдә зур сынау кичерә. Туктамый яуган яңгырлар, ярларыннан чыккан елга, дамба өзелүе — болар барысы да көтелмәгән афәткә әйләнгән. «Мондый хәлне күрербез дип беребез дә уйламаган идек», — ди Ишем авылында туып-үскән, хәзер Казанда яшәүче Лилия Шипшова. Аның әти-әнисе әле дә шушы авылда яши. Алар гомер буе укытучы булып эшләгән. Бүген икесе дә пенсиядә.

— 13 июльдән бик көчле яңгырлар ява башлады. Гарасат кебек булды. Бер-ике көннән соң инде бакчаларыбызны су басты. Башта моның зур бәлагә әйләнәчәген аңламадык, — дип сөйли Лилия.

Яңгырлар туктамаган. Җир суны сеңдереп бетерә алмаган. Нәтиҗәдә елгалар күтәрелгән. Башта район үзәгендәге буага зыян килгән. Аннан соң су Ирень елгасы буйлап агып төшкән. Соңрак Өске Иреньбаш авылындагы дамба да көчле агымга түзә алмаган. Дамбаны өзгән су юлындагы авылларга таба юнәлгән.

Түбән Сарс, Олы Сарс, Бикбай, Калтай, Яңа Авыл, Әбитүз, Ишем, Самар, Уразмәт, Әтнәхуҗа, Әдел — күпчелеге татар авыллары. Аларның һәрберсе диярлек табигать стихиясе белән көрәшергә мәҗбүр булган.

— Өйләрне яртылаш су басты. Дамба өзелгән авылда хәтта ике катлы йортларның икенче катына кадәр су күтәрелгән. Өйләрне, мунчаларны агым алып киткән. Бик куркыныч күренеш булды, — ди Лилия.

«Әти соңгы мизгелгә кадәр өйдән китмәде...»
Ишем авылы да мондый афәтне көтмәгән.
— Безнең авыл елгага якын урнашкан. Элек язын су ташулар була иде. Бакчаларны су баскан чаклар булды. Әмма җәй көне мондый хәлне беренче тапкыр күрәбез. Су бер метрга кадәр күтәрелде, — ди ул.

Авыл халкын алдан кисәткәннәр. Кешеләр документларын, иң кирәкле әйберләрен әзерләгән.
— Безгә дамба өзелгән авылдан су киләчәген хәбәр иттеләр. Шуңа күрә мөһим әйберләрне саклап калырга тырыштык. Өйләребезнең нигезләре биек итеп салынган иде. Моңа кадәр суның өйгә кадәр күтәрелгәне булмады. Быелгы хәлне сүз белән генә аңлатып бетереп булмый...

Лилиянең әтисе дә йортын калдырып китәргә теләмәгән.
— МЧС хезмәткәрләре катер белән килеп эвакуация тәкъдим иттеләр. Әнине сеңлесе алып китте. Күпләр күчеп китте. Әти исә соңгы мизгелгә кадәр өйдә калды. Аны күпме үгетләделәр. Авыл җирлеге башлыгы да килде. «Су бик нык күтәрелсә, үзем чыгарым», — дигән. Ләкин әти китмәгән, аның өчен бик борчылдык. Утны өзделәр. Башка авылларны су баса башлады. Түбән очларны тиз арада су алды, югарырак урыннарга әкренләп күтәрелде. Без әтине эзләдек. Аның белән элемтә дә авыр булды, — дип искә ала Лилия.

Авыл кешесе өчен йорт кына түгел, мал-туар да зур байлык.
— Әти сарыкларын да онытмаган. Аларны печәнлеккә менгергән. Кемдер терлекләрен югарырак урынга алып менеп бәйләгән. Һәркем кулыннан килгәнчә сакланырга тырышты. Машиналарын гаражларга керттеләр, - дип ачына әңгәмәдәшем.  

Ләкин табигать афәте алдында кеше көчсез... Бүген авыллардан су чигенә башлаган. Өйләрне, мунчаларны, җәйге корылмаларны яңадан торгызырга кирәк булачак. Күпләрнең җиһазлары, техникасы, бакчалары юкка чыккан.

— Өйдәге бөтен нәрсә су астында калды. Мебель, суыткыч, кер юу машинасы, паласлар. Бакча тулысынча су астында. Әти берүзе генә барысын да чыгарып бетерә алмады, — ди Лилия.

Бүген иң зур ихтыяҗларның берсе – эчәр өчен чиста су. Су басу аркасында кайбер авылларда скважиналар эшләми. Электр уты өзелгән урыннар да бар. Волонтерлар халыкка су һәм кирәкле әйберләр алып килә. Шушы авыр көннәрдә авыл халкының бердәмлеге аеруча күренә. Кемдер күршесенә ярдәмгә килгән, кемдер өлкәннәрне куркыныч урыннардан чыгарган. Калганнар азык-төлек, су алып килгән. Чөнки авыл кешесе бәла килгәндә үзен генә түгел, янындагы кешене дә уйлый.

Ярдәмгә мохтаҗ гаиләләргә иң беренче чиратта эчәргә су, азык-төлек, көнкүреш кирәк-яраклары кирәк. Алда йортларны төзекләндерү, җимерелгән хуҗалыкларны яңадан торгызу кебек зур эшләр көтә.
Бу афәт тә үтәр. Су чигенер. Йортлар яңадан торгызылыр.

Иң мөһиме — кешеләр исән-имин булсын. Хөрмәтле укучыларыбыз, Ирень буендагы авылларда яшәүчеләргә сез дә ярдәм итә аласыз. Акчаны Эльнара Сиреневна Рахимова (Валиуллина) исемендәге 89122848240 номеры буенча (Саклык банкы) күчереп була.